Stefaan Michielsen

Uit de financiële crisis, die in 2007 begon, zijn de voorbije jaren heel wat lessen getrokken. Maar de belangrijkste niet: dat een overdaad aan schulden grote risico’s creëert.

Deze week is het tien jaar geleden dat de financiële crisis, die in de VS was ontstaan, in Europa voet aan land zette. De Britse hypotheekbank Northern Rock kwam in de problemen. Voor haar kantoren vormden zich lange rijen spaarders die in alle haasten hun centen kwamen afhalen. Hoe het verhaal zich verder ontvouwde, is bekend. Een jaar later barstte een wereldwijde bankencrisis los. Die veroorzaakte een diepe economische recessie. En dat allemaal leidde tot een opstand tegen het politieke establishment.

Tal van elementen hebben bijgedragen tot de crisis: de deregulering in de financiële sector, de hebzucht van de beleggers, het winstbejag van de banken, de hoogmoed van de topbankiers, de gemakzucht van de ratingbureaus en het falen van de toezichthouders.

Maar de basisoorzaak waren de schulden. Hypotheekschulden aangegaan door Amerikaanse gezinnen met een beperkt financieel draagvlak. Die subprimewoonkredieten waren een bijzonder brandbare stapel hooi ergens weggeborgen op een zolder van het financieel systeem. De hooiberg begon te smeulen en zette al gauw de hele schuur in lichterlaaie. De brand sloeg over naar de aanpalende boerderij, en uiteindelijk werd heel het dorp in de as gelegd. Het begon dus allemaal bij overmatige schulden.

Het verhaal van tien jaar financiële crisis is dat van schulden die van de ene partij naar de andere werden doorgeschoven. De schulden van de in gebreke blijvende hypotheeknemers in de VS werden doorgeschoven naar de banken. De banken begonnen daardoor te wankelen, en schoven de schulden op hun beurt door naar de overheid. Banken die veel overheidspapier in handen hadden, kregen een stuk van die schulden in hun nek, en wentelden ze weer af op de overheid.

Tien jaar financiële crisis is het verhaal van schulden die van de ene partij naar de andere werden doorgeschoven.

De centrale banken maakten een einde aan dit gepingpong door massaal schulden van overheden en banken over te nemen. In Europa heeft de ECB sinds 2015 voor meer dan 2.100 miljard euro obligaties gekocht. Zo is de schuldencrisis bezworen. De schulden zijn er nog, maar ze richten geen kwaad meer aan. Voorlopig.

Schulden lagen aan de basis van de financiële crisis. Maar van een afbouw van de schulden is de voorbije jaren geen werk gemaakt. De schulden zijn nog toegenomen. Overheden, bedrijven en particulieren hebben samen wereldwijd 217.000 miljard dollar schulden

opgestapeld, de wereldeconomie torst een recordschuldgraad van 327 procent van het globale bruto binnenlands product.

De oorzaak ligt voor een flink stuk bij het goedkopegeldbeleid van de centrale banken, zoals de ECB. Schulden zijn haast gratis geworden. En dus laven regeringen, bedrijven en gezinnen zich eraan. ‘Het is goed voor de economie’, luidt het. Een vals argument.

Schuldfinanciering is niet noodzakelijk slecht, op voorwaarde dat de schulden worden gebruikt voor productieve investeringen. Maar nu schuldfinanciering zo goedkoop is, moet er amper een return zijn. Het geld vloeit, maar niet vooral, naar de investeringen met het hoogste economische rendement. Met het geld worden speculatieve bellen geblazen. De schuur van de financiële markten wordt opnieuw volgeladen met erg brandbare balen hooi.

Uit de financiële crisis zijn de voorbije jaren heel wat lessen getrokken. Maar de belangrijkste niet: dat een overdaad aan schulden grote risico’s creëert.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content