1

Schuldenkampioen

©Debby Termonia

De overheid geeft het slechte voorbeeld, en de bedrijven en de gezinnen in ons land volgen dat. De schulden die ze alle drie ongeremd opstapelen, kunnen een ernstig economisch probleem worden.

Dat België met zijn overheidsschuld van meer dan 100 procent van het bruto binnenlands product (bbp) een van de slechtere leerlingen van de Europese klas is, weet intussen iedereen. Minder bekend is dat ook de bedrijven en de gezinnen in ons land zich niet onbetuigd laten in het maken van schulden. Cijfers van Eurostat leren dat de gezamenlijke schuldenlast van de overheid, de bedrijven en de gezinnen is gestegen tot bijna 300 procent van het bbp. Daarmee zitten we in de Europese kopgroep.

Kampioen zijn mag dan plezant zijn, er zijn enkele disciplines waarin uitblinken enkel een plekje op het schandeschavot oplevert. Het opstapelen van schulden is er daar een van, omdat een teveel aan schulden kwalijke economische effecten heeft.

Op het eerste gezicht is er geen reden tot grote ongerustheid. De Belgische gezinnen zitten op een flink gevulde spaarpot en behoren tot de rijkste in Europa. Ze kunnen dus best wat schulden dragen, lijkt het. Maar dat algemene plaatje is misleidend, want de schulden en de vermogens zitten niet bij dezelfde gezinnen.

Daar komt bij dat de schulden van de gezinnen in een aardig tempo groeien. Vorig jaar stegen ze voor het eerst uit boven hun gezamenlijke jaarinkomen. Gezinnen steken zich dieper in de hypotheekschulden, omdat het vastgoed duurder is geworden.

De meeste gezinnen maken zich niet te veel zorgen over de schulden die ze op zich laden. De extreem lage rente houdt de financieringslasten draaglijk. In goed 15 jaar tijd is de hypothecaire schuldgraad in ons land verdubbeld, van 25 tot meer dan 50 procent van het bbp.

Voor een overheid die er niet in slaagt haar eigen schuldenprobleem aan te pakken, is het lastig om anderen de les te spellen.

De European Systemic Risk Board, die de Europese toezichthouders op de bank- en verzekeringssector verenigt, waarschuwde een jaar geleden in een rapport voor te hoge hypotheeklasten van de gezinnen in enkele landen, waaronder België. Overmatige hypotheekschulden kunnen tot gevolg hebben dat een crisis op de huizenmarkt de banken met aanzienlijke kredietverliezen opzadelt en de stabiliteit van het financiële systeem in het gevaar brengt. Een louter hypothetisch scenario? Wie zich de bankencrisis van 2008 herinnert, weet wel beter.

De Nationale Bank is zich bewust van het risico van de almaar aanzwellende hypotheekschulden van de gezinnen. Haar voorstel om de hypothecaire kredietverleningen door de banken wat in te tomen botste dit voorjaar echter op een njet van de federale regering. De aankoop van vastgoed bemoeilijken is in België een maatregel waar je je niet populair mee maakt. Vlaams minister van Financiën Bart Tommelein (Open VLD) ging zelfs de andere richting uit met zijn voorstel om het jonge kandidaat-kopers gemakkelijker te maken een krediet aan te gaan. Zo’n maatregel zou nog meer olie op het al hevig brandende schuldenvuur gooien.

De gezinnen moeten er in de eerste plaats zelf voor zorgen dat ze zich niet te diep in de schulden steken. Toch heeft ook de overheid een verantwoordelijkheid, omdat een mogelijke schuldencrisis een bedreiging vormt voor het financiële systeem. Maar voor een overheid die er niet in slaagt haar eigen schuldenprobleem aan te pakken, is het natuurlijk lastig anderen de les te spellen.

Gesponsorde inhoud

Partner content