Terwijl de spanningen in Hongkong oplopen, overweegt het almachtige China zijn stappen. Een ongeziene uitputtingsslag dreigt.

Sinds 9 juni heerst in Hongkong een ongeziene revolte tegen de autoriteiten. Wat als protest tegen de invoering van een uitleveringswet aan China begon, is uitgegroeid tot een beweging voor meer democratie en zelfstandigheid. Naarmate de repressie van de ordehandhavers toenam, werd ook het verzet hardnekkiger. Dat cumuleerde de jongste dagen in de bezetting van de luchthaven, een van de drukste ter wereld.

De gouverneur van Hongkong, Carrie Lam, lijkt de controle over de gebeurtenissen volledig kwijt. Gisteren werd ze op haar persconferentie weggehoond door de pers. Het vertrouwen in de lokale overheid is zoek.

Hongkong is sinds 1997 een onderdeel van China. De stadstaat leeft onder het regime van ‘één land, twee systemen’, waarbij Hongkong enkele voorrechten heeft behouden die ze op het Chinese vasteland niet hebben. De vrees dat China zijn greep wil versterken, heeft de revolte ontketend.

Voor de Chinese president Xi Jinping is de onrust in Hongkong een enorme uitdaging. De Chinese leider staat bekend om een beleid van orde en rust, en dwingt dat desnoods met geweld af. Voor Hongkong ligt dat minder voor de hand dan voor verafgelegen gebieden in het Chinese binnenland.

Zichtbaarheid

Als internationaal handels- en financieel centrum heeft Hongkong een grote zichtbaarheid. Door de bezetting van de luchthaven is de internationale weerklank van het protest nog sterker geworden.

De Chinese overheid rekent allicht op een overwinning na een uitputtingsslag, maar de revolte wordt breed gedragen.

Peking heeft wel al niet mis te verstane bedreigingen geuit. ‘Wie met vuur speelt, zal door vuur vergaan’, zei de gezant van China in Hongkong. Aan de grenzen van Hongkong bouwen de Chinezen ook een militaire aanwezigheid op, duidelijk bedoeld als afschrikking. Die tactiek werkt voorlopig niet. De vraag is ook of China militair durft in te grijpen en dertig jaar na de gebeurtenissen op het Tienanmenplein in Peking nog eens een revolte zal neerslaan.

Internationaal is er bezorgdheid en klinken oproepen om de zaak niet nog meer te laten escaleren. Maar ze vallen in dovemansoren. De manifestanten houden vast aan hun eisen en de overheid wil niet plooien. De teller staat nu op 66 dagen. In 2014 duurde het verzet van ‘de beweging van de regenschermen’ 79 dagen. De regenschermen werden opgevouwen omdat elke internationale steun ontbrak. Vandaag rekent de overheid allicht op een overwinning na een uitputtingsslag. Maar deze revolte wordt breder gedragen door de jeugd en is minder ideologisch gedefinieerd. Het is een moderne protestbeweging zonder duidelijke leiders die vooral via sociale media wordt georganiseerd. Ze is moeilijker in te dammen.

De economische belangen in Hongkong worden serieus geraakt. Bij de elite groeit de zenuwachtigheid. Zij ziet vooral de economische schade. In deze uitputtingsslag is er nog geen winnaar, maar Hongkong zou weleens de achilleshiel van China kunnen zijn.

Lees verder

Tijd Connect