<B>Pigment:</B> Big Brother Tesco

(tijd) - De Engelse taal heeft er een nieuwe term bij: Tescopoly, een samenvoeging van Tesco en monopolie. Tesco is de Wal-Mart van het Verenigd Koninkrijk: de grootste Britse supermarkt. Het concern is sluipenderwijs ieder aspect van het Britse leven aan het monopoliseren.

Tesco is er in alle maten en soorten. In mijn West-Londense buitenwijk is het drie minuten lopen naar de dichtstbijzijnde: een bescheiden zaak in een bescheiden winkelstraat, die naast verse groenten, diepvriespizza en de onvermijdelijke witte-bonen-in-tomatensaus, essentiële (voor sommigen) zaken als Pinot Grigio, chocolade-ijs en dagbladen verkoopt. De winkel is zeven dagen in de week open en doorgaans tot 22 uur.

Vijf minuten fietsen naar het noorden, bevindt zich een Tesco van forser formaat die, gezien de meer dan doorsnee hoeveelheid aan kant-en-klaarmaaltijden, borrelhapjes en (meest alcoholische) drank, op maat gesneden is voor bezige, jonge alleenstaanden die bovendien prijsbewust zijn.

Vijf minuten met de auto naar het westen heb je de Tesco hypermarkt. Met een parkeerplaats die aan een Olympisch dorp doet denken, biedt de winkel voldoende afleiding om er twee weken in door te brengen. Je kunt er oud papier en versleten kleren doneren, benzine tanken, en plasma tv's, mobiele telefoons, kleren, hypotheken, eten, make-up en ziekteverzekeringen voor huisdieren aanschaffen.

De boodschap mag duidelijk zijn: waar je ook woont in Groot-Brittannië, niemand kan om Tesco heen. De keten is alomtegenwoordig en allesoverheersend.

Tesco is een van de grootste succesverhalen uit de recente Europese bedrijfsgeschiedenis. Wat tien jaar geleden nog de op twee na grootste supermarkt in het Verenigd Koninkrijk was, is nu de nummer drie in de wereld. Met 250.000 personeelsleden, 1.800 winkels en de omzet van een middengroot land is Tesco druk bezig de Britse detailhandel te koloniseren. Van iedere 8 pond die een winkelende Brit uitgeeft, komt er 1 pond bij Tesco terecht. Vorige maand bevestigde het bedrijf dat de jaarlijkse winst voor het eerst de 2 miljard pond (2,94 miljard euro) gepasseerd was, bij een jaaromzet van 37 miljard pond (54,50 miljard euro).

Een belangrijk wapen in Tesco's strijd om dominantie is zijn database. Tesco kent niet alleen zijn klanten, het bedrijf kent alle klanten in het VK. De supermarktgigant heeft zich tot taak gesteld iedere consument te profileren. Tesco weet niet alleen van iemands voorkeur voor diepvriesspinazie en anti-roosshampoo, maar kent zijn reisgewoonten, hoe gul hij is jegens liefdadigheidsorganisaties en hoe milieuvriendelijk. Een dochteronderneming van Tesco die gedetailleerde gegevens van ieder huishouden in het land verzamelt, registreert verder hoe gevoelig de klant is voor reclame, hoe sterk hij aan merken hecht, of hij een avontuurlijke shopper is of iedere week hetzelfde lijstje afwerkt en wanneer hij boodschappen doet. Tesco's klantenkaart (er zijn er 12 miljoen in omloop, op een bevolking van 58 miljoen) wordt gebruikt om de consument te bombarderen met aanbiedingen die bij haar of hem passen.

Tesco heeft van klantenprofilering een kunst gemaakt. Het is de motor achter de uitbreiding van zijn klantenbestand. 'Normaliter vinden bedrijven die zo overweldigend groot geworden zijn als Tesco het moeilijk om in hetzelfde tempo door te groeien. Maar omdat Tesco de consument kent, kan het voortdurend met nieuwe manieren komen om de klant te strikken', zegt City-verslaggever Alex Brummer van de Daily Mail.

Met 30,5 procent van de kruideniersmarkt meent Tesco het plafond in de levensmiddelenmarkt bereikt te hebben. Daarom en om klachten over monopolievorming voor te zijn, is 's lands onbetwiste groentekoning zich gaan toeleggen op home entertainment (tv's, dvd's, boeken, cd's), kleren en seizoenproducten als tuintafels. En met daverend succes. Zelfs in de mobiele telefoonmarkt, waar bedrijven slag leveren om overeind te blijven, slaagde Tesco erin een markt te vinden voor goedkope, gebruiksvriendelijke telefoons zonder vernuftige snufjes. Zij waren, tezamen met autoverzekeringen, leningen en hypotheken het afgelopen jaar goed voor een winst van 50 miljoen pond.

Van een luidruchtige zegetocht is er bij Tesco evenwel geen sprake. De gigantische winstcijfers werden met een opvallend gebrek aan triomfantelijkheid gepresenteerd. Want van de aandeelhouders mag dan verwacht worden dat ze dolgelukkig waren, veel Britten zijn dat niet. Tesco genereert een bijzondere vorm van 'fear and loathing', van angst en afkeur. Toen de Engelsen door Napoleon een natie van winkeliers genoemd werden, bedoelde hij daar middenstanders mee. Ketens die hun status voorbijstreven, hun afkomst verloochenen en zich als een bullebak gedragen zijn niet geliefd. 'De Britten worden daar ongemakkelijk van', zegt Neil Collins van de Daily Telegraph. 'Wij geven de voorkeur aan de heldhaftige underdog. Tesco kan, in plaats van felicitaties, kritiek verwachten over de schade die het kleine leveranciers berokkent. Om over de verandering die Tesco teweegbrengt in de winkelstraat nog maar te zwijgen'.

In het Oost-Engelse graafschap Norfolk werd vorig jaar een gemeenteraadslid gekozen op een kiesprogramma dat niets anders behelsde dan 'Stop Tesco'. De Britse plattelandsvrouwenvereniging (220.000 leden) heeft bij de Office of Fair Trading (organisatie voor eerlijke concurrentie) aangedrongen op een onderzoek naar Tesco's vermeende wildgroei. Boeren, consumentenorganisaties en milieugroepen hebben tegen de macht van Tesco geprotesteerd bij de regering. Kamerleden hebben beloofd een onderzoek aan te zwengelen.

Intussen werkt Tesco aan plannen voor de opening van duizend nieuwe winkels. Het is tot nu toe de autoriteiten en concurrenten steeds een stap voor geweest. Toen de winkelketen zich vastgezet wist door een bouwverbod op nieuwe supermarkten buiten de stad, trok het de binnensteden en buitenwijken in. Het nam bestaande winkelpanden over en maakte er mini-Tesco's van. Tot de stomme verbazing van de concurrerende supermarkten boden de regelgevers geen enkele weerstand. Er was geen sprake van monopolievorming vonden de gezaghebbers, omdat een grote supermarkt buiten de stad een andere functie heeft dan een kleine levensmiddelenwinkel in de hoofdstraat. En zo kan het gebeuren dat je binnen een rijafstand van tien minuten van de West-Londense Cromwell Road, 17 grote en kleine Tesco's tegenkomt.

'De autoriteiten die monopolies in de gaten moeten houden, moesten zich schamen', zegt Vicki Hird, woordvoerder van de milieuorganisatie Friends of the Earth. 'Ze hebben het veel te ver laten komen. Ze moeten onmiddellijk in het geding komen om een verdere uitbreiding van Tesco tegen te gaan'. Landbouwbedrijven klagen dat Tesco hun leven ondraaglijk maakt. De supermarktketen dwingt boeren voor alle producten, van rundvlees tot eieren, de laagste prijzen te accepteren. Middenstanders zeggen dat de groei van Tesco het leven kostte aan honderden winkels en bedrijven. 'Kleine zaakjes en café's, het hart van een wijk of dorp, zijn ten onder gegaan omdat ze niet tegen een goedkope Tesco kunnen concurreren', zegt Nick Goulding van de Forum of Private Business.

Het argument van Tesco is dat een glanzende, nieuwe supermarkt in de hoofdstraat juist goed nieuws is voor de plaatselijke economie. Een onafhankelijk onderzoek in het stadje Beverley heeft uitgewezen dat Tesco als een magneet werkte, zegt het bedrijf. Het had klanten aangetrokken die ook de andere winkels aandeden. De middenstand zou over Tesco niet te klagen hebben.

De meestgehoorde klacht in de randgemeenten is dat Tesco een slechte buur is. Toen in mijn West-Londense wijk de eerste Tesco-winkel opende, hadden buurtbewoners in mum van tijd een tegencampagne gestart. En hoewel sommigen sindsdien gezwicht zijn voor de drie-halen-twee-betalenpolitiek, blijven de klachten overeind. Dat Tesco het straatbeeld veranderd heeft, is een feit. Er zijn tenminste tien superlange vrachtwagens die vanaf zes uur 's ochtends tot tegen middernacht de zaak aandoen. De bushalte, pal voor de ingang, wordt gebruikt om te laden en te lossen en dat, zeggen de klagers, verlamt het verkeer, belemmert het uitzicht en is een gevaar voor de kinderen die de drie scholen in de buurt aandoen. Houten pallets en metalen wagentjes worden in het holst van de nacht de stoep op geramd en motoren blijven lopen. Het is de prijs die je betaalt voor warme amandelcroissants en voor het gemak van een cash-machine, maar die prijs is hoog.

Toch is het makkelijker dan het lijkt om geen voet over een Tesco-drempel te zetten. De Britten ontdekken sinds kort hoe gemakkelijk het is de wekelijkse boodschappen via internet te bestellen en ze de volgende ochtend bezorgd te krijgen. Inclusief de scharrelkip, de organische koekjes en de dvd 'Mystic River' die in de aanbieding is en nauwelijks meer kost dan als je hem voor een avond van de videotheek zou huren. Zo handig, zeggen ze, www.tesco.com. Ze zouden niet meer zonder kunnen.

Lia VANBEKHOVEN

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud