<B>Pigment:</B> De Nationale Loterij: 's Lands mecenas

(tijd) - De Nationale Loterij viert maandag haar zeventigste verjaardag met een academische zitting waarop prominenten een lofzang zullen aanheffen op haar rol als mecenas. Terecht, want de Loterij spendeert elk jaar 210 miljoen euro aan subsidies en nog eens 9,5 miljoen euro aan sponsoring. Maar wat gebeurt daar dan eigenlijk mee?

'Nu is het nog rustig, maar vrijdag en zaterdag zal het wel een stormloop zijn', zegt de dame van de krantenwinkel van het Centraal Station in Antwerpen. En, nadat de drilboor wat verderop is uitgepraat: 'De mensen spelen almaar meer op de Lotto. De nieuwe Europese loterij, Euro Millions, daarentegen, die kennen ze nog niet goed. Die moeten ze nog gewoon worden.'

Koning Albert zelve zal maandag de speciale Lotto-trekking leiden voor een superpot van 7 miljoen euro. Kort voordien opent hij de tentoonstelling rond kansspelen die de Loterij met stukken van haar eigen fraaie collectie organiseert, naar aanleiding van haar zeventigste verjaardag.

990 miljoen euro inde de Nationale Loterij in 2003 uit de verkoop van haar producten, waarvan 689 miljoen euro uit Lotto alleen. 512 miljoen euro vloeide terug naar de klanten, als prijzengeld. De overheid inde 86,7 miljoen euro via een zogenaamde 'monopolierente' (een graai in haar eigen kas dus) en 1,2 miljoen euro belastingen. Na aftrek van loon- en werkingskosten kon de Loterij - waar 340 man werkt - vorig jaar 240 miljoen euro aan subsidies uitkeren.

Het effect van dat gigantisch bedrag is te zien in het programma van de academische zitting die de Loterij maandag ook houdt. Baron Tayart de Borms, gedelegeerd bestuurder van de Koning Boudewijnstichting, zal er komen spreken over de 'de sociale rol van de Loterij', burggraaf Etienne Davignon, in zijn hoedanigheid van voorzitter van de Raad van Bestuur van Bozar, over 'de culturele rol', en Philippe Housiaux, covoorzitter van de Atletiekbond, over 'de sportieve rol'. Twee professoren zullen het hebben over de maatschappelijke rol van het gevierde instituut.

Zoveel altruïsme doet zelfs de originele Maecaenas, ten tijde van Vergilius, verbleken. Maar Marc Frederix, de directeur marketing van het bedrijf, relativeert: 'In de 240 miljoen euro van vorig jaar zat een extra, gevraagd door de federale regering, van 30 miljoen. Het beheerscontract van de Loterij met de overheid voorziet in een jaarlijks bedrag van 210 miljoen euro. Van die 210 miljoen euro ligt het overgrote deel van de subsidies vast, via vaste afspraken met de betrokken instellingen. Sommige daarvan zijn zeer oud. Zo krijgt Ontwikkelingssamenwerking elk jaar 62,5 miljoen euro. Dat is een afspraak die teruggaat tot de begindagen van de Koloniale Loterij, zoals ze toen heette. Die werd zeventig jaar geleden opgericht om geld te mobiliseren voor Congo, buiten het staatsbudget om, dat leed onder de economische crisis.'

Ook het Rampenfonds krijgt een vaste subsidie van 4,3 miljoen euro, sedert de watersnoodramp van Ruisbroek in 1976. De alweer door economische crisis getroffen schatkist factureerde de kostendekking toen aan de Loterij, die er prompt een nieuw product voor bedacht: de Lotto. En zo zijn er nog vaste klanten: de Koning Boudewijnstichting, het Rode Kruis, Bozar, het Opvangtehuis Payoke, zelfs de stadswachten van Binnenlandse Zaken. De federale ministerraad legt de bedragen elk jaar weer vast, bij koninklijk besluit. 'In feite is de speelruimte daar niet meer dan 10 miljoen euro', zegt Frederix. 'Dat is ongeveer het bedrag dat elk jaar vrijkomt van aflopende projecten. Zo hadden we vorig jaar nog een deel van de financiering van Brugge 2002, dit jaar kan dat bedrag elders worden aangewend.'

Sedert de communautaire Lambermont-akkoorden van 2001 innen de drie gemeenschappen van dit land (Vlaams-Frans-Duits) 27,44 procent van de subsidiepot (57,7 miljoen euro). De Vlaamse overheid gebruikt dat geld als extra bij normale decretaal vastgelegde uitgavenposten. De Vlaamse regering legt enkel de jaarlijkse verdeling onder de diverse ministers vast. Ruim 10 miljoen euro ging vorig jaar naar wetenschappelijk onderzoek. Tussen 5 en 7 miljoen euro naar zowel Cultuur, als Sport of Gehandicaptenbeleid.

Buiten de subsidies had de Loterij vorig jaar ook nog 9,5 miljoen euro aan sponsoring te besteden. Een kleine helft daarvan gaat naar VRT en RTBf als compensatie voor het uitzenden van trekkingen. Een kwart is bestemd voor de wielerploeg Lotto-Domo. 'Die is twintig jaar geleden opgericht om het product Lotto naambekendheid te geven', zegt Frederix. 'Inmiddels is er in de beeldvorming een band tussen Lotto en wielrennen ontstaan, en leggen we zelf een accent naar het kansen geven aan jonge Belgische renners om de rijke wielertraditie van dit land in ere te helpen houden.'

En zo vertakt het profijt van de Loterij zich naar duizenden verenigingen en verenigingetjes van dit kleine land. Van het Christian De Duve-instituut voor Cellulaire Pathologie over de Belgische Krulbolbond, de Memorial Van Damme, de Vieze Gasten, de Stichting Herman De Croo tot de Staten-Generaal van het Middenveld en de VZW Bedevaart naar de Graven van de IJzer.

En de Vlaamse Triatlon en Duatlon Liga, in het Huis van de Sport in Berchem. 'Wij zijn een kleine en relatief nieuwe federatie', zegt Jul Clonen, de sporttechnisch coördinator, 'maar wij hebben de afgelopen vijf jaar de sprong gemaakt van een sport die gedragen werd door vrijwilligers die zich ontzettend hebben ingezet, naar een permanente structuur met vier personeelsleden en een uitgewerkt beleid. De financiering door Lotto is daarbij meegeëvolueerd. Voorheen lag het accent op de sponsoring van wedstrijden, zoals de Superprestige Triatlon, waarbij de federatie het sponsorgeld verdeelde over de organisatoren en publiciteit voor Lotto in ruil leverde.'

'Tegenwoordig echter is ook een subsidiëringsbeleid gegroeid, waarbij we op jaarbasis 25.000 euro krijgen voor jeugdwerking. Het is een accent dat Lotto de laatste jaren steeds meer legt op de sportbonden. Wij hebben daar onder meer wet suits mee gekocht, die je mag gebruiken bij het zwemmen, maar die in aankoop vrij duur zijn voor de ouders, zeker bij snelgroeiende kinderen. Wij kunnen die nu gratis ter beschikking stellen, met het logo van Lotto er op.'

Voor de verdeling van het federale gedeelte van de subsidies van de Loterij - toch nog om en bij 150 miljoen euro - in de ministerraad gold totnogtoe enkel het criterium dat de middelen voor het goede doel bestemd moesten zijn. Vandaar dat alle kabinetten, en zeker de belangrijkste, een permanente belegering ondergaan van geïnteresseerden. De lofzang die zoveel schoon volk volgende maandag gaat aanheffen kan er symptoom van zijn. Zo is ook het beeld gegroeid dat de Loterij-pot nog een lekker ouderwets reservoir voor politieke vriendendiensten vormt. En hoewel de herstructurering van de overheidsdienst tot overheidsbedrijf en naamloze vennootschap in 2002 een stuk depolitisering tot doel had, zijn de vier nieuwe topfuncties toen netjes paars ingevuld.

Geen wonder dat het christendemocratisch kamerlid Servais Verherstraeten eind vorig jaar in een schriftelijke vraag van de nieuwe voogdijminister van de Loterij wou weten hoe het stond met de verdeling van de subsidies voor basketbalploegen. Die minister, Johan Vande Lanotte, in zijn vrije tijd bestuurslid van Basketball Club Oostende, antwoordde dat de clubs enkel subsidies krijgen voor jeugdwerking en als ze aan Europese campagnes deelnemen, en dat alle beslissingen daaromtrent genomen waren voor hij voogdijminister was geworden.

Marc Frederix ziet de dingen gunstig evolueren. 'Mede op vraag van Vande Lanotte hebben we nu een subsidiecharter opgesteld dat de zaken wat moet objectiveren. We gaan ook werken met een subsidiecommissie die de dossiers beoordeelt op hun maatschappelijke en ethische waarde, met gerichte doelstellingen naar sectoren, en op projectmatige basis, liever dan met vaste toezeggingen.'

'De motor daarachter is dat de Loterij stilaan aan concurrentie onderhevig wordt, via internet en digitale televisie of sms. We moeten dus veel alerter zijn inzake de return van wat we investeren. Finaal zijn wij, zoals de collega's in al onze buurlanden, bezig met een overheidsbedrijf dat ooit is opgericht om de goklust te kanaliseren. Maar dat kan ook maar aanvaard blijven als het image van dat overheidsbedrijf er een is van degelijkheid en betrouwbaarheid. En transparantie in de besluitvorming is daar een essentieel onderdeel van.' Rolf FALTER

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud