<B>Pigment</B> over oudere werklozen: Marchanderen op de arbeidsmarkt

(tijd) - Werknemers en werklozen ouder dan vijftig staan met beide benen in de loopbaaneindeproblematiek. Wie zijn of haar job kwijt is, komt niet zo makkelijk nog aan de bak. Werkgevers argumenteren steevast dat oudere krachten niet flexibel en te duur zijn. Naarmate de leeftijdsgrens van de 'oudere werknemer' richting veertig jaar kruipt, neemt hun aantal gestaag toe. Goed nieuws is dat inmiddels een stukje van de arbeidsmarkt werkwilligen van middelbare leeftijd opnieuw aan een job helpt.

Volgens cijfers van de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling (VDAB) waren in augustus 2004 in Vlaanderen 60.102 mensen ouder dan 45 jaar werkloos. In augustus dit jaar is dat cijfer gestegen tot 70.576. In een jaar tijd is het aantal werklozen in de leeftijdscategorie tussen 50 en 54 met 21 procent gestegen. Voor de categorie tussen 55 en 59 is dat zelfs 34 procent.

Mathieu Van Rentergem is senior consultant bij Brussels Outplacement, een commerciële dienst van de Brusselse dienst voor Arbeidsbemiddeling BGDA. 'Outplacement was vroeger een gunst van een bedrijf aan wie in het topkader of een directiefunctie werkte en werd ontslagen. Steeds vaker krijgen we nu werknemers met lagere profielen over de vloer. In bepaalde sectoren is outplacement sinds 2002 algemeen bindend als recht in de CAO 82. Steeds meer werknemers nemen met ons contact op omdat ze weten dat ze boven de 45 met minstens één jaar anciënniteit bij een bedrijf recht hebben op outplacementbegeleiding. Dat recht biedt enerzijds een bescherming, maar anderzijds merken we dat oudere werknemers niet meer worden aangeworven omdat de werkgever denkt aan de kosten die outplacement met zich brengt mocht er ooit ontslag volgen.'

'Sinds de invoering van de CAO merken we een verschuiving', vervolgt Van Rentergem. 'Vroeger kregen we mensen van alle leeftijden, nu verlegt het zwaartepunt zich naar 45-plussers. Die mensen hebben twintig jaar geleden voor het laatst gesolliciteerd. Internet, e-mail en andere moderne selectie-instrumenten bestonden nog niet.'

Outplacement zoekt geen nieuwe job voor een ontslagen werknemer maar helpt iemand wel een inventaris opmaken van zijn of haar professionele bagage. Van Rentergem: 'Kandidaten leren dat solliciteren bij een KMO heel anders verloopt dan een job zoeken bij een multinational of de overheid. We leren hen ook human-resourcesjargon gebruiken. Zo spreken ze in een sollicitatiebrief en cv de taal van rekruteerders. Ik weet zeker dat onze collega's van rekrutering- en selectiebureaus onze kandidaten erg appreciëren. Want onze klanten zijn goed voorbereid en de rekruteerder weet snel of er een 'match' is met het profiel van de werknemer dat hij zoekt voor een bedrijf. Wie zijn leeftijd niet mee heeft, moet zich nog beter dan anderen voorbereiden voor hij tegenover een human-resourcesmanager van een bedrijf of een externe consulent komt te zitten. Het zou zeker geen kwaad kunnen, mochten rekruteerders wat flexibeler zijn voor oudere werknemers die uit eigen initiatief hun professionele leven over een andere boeg gooien. Maar het klopt natuurlijk wel dat rekruteerders die in opdracht van grote bedrijven werken, doen wat hun klanten vragen. Daarbij nemen ze liever niet te veel risico's.'

'Er leven een aantal erg hardnekkige vooroordelen over oudere werknemers', bevestigt Nancy Vercammen, woordvoerster van de VDAB. 'Dat ze duur zijn om aan te werven, dat ze sneller ziek zijn en minder flexibel. Dat strookt niet met de werkelijkheid. De meeste werknemers die ouder zijn dan 45, voelen zich helemaal niet oud en willen zeker werken. Ze kunnen zich meestal niet veroorloven te stoppen omdat ze nog studerende kinderen hebben. Daarbovenop hebben ze op hun leeftijd een enorme knowhow en kennis over hun vakgebied opgebouwd. Die maturiteit is geld waard.'

Mathieu Van Rentergem bevestigt dat ervaring pleit voor oudere kandidaten, maar beklemtoont dat een pak jaren op de teller alleen niet genoeg is. 'Wie veel ervaring meebrengt naar een nieuwe job, vermijdt dat men fouten maakt die de persoon in kwestie al eerder heeft gemaakt. Maar in onze snel evoluerende maatschappij telt ervaring alleen wanneer iemand flexibel genoeg is mee te evolueren met de tijd. Kennis moet zijn actualiteitswaarde behouden. IT'ers die drie à vier technologische revoluties meemaakten en de vijfde aan zich laten voorbijgaan, moeten weten dat ze vroeg of laat niet meer aan de bak komen.'

Claude is een 67-jarige secretaresse uit Brussel. Twintig jaar geleden begon ze na privé-problemen als interim-kracht te werken. 'Al die jaren heb ik bij de interimkantoren waarvoor ik gewerkt heb al het werk aanvaard dat ze me hebben aangeboden. Je hebt wel de vrijheid een opdracht te weigeren als je dat wil, maar uit financiële noodzaak heb ik dat nooit gedaan. Het interessantste aan interim-werk is dat je bedrijven in erg uiteenlopende vakgebieden van binnenuit leert kennen. Het enige negatieve punt is dat er soms enkele dagen zitten tussen twee opdrachten.' Sinds januari werkt Claude vast als secretaresse voor een multinational in het Brusselse.

'Wanneer vijftigers als uitzendkracht werken, merken we dat ze hun tijd heel bewust indelen. Ze werken enkele maanden en blijven dan soms weken thuis', zegt Caroline Van Camp. Zij is communicatiemanager bij Unique Interim. Volgens haar is uitzendarbeid het integratie-instrument bij uitstek voor oudere en allochtone werknemers. 'Wie ouder is dan 45 en een job zoekt, gebruikt uitzendarbeid als een van de eerste kanalen om die te vinden. Niet minder dan 7,8 procent van onze uitzendkrachten is nu ouder dan 45. In de eerste helft van de jaren negentig was dat minder dan 5 procent. Uitzendarbeid is voor een werknemer de snelste manier om tijdens een korte opdracht aan een bedrijf te tonen wat hij of zij waard is. Oudere werknemers zijn vaak erg geëngageerd omdat ze willen werken. Ze zijn ook veel flexibeler dan wordt gedacht. In tegenstelling tot jongere werknemers hebben ze geen kleine kinderen meer en hoeven ze om vijf uur niet naar de crèche te hollen.'

Volgens Brussels Outplacement vinden de meeste 45-plussers die actief nieuw werk zoeken effectief een job. 'Maar ze zijn allemaal bereid water in de wijn te doen', beklemtoont Mathieu Van Rentergem. 'Oudere werknemers beseffen dat het veel moeilijker wordt nog werk te vinden. Vreemd genoeg wordt het door een werkgever niet altijd positief onthaald als iemand zijn looneisen matigt. Als een oudere werknemer voor een lager loon wil werken, wordt dat 'afprijzen' soms gezien als een teken van gebrek aan zelfvertrouwen. Maar mensen stellen zich flexibeler op uit noodzaak en gaan om die reden onder een andere vorm dan een vast contract werken. Er zijn trouwens heel wat mensen die ook voor verantwoordelijkheden bewust een stap terug doen. Met ouder worden, vinden ze dat hun levenskwaliteit primeert op kwantiteit van hun loon.' Volgens Caroline Van Camp vindt de helft van wie als uitzendkracht voor een bedrijf werkt er later vast werk. 'Dat geldt zowel voor jonge als oudere werknemers. Die term 'oudere werknemer' is trouwens een rekbaar begrip. Er zijn bedrijven die kandidaten ouder dan veertig niet langer willen aanwerven. Soms ligt de grens al op 35.' Van Camp maakt zich sterk dat Unique Interim geen voorselectie op basis van leeftijd doet vooraleer het kandidaten aan een klant/bedrijf voorstelt. 'Wat telt, zijn de competenties van een kandidaat. Wij selecteren de beste persoon voor de job die het bedrijf wil gedaan krijgen. Als een werkgever merkt welke voordelen verbonden zijn aan een oudere werknemer, is hij vaak overtuigd. We hebben zelfs een logistiek bedrijf als klant dat specifiek naar werknemers ouder dan vijftig vraagt.'

Mathieu Van Rentergem: 'Een human-resourcesmanager werft mensen aan voor een bedrijf en behoort vaak tot dezelfde leeftijdscategorie als de werkzoekende 45-plusser die hij over de vloer krijgt bij een sollicitatie. Wanneer zo iemand werkloos wordt en we hem hier ontmoeten, wordt hij of zij zelf geconfronteerd met diezelfde vooroordelen aan de kant van potentiële werkgevers. De vraag luidt dan: 'Kan ik iets beginnen tegen dergelijke argumenten?'.

Bij de VDAB worden werkzoekende 45-plussers op eenvoudige vraag gewapend voor de 'sollicitatiestrijd'. 'Voor vele mensen is werkloos zijn een drama', vertelt Nancy Vercammen. 'Wij brengen 45-plussers in contact met lotgenoten die intussen werk hebben gevonden. Het is heel belangrijk dat oudere werklozen inzien dat er echt wel bedrijven zijn die inspanningen doen. Die begeleiding is minstens even belangrijk als de jobcoaching die we een persoon bieden zodra hij werk gevonden heeft. Wij nemen de nieuwe werkgever een last uit handen door de introductie en opvang van de nieuwe 'oudere werknemer' in het bedrijf voor onze rekening te nemen. Echt gewapend voor de strijd zijn oudere werklozen volgens de VDAB pas als ze op een sollicitatie een speciale troef uitspelen tegenover een sceptische werkgever. 'Wist u dat u een vermindering van 400 euro aan sociale bijdragen per kwartaal geniet als u mij in dienst neemt?'.

Katrien BRUYLAND

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud