<B>Pigment:</B> Voetbal kan de wereld redden

(tijd) - 'Meer dan zomaar een voetbalclub', luidt de slogan van Charlton Athletic. De Londense club staat in Groot-Brittannië bekend als een van de schoolvoorbeelden voor sociale projecten, stevig verankerd in een verpauperde buurt in Oost-Londen. Els Van Weert (Spirit), staatssecretaris voor Duurzame Ontwikkeling en Sociale Economie, ging er inspiratie opdoen om ook in ons land de voetbalwereld aan te zetten tot maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Londen, vrijdagnamiddag, 16 uur. In het uitgestrekte Avery Hill Park spelen een dertig jongens en meisjes, acht tot vijftien jaar oud, een partijtje voetbal. De truien die vroeger dienstdeden als doelpalen, zijn vervangen door echte doelen, de plastic bal is ingeruild voor een echt exemplaar en vijf coaches houden een oogje in het zeil. Wie zich misdraagt, verbaal of fysiek, vliegt voor vijf minuten naar de zijlijn.

Het voetbalpartijtje is georganiseerd door de Premier League-club Charlton Athletic, de meest zuidelijke club van de Londense metropool. De jongeren komen er iedere weekdag van vier tot zes samen. 'Ze werden geronseld via scholen, buurtwachters en medewerkers van de sociale woonblokken uit de omgeving', vertelt Steve Waggot, directeur van de 'Charitable Trust' van Charlton, de stichting die alle sociale projecten van de club coördineert. 'Het gaat bijna uitsluitend om probleemgevallen, jongeren die vroeger gewoon op straat rondhingen en overlast veroorzaakten. Vroeger had de buurt hier veel last van brandstichtingen. Sinds we een paar maanden geleden met die partijtjes in het park zijn begonnen, is dat probleem van de baan.'

15 voltijdse en 177 deeltijdse coaches houden zich namens Charlton bezig met dit soort projecten, op zoveel mogelijk plaatsen in Zuidoost-Londen. Sean Daly, voetbalcoördinator van de club, begeleidt de partijtjes, maar voetbal komt niet op de eerste plaats. 'We leren de kinderen verantwoordelijkheidsgevoel, fair play, respect voor hun teamgenoten en tegenstanders. We organiseren competities tussen verschillende straten of woonblokken, met steeds dezelfde teams en een echte rangschikking. Maar wie in aanraking komt met de politie, verliest ook punten in het voetbal. Daar worden ze op aangesproken door hun vriendjes, want iedereen wil winnen. We gebruiken de taal die ze begrijpen, de taal van het voetbal, om hun verantwoordelijkheid bij te brengen.'

De minicompetitie heeft zoveel maatschappelijk succes, dat ze is geadopteerd door de Metropolitan Police van de Britse hoofdstad. Vanaf volgend jaar wordt de straatcompetitie georganiseerd op 650 plaatsen, met de hulp van alle elf professionele voetbalclubs uit Londen.

Het parkvoetbal is slechts een van de ontelbare initiatieven die Charlton de afgelopen jaren nam om de band met de buurt te versterken en de sociale cohesie in de vaak anonieme hoofdstad te verstevigen. Charlton werkt samen met 63 scholen uit Londen. Kinderen en tieners krijgen in het stadion les over gezonde voeding. Ouderen volgen er computeronderwijs, kinderen met een leerachterstand leren er lezen en rekenen, met het voetbal als achtergrond. 'Vroeger leerden ze rekenen met appels, nu met de transferbedragen van bekende voetballers. Zo dringen we makkelijker binnen in hun leefwereld', zegt Waggott.

Charlton heeft in het stadion, The Valley, naast een kinderopvangcentrum ook een studiecentrum waar tot 4.000 studenten per dag les kunnen volgen. En vaak komen de spelers, helden van de lokale jeugd, langs om te helpen met de projecten. Iedere profspeler van Charlton Athletic is contractueel verplicht zes uur per maand te besteden aan de sociale werken van de club. 'Maar de meesten doen meer dan dat. Ze zien er ten volle het belang van in.' Profvoetballers die schatten verdienen veranderen zo heel even in straathoekwerkers.

'We willen op dit vlak een innovatieve club zijn, de mensen bereiken en aanspreken op hun verantwoordelijkheden', vertaalt Waggott de filosofie van Charlton. En hij steekt niet onder stoelen of banken dat het de club geen windeieren heeft gelegd. Tot begin jaren negentig kon Charlton niet eens in het eigen, verkommerde stadion spelen. De club lokte nog 5.000 trouwe fans. Nu zijn er plannen om het vernieuwde The Valley uit te breiden van de huidige 27.000 tot 40.000 plaatsen.

Volgens een studie van Deloitte & Touche kwam Charlton dankzij de sociale projecten de afgelopen jaren in contact met 366.000 mensen die anders nooit naar de club zouden hebben omgekeken. Dat worden uiteraard niet allemaal supporters of zelfs maar toeschouwers, maar er ontstaat wel een band. 'Het gemeenschapswerk maakt ons uniek. En het zorgt ervoor dat de continuïteit van de onderneming verzekerd is', weet Waggott.

Staatssecretaris voor Duurzame Ontwikkeling en Sociale Economie Els Van Weert (Spirit) gaf tijdens een werkbezoek haar ogen goed de kost. 'Dat is toch iets waarvan we onze clubleiders moeten overtuigen, dat sociale betrokkenheid bij hun omgeving ook economisch in hun voordeel kan werken. En het hoeft niet over peperdure projecten te gaan. Je kan perfect op bescheiden basis beginnen', leerde Van Weert in Londen.

Charlton investeerde in de beginjaren ruim 2 miljoen pond in sociale initiatieven, maar die zijn nu door de samenwerking met overheden en het bedrijfsleven zelfbedruipend. 'De overheid moet toch vaak mee de kar trekken, vandaar ons initiatief van het Open Stadion Fonds, een nieuw fonds voor sociale voetbalprojecten', zegt Van Weert.

In Engeland worden tal van initiatieven gefinancierd door de Football Foundation, waarin de overheid, de Premier League en de voetbalbond hun aandeel hebben. Zo gaat 6 procent van het lucratieve tv-contract naar sociale projecten. 'Waarom zou dat bij ons ook niet kunnen', vraagt Van Weert zich af. De Football Foundation pompte de afgelopen vijf jaar telkens 15 miljoen pond in ruim 750 initiatieven, gaande van de aanleg van terreinen voor pleintjesvoetbal tot het opleiden van coaches om de jongeren te begeleiden. 'De projecten hebben het slechte imago van het voetbal sinds de jaren tachtig volledig bijgespijkerd. Het is misschien een cliché, maar voetbal kan wel degelijk het leven van mensen veranderen', zegt Suzanne O'Brian van de Football Foundation.

'Het hoeft soms echt niet veel te kosten, de structuur en de continuïteit zijn het belangrijkste. Als je het goed aanpakt, kan er bijna geen enkel initiatief in de sport mislukken', zegt Raf Willems, auteur van het boek 'Kan voetbal de wereld redden?'. Hij bestudeerde jarenlang de sociale initiatieven bij Engelse en Schotse clubs en legde met een studie in opdracht van Van Weert mee de basis voor het Open Stadion Fonds. 'Bij Charlton zijn dertig tot veertig mensen constant bij gemeenschapsprojecten betrokken. Bij ons zouden zeker de grote clubs iemand moeten kunnen vrijmaken.'

Glasgow, woensdagnamiddag 15 uur. In de turnzaal van St Mungo's Academy dribbelt een jongen met een Rangers-shirt een meisje in Celtic-uitrusting. Ze nemen beiden deel aan een voetbaltraining in het kader van het 'Celtic Education Programma', een onderdeel van het sociaal werk van Celtic Glasgow. De kinderen worden er begeleid door John McLaughlan en Michael O'Halloran, twee voormalige Celtic-spelers en nu trainers van de jeugdelftallen.

Straks mogen de kinderen gratis naar Celtic-Motherwell, een wedstrijd in de Schotse competitie. Ook de fan van het rivaliserende Rangers, verduidelijkt de directrice van de school. 'Het is een Celtic-programma, maar we sluiten niemand uit, integendeel. Het is een echte ijsbreker. Op deze manier komen jongens met elkaar in contact die elkaar anders ontwijken omdat ze een ander voetbalshirt dragen.'

De Schotse industriestad draagt nog steeds de sporen van de verdeeldheid tussen katholieken en protestanten. Celtic en Rangers proberen met opvoedkundige programma's de kloof tussen de gemeenschappen te dichten. De beide clubs krijgen daarvoor de medewerking van de scholen en het stadsbestuur. 'We focussen op probleemkinderen: diegene met gedragsproblemen, spijbelaars, kinderen met emotionele problemen', zegt Tony Russel, die het Celtic-programma coördineert. 'We hebben op deze manier al tienweekse programma's gegeven aan 1.500 leerlingen. 86 procent presteert daarna beter op school.' Want het programma gaat over veel meer dan voetbal. Celtic telt 100 medewerkers in verschillende sociale projecten, en investeert jaarlijks bijna 1 miljoen euro in de initiatieven. 'Het gaat er vooral om het zelfbeeld van de jongeren op te krikken. En dat kan vaak door ze in contact te brengen met hun helden, de voetballers. Dat is voor hen een grote beloning en stimulans.'

'Celtic illustreert dat je voetbal kan gebruiken als glijmiddel voor een betere samenleving', zegt Ivo Belet. Het europarlementslid van CD&V bezocht de club in voorbereiding op een hoorzitting die hij organiseert in het Europees Parlement. Belet wil vermijden dat de Europese Commissie voetbal enkel ziet als een economisch gegeven, en bijvoorbeeld de plannen van de UEFA voor het stimuleren van de jeugdopleidingen dwarsboomt. Belet wil ook graag meehelpen om initiatieven in de federale Kamer te nemen, en staat achter de stichting van Van Weert. Voetbal is immers te belangrijk om enkel aan de vrijemarktdenkers over te laten.

Dirk VANDENBERGHE

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud