Advertentie

<B>Pigment</B>: Zelfcensuur op de universiteit

(tijd) - De Leuvense overkoepelende Kringorganisatie (LOKO), het orgaan dat alle Leuvense studenten vertegenwoordigt, neemt voortaan geen politieke standpunten meer in. Daarmee komt in de grootste Vlaamse studentenstad formeel een einde aan de historische voortrekkersrol van de studentenbeweging. Wanneer de studenten zichzelf al politiek monddood maken, wat moet er dan worden van het toekomstige maatschappijdebat?

Toeval of niet, maar de extreem rechtse politieke partij Vlaams Belang is er onrechtstreeks voor verantwoordelijk dat de Leuvense studentenorganisatie LOKO zichzelf politieke censuur oplegt. Een maand geleden had de Sociale Raad van LOKO een oproep ondertekend voor een fakkeltocht tegen het toenmalige Vlaams Blok en voor gelijkheid en verdraagzaamheid. Het was jaren geleden dat de Sociale Raad zich zo duidelijk politiek had geprofileerd.

Maar het spel zat meteen op de wagen. Op de open algemene vergadering van LOKO, die boven de Sociale Raad staat en waar veel meer afgevaardigden van faculteitskringen zitting hebben, werd de actie van de Sociale Raad op de korrel genomen. Enkele presessen en andere vertegenwoordigers van grote kringen vonden het onaanvaardbaar dat een overkoepelend studentenorgaan stelling inneemt tegen één politieke partij, nota bene de grootste van Vlaanderen. Om nieuwe incidenten te vermijden, werd beslist dat de organisatie zich voortaan onthoudt van elk politiek standpunt. Over om het even welk onderwerp.

Dat studenten zichzelf muilkorven, klinkt wereldschokkend, maar nieuw is het niet. 'Er is altijd al een spanning geweest tussen hen die vinden dat studentenorganen een politieke missie hebben, en tegenstanders die dat engagement onder vuur nemen', vertelt Walter Pauli, adjunct-hoofdredacteur van De Morgen. Hij maakte een studie over de studentenbeweging. 'Dat apolitieke standpunt heeft mettertijd aan belang gewonnen', zegt Pauli. 'De studentenvertegenwoordiging is geëvolueerd van een organisatie die in de jaren 30 alleen met politiek bezig was, tot een organisatie die alleen nog uitspraken doet over zichzelf en de cursussen.'

Bovendien, zegt Ben Deboeck, de hoofdredacteur van het Leuvense studentenweekblad Veto, is dit nauwelijks meer dan een formele bevestiging van wat in de praktijk al lang een feit was. 'In de jaren 80, met de rakettencrisis en de betogingen tegen het besparingsplan van Martens-Verhofstadt, lieten de studenten nog makkelijk van zich horen. Maar sindsdien is het steil bergaf gegaan. De jongste jaren namen ze amper nog standpunten in. Betogen tegen de oorlog in Irak bijvoorbeeld, dat lag erg moeilijk. De grote kringen waren daar echt tegen. Hetzelfde voor Kosovo. Ze konden zich bijna niet meer achter een gemeenschappelijk standpunt scharen.'

Maar nu staat het politiek stilzwijgen van de studenten officieel op papier, en dat is toch wel even schrikken. Enkel over studentenzaken of maatschappelijke en sociale fenomenen wil LOKO zich nog uitspreken. Dat betekent dat manifestaties tegen racisme wel nog kunnen, maar pamfletten tegen het Vlaams Belang niet meer. Al geven de vertegenwoordigers toe dat die grens erg vaag is. Want alles draait al snel rond politiek. Zodoende: een optocht tegen een eventuele oorlog in Iran, een standpunt in het hoofddoekendebat: handen af.

'Als overkoepelende raad moeten we alle studenten vertegenwoordigen', legt kringraadvoorzitter Jeroen Vandromme uit. 'We kunnen het ons niet permitteren een politieke mening voor het hoofd te stoten. Het studentenlandschap is vandaag erg gediversifieerd. We zijn niet meer die linkse rakkers van vroeger en we schudden dat imago nu ook bewust van ons af. Als democratisch lichaam moet LOKO dat respecteren.'

Die beslissing weekt nogal wat verontwaardiging los, met name bij die oude linkse rakkers. Walter Pauli noemt het een spijtige zaak. 'Wat ze doen, is zichzelf castreren. Of ze nu links zijn of rechts, daar gaat het niet om. Elke generatie studenten heeft haar eigen verantwoordelijkheid, en die gaat verder dan fuiven organiseren. Ik begrijp dat het debat vandaag delicater ligt dan vroeger. Maar principieel zwijgen, dat gaat gewoon niet.'

Ook oud-studentenleider en journalist Pol Goossens kan weinig begrip opbrengen. 'Ze zijn bang om niet de mening van iedereen te dekken, dus zeggen ze maar ineens niets meer. Waarmee ze stellen: 'Wij spelen niet meer mee in deze wereld. Laten we ons enkel nog met de folklore bezighouden, de drinkgelagen en de camaraderie.' Dat noem ik abdiceren, je kop in het zand steken. In godsnaam, als studenten al het maatschappelijk debat schuwen, waar moet het dan wel nog gebeuren? Weet je, ook in de jaren 60 moesten wij al opboksen tegen de grote meerderheid van de studenten die toen erg bourgeois-katholiek was. Maar we hebben onze nek toch durven uit te steken en we hebben er ook heel wat mee bereikt. Het zijn de studenten van nu die de wereld van morgen in handen krijgen. Als ze nu al als bange konijnen elke controverse schuwen, wat moet er dan van onze samenleving worden?'

Els Van Weert (Spirit), de staatssecretaris voor Duurzame Ontwikkeling en Sociale Economie, was eind jaren 80 actief in de studentenbeweging. Ze vindt het vooral verontrustend dat de cultuur van de angst ook in die kringen is doorgebroken. 'Handen af, kop in kas. Dat is de mentaliteit die hen blijkbaar te pakken heeft. Ik vind dat vreselijk. Je zou uit die hoek toch een grotere weerbaarheid verwachten.'

Het zegt ook een en ander over de maatschappij vandaag. Jongeren gaan blijkbaar behoorlijk pragmatisch om met extreem rechts in hun kringen. Het Vlaams Belang is ook in het studentenmilieu doorgebroken en die politieke voorkeur wordt er gerespecteerd. 'Wanneer een op de vier Vlamingen extreem rechts stemt, is de kans groot dat ook een vierde van de studenten voor het Vlaams Belang stemt. Hier geldt geen cordon sanitaire. We moeten die mensen ook vertegenwoordigen', klinkt het formeel bij LOKO.

Je merkt bij de studentenpopulatie een serieuze verrechtsing, beaamt Els Van de Beek, voorzitster van de Sociale Raad. 'Kritisch zijn en tegen schenen schoppen wordt moeilijk. Het is heel behoudsgezind allemaal, we willen per se de neutraliteit behouden. Maar geen standpunt meer innemen, is een standpunt op zich. Welke maatschappelijke rol kan een studentenbeweging nog spelen wanneer de naam van een bepaalde partij al niet meer genoemd mag worden? Ik vind dat een erg gevaarlijk precedent.'

Maar er is meer aan de hand. Het cliché klopt dat studenten steeds minder politiek geëngageerd zijn. Dat beamen verschillende studentenvertegenwoordigers. Van de Beek: 'Organiseer een fuif, en er komt duizend man op af, maar bij een debat met interessante politieke figuren kun je de deelnemers op de vingers van één hand tellen. Die desinteresse in al wat met beleid te maken heeft, is jammer, want de Leuvense studentenpopulatie zou een grote slagkracht kunnen hebben. We hebben er goede structuren voor. Maar het enige wat hen nog raakt, is wat hen rechtstreeks aanbelangt. De polemiek over het sluitingsuur van de cafés bijvoorbeeld. Toen was plots half Leuven op de been. Maar over belangrijke beleidskwesties die hun latere leven misschien erg zullen bepalen, geven ze geen krimp. Zelfs de beslissing dat de studentenkoepel geen politieke standpunten meer inneemt, doet bij de studenten amper stof opwaaien. Dat zegt al genoeg.'

De oorlog in Irak, atoomwapens in Iran, het is allemaal nogal ver van hun bed, beaamt de preses van een grote kring die zijn naam liever niet in de krant ziet. 'We kunnen daar toch niets aan veranderen. En het is niet omdat we niet op de barricades staan, dat we niets doén. We organiseren activiteiten voor studenten, we zitten in allerlei raden en discussiëren over zaken die studenten rechtstreeks aanbelangen, zoals de invoering van de bachelor- en masterstructuur. Daarvoor zijn we er ook.'

En het grote maatschappijdebat? De zoveelste betoging tegen extreem rechts? Daar hebben de studenten al lang hun buik van vol. 'De maatschappij moet die debatten zelf maar voeren, waarom zouden studenten daar een voortrekkersrol moeten spelen?', vindt de preses. 'Men zegt dat we onze verantwoordelijkheid ontlopen, dat we onze historische rol niet meer spelen. Maar dat geldt even goed voor de media en zelfs voor de politiek, waar ze zich vergalopperen in entertainment en beuzelarijen. Trouwens, onze stem is toch niet van tel. Bij de invoering van het semestersysteem stond Leuven op zijn kop. De studenten hebben zwaar geprotesteerd, maar hun argumenten zijn in dovemansoren gevallen. Als het voor concrete problemen al niets uithaalt, hoe kun je dan verwachten dat studenten warmlopen voor grote maatschappelijke debatten? Je kunt ons dat gebrek aan belangstelling moeilijk kwalijk nemen.'

Ine RENSON

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud