<B>Pigment over sociale dumping in IT-sector:</B> Na de Poolse bouwvakker, de Indiase informaticus

(tijd) - Niet alleen Indiase overnemers duiken tegenwoordig op op de Europese markt. Ook Indiase informatici strijken in groten getale neer in westerse bedrijven. De telecomsector doet steeds vaker een beroep op Indiërs. De manier waarop dat gebeurt, is niet altijd koosjer. Vakbondsmensen spreken van sociale dumping.

Dat bedrijven hun ICT-poot vaak uitbesteden, weten we al lang. Dat India daarvoor werkt als een magneet, is geen nieuws. Maar opvallend is dat tegenwoordig steeds meer Indiase informatici rondlopen in Belgische bedrijven.

In principe zijn ze hier als brugfiguur. Ze worden vanuit de Indiase bedrijven in onderaanneming overgevlogen om projecten in een laatste fase ter plekke te implementeren. Om te zorgen dat alles goed verloopt en dat opdrachtgever en onderaannemer elkaar goed begrijpen. Want dat scheen nogal een probleem te zijn: de afgeleverde resultaten waren niet altijd zoals gewenst. Enkele projectleiders komen dus ter plaatse voor de goede communicatie, dat lijkt niet meer dan logisch.

Daarnaast worden hier nogal wat Indiase informatici als expert binnengehaald. Ook dat is begrijpelijk. In België is informaticus een knelpuntberoep geworden. Hier studeren jaarlijks ongeveer 1.400 ICT'ers af, onvoldoende voor de noden van de markt. Ze hebben niet altijd de gespecialiseerde kennis die bedrijven vragen. In India zijn dat er 300.000 per jaar. En ze zijn goed. Het zijn experts die je voor veel taken zo in huis kunt halen.

Tot zover niets aan de hand. Maar in de marge wordt nogal gebricoleerd. In het kielzog van de experts komen andere, goedkope Indiërs werk verrichten dat evengoed door Belgische informatici kan worden gedaan. Vorige maand bonden vakbondsmensen bij Mobistar de kat de bel aan. Het was hun een doorn in het oog dat Indiase informatici, die zogezegd als expert werden overgevlogen voor een specifiek project, in de praktijk gewoon tussen de Belgische ICT'ers werden gezet om mee te draaien in de normale productie. De Indiërs kwamen van HP Bangalore, een vestiging van de Amerikaanse computergroep Hewlett-Packard (HP) in India. Ze staan op de loonlijst van HP Bangalore en zijn dus een pak goedkoper dan hun Belgische collega's.

Dat gebeurt niet alleen bij HP en Mobistar. Nagenoeg de hele telecomsector is vertrouwd met het fenomeen. In totaal gaat het over enkele duizenden Indiërs, schat Carlos Polenus, federaal secretaris bij de socialistische bediendenbond BBTK en verantwoordelijke voor de buitenlandse betrekkingen. Maar het is erg moeilijk te vatten, gezien het fenomeen zich in de marge van de legaliteit bevindt.

De werkgevers wassen nochtans hun handen in onschuld. Volgens de woordvoerders van Alcatel Bell, Proximus en Telenet zijn in hun bedrijven geen Indiërs in dienst. 'Natuurlijk niet', reageert Polenus, 'want ze staan niet op de loonlijst. Ze werken met bedrijven in onderaanneming of met Indiase filialen, van waaruit informatici bij ons worden ingezet.'

Telenet en Proximus werken bijvoorbeeld met Infosys India, een van de grootste outsourcingbedrijven voor ICT en consultancy. Alcatel werkt met Wipro in India. Volgens Polenus worden de Indiërs in de praktijk vaak vergoed volgens Indiase standaarden en werken ze niet volgens de Belgische regels voor arbeidsduur, weekendwerk enzovoort. 'En dat kan niet. In de mate dat die mensen hier werkelijk arbeid verrichten, gelden voor hen de Belgische standaarden. Je kunt het vergelijken met de regels over de detachering van Poolse bouwvakkers.'

Een arbeidsinspecteur geeft toe dat voor de Indiase informatici allerhande constructies worden opgezet, ingefluisterd door dure advocatenkantoren. 'We stoten inderdaad op nogal wat gevallen waar Indiërs ingezet worden als goedkope arbeidskrachten. Ik heb hier een dossier liggen van iemand die werkte tegen 1.000 euro bruto per maand. Hij is niet de enige.'

Wanneer buitenlanders via een detachering hier werken, moeten ze betaald worden volgens de minimale sectorbarema's. Voor informatici (paritair comité 218) betekent dat minimaal 1.450,68 euro (categorie 3, op 21 jaar) en maximaal 2.227,14 euro (categorie 4, op 47 jaar). Maar soms gebruikt een bedrijf verkeerdelijk het loon van categorie 1 (1.372,31 op 21 jaar).

HP maakt zich sterk dat de Indiërs die hier komen, volgens de juiste normen zijn aangeworven en duidelijk boven barema worden betaald. 'Maar in andere dossiers is er toch duidelijk sprake van valse concurrentie of loondumping', zegt Koen Dries, coördinator ICT voor de christelijke bediendenbond LBC. 'Je vindt geen enkele Belg met een hoge opleiding die voor dat loon komt werken. In de praktijk verdienen gemiddeld geschoolde Belgische informatici ook snel 30 tot 40 procent meer dan de barema's.' Voor een specialist loopt dat op tot 4.000 euro.

Bovendien moeten de bedrijven voor de Indiase gedetacheerden geen sociale zekerheid betalen. Dat is nog een concurrentievoordeel. HP verdedigt zich door te zeggen dat die mensen verzekerd zijn in India. Polenus veegt dat argument van tafel: 'Ga kijken in Bangalore: daar bestaat gewoon geen verplichte sociale zekerheid.' In theorie, klinkt het bij de arbeidsinspectie, is de Belgische firma die de Indiërs aanneemt in dat geval verplicht sociale bijdragen voor hen te betalen. 'Maar het is aan de RVA (Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening) om te bewijzen dat die mensen nergens verzekerd zijn. Dat is een hele procedure. Het loont de moeite niet die in gang te zetten voor mensen die hier maar een maand of drie blijven.'

Hoe kunnen die Indiërs hier trouwens binnenkomen? België heeft geen bilateraal verdrag met India voor de uitwisseling van werknemers. Ze kunnen hier dus alleen komen werken met een arbeidskaart. Voor knelpunt-beroepen en voor kenniswerkers krijg je die nagenoeg meteen.

De soepele regeling voor de kenniswerkers was in feite bedoeld om expertise van overal ter wereld makkelijk te kunnen aantrekken. Nogal wat bedrijven maken nu misbruik van dat systeem om Indiase informatici binnen te halen, die hier relatief eenvoudig werk komen doen. In 2000 werden in de drie gewesten samen 403 arbeidskaarten uitgereikt aan Indiase informatici. In 2004 waren dat er al 970. Staatssecretaris voor Administratieve Vereenvoudiging Vincent Van Quickenborne (VLD) is van plan de regeling voor kenniswerkers nog te versoepelen.

Een andere mogelijkheid is de Indiërs te laten overkomen met een toeristenvisum of een zakenvisum. Ze worden naar hier gestuurd voor 'een opleiding' of een 'specifieke missie'. Ook hier is sprake van oneigenlijk gebruik, wanneer ze in de praktijk gewoon tussen de Belgische werknemers worden gezet. Een visum is namelijk niet bedoeld om hier pakweg te komen programmeren.

Volgens vakbondsmensen maken Cap Gemini en Proximus massaal van die regeling gebruik. 'Maar dat is verduiveld moeilijk te bewijzen', zegt de arbeidsinspecteur. 'Iemand zit aan een computer. Is hij dan aan het leren of aan het werken? Als we vragen waarmee hij bezig is, mompelt hij een of andere term die wij niet kennen. Of haalt hij een cursus boven. Ze kunnen ons eigenlijk alles wijsmaken. We beseffen dat dit een fenomeen is dat snel woekert. Maar we staan bijzonder zwak om er iets tegen te beginnen. We zouden in feite gespecialiseerde ICT'ers onder onze inspecteurs moeten hebben. Maar dat is een illusie. Er zijn er niet eens genoeg op onze eigen ICT-afdeling.'

Voor de vakbonden is de conclusie duidelijk: hier is sprake van sociale dumping. 'We hebben op zich niets tegen goed opgeleide Indiërs die naar hier komen', zegt Koen Dries. 'Integendeel. Maar ze moeten aangeworven worden tegen dezelfde voorwaarden als hun Belgische collega's. Geen valse concurrentie.'

Het argument dat er in België grote tekorten zijn aan informatici, nuanceren de vakbonden. Er zitten namelijk nogal wat Belgische ICT'ers in de werkloosheid. In april 2005 waren dat er in Brussel alleen al 1.782, blijkt uit cijfers van de Brusselse Dienst voor Arbeidsbemiddeling. 'Maar het probleem is dat het vaak oudere informatici zijn', zegt Polenus. 'Ze moeten omgeschoold worden om mee te kunnen. Dat kost teveel. Dus nemen werkgevers liever Indiërs. Ze kosten minder én ze hebben meteen de juiste kennis in huis. Dat is twee keer gewonnen.'

'We pleiten voor openheid', besluit Polenus. 'Laat ons eindelijk werk maken van het systeem waarbij iedereen die het land binnenkomt om een activiteit uit te oefenen, dat centraal moet registreren. Ook voor opleidingen, met vermelding van begin- en einddatum. Bedrijven met correcte intenties kunnen daar geen bezwaar tegen hebben. De vraag is alleen of ze die wel hebben. Het klopt dat sommige Indiërs hier komen voor hun expertise of voor een opleiding. Maar het begint steeds meer een verhaal van centen te worden. Na de Poolse bouwvakker, de Indiase informaticus. Het fenomeen breidt zich uit als een olievlek. En dat is mogelijk omdat ons systeem zo lek is als een zeef.'

Ine RENSON

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud