Back to the USSR

©Sofie Van Hoof

De Russische president, Vladimir Poetin, bouwt zijn versie van de Sovjet-Unie weer op. Met het referendum in de Krim is een beslissende stap gedaan in de geopolitiek. En Europa, hoe verdeeld ook, zal moeten kiezen.

Het referendum op de Krim bevatte geen verrassingen. Met een ongewoon hoge opkomst werd met een ongewoon hoog percentage gekozen voor de aansluiting met Rusland. Na een interludium van 60 jaar.

Poetin is dus bereid om het internationale isolement aan te gaan om oude delen van de voormalige Sovjet-Unie te herstellen. Zo is voor de leider in het Kremlin de afscheuring van Oekraïne van de Russische Federatie in 1991 ook nooit volgens de regels van de toenmalige grondwet verlopen. Wat het Westen denkt over het referendum, zal het Kremlin worst wezen.

Het is dus wachten op de tegenreactie. Het is voor het eerst sinds de val van de Berlijnse muur, alweer 25 jaar geleden, dat er opnieuw ingrijpende keuzes moeten gemaakt worden.

Dat internationaal de dingen schuiven, is stilaan duidelijk. Opmerkelijk is de terugkeer van de VS in Europa. Na het uitje van president Barack Obama in Azië is alle (militaire) aandacht plots weer naar Europa gericht. Het is lang geleden maar er vliegen weer Amerikaanse jets scheerlings langs het luchtruim van Rusland. Opvallend toch dat blijkbaar zelfs binnen NAVO-verband alleen de VS de klus willen klaren om in een EU-lidstaat de grens te gaan bewaken.

De VS hebben ook het voortouw genomen in de onderhandelingen over de crisis rond Oekraïne. Hat waren de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry, en zijn Russische evenknie, Sergei Lavrov, die ultiem hebben onderhandeld. De Oekraïense premier Arseni Jatsenjoek trok naar het Witte Huis om steun te zoeken. Niet naar Brussel, Berlijn, Parijs of Londen. Het is een conflict dat Europa ondergaat.

En daar ligt het hele probleem. Maandag gaan de ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie zich voort beraden over sancties tegen Rusland. Er was tot nu toe geen eensgezindheid over de mate waarin Europa afdoende maatregelen zou nemen of niet. Deze week zal moeten blijken of die uiteindelijk wel bestaat.

Het valt te bezien. Want, zo gaat dat in een geglobaliseerde wereld, de handelsrelaties tussen Rusland en sommige EU-landen, met name Duitsland en Italië, liggen heel gevoelig. Bovendien zijn een aantal lidstaten helemaal niet verlost van hun afhankelijkheid van de voormalige broodheer, de Sovjet-Unie. Bulgarije bijvoorbeeld. Daartegenover staan de landen die zelf met een Russische minderheid zitten en die de hele evolutie in de Krim met argusogen bekijken. Litouwen bijvoorbeeld.

De snelle uitbreiding van de EU naar het Oosten, in 2004 - toen de EU van 15 naar 25 lidstaten ging - zal tien jaar later op de proef gesteld worden. Toen lag Rusland in de lappenmand na tien jaar wanbeleid van Boris Jeltsin. Europa haalde triomfantelijk een reeks lidstaten binnen die tot het voormalige Oostblok behoorden.

Verdere uitbreiding van dat Europa naar het Oosten wordt nu fel betwist. De leider in het Kremlin is niet langer een dronken poenpakker maar heet nu Poetin.

In 1968 klonk het met Paul McCartney nog frivool: 'Well the Ukraine girls really knock me out, and leave the West behind' in 'Back to the USSR' van de The Beatles. Toen was er evenwel nog geen sprake van het uiteenvallen van het Sovjetbok. Inmiddels zijn we al zo ver dat het gaat om de reconstructie van een Europese tegenmacht.

De keuze blijft tussen diplomatie of afdreiging. Al lijkt daar de uitslag, net als bij het referendum in de Krim, ook al op voorhand bekend.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud