De verdoken belastingen op de elektriciteitsfactuur vormen een miniatuur van een ernstiger probleem: we zijn te vaak niet in staat collectief te beslissen.

Een tweede belastingbrief. Met dat epitheton wordt sinds enkele jaren de elektriciteitsfactuur omschreven. De Vlaamse energieregulator VREG legde in een studie nog eens de vinger op de wonde: een gemiddeld gezin betaalt jaarlijks 250 euro via de elektriciteitsfactuur voor dingen die met dat energieverbruik niets hebben te maken. We spreken dan over straatverlichting, renovatiepremies, laadpalen voor elektrische auto’s en zonnepanelen van anderen.

De studie van de VREG komt goed getimed. Niet omdat we het probleem nog niet kenden, wel omdat dit het moment is om er iets aan te doen. De N-VA, CD&V en Open VLD onderhandelen over een nieuwe Vlaamse regering. Als die zichzelf ernstig neemt, pakt ze deze kwestie aan.

Zullen de verdoken energietaksen verdwijnen? Het is lastig daar optimistisch over te zijn.

Dit is namelijk een aberratie. Ten eerste omdat de heffing de verkeerde soort energie bestraft en de verkeerde beloont. Ten tweede omdat het parlement over belastingen moet oordelen. Tegenover de verplichting van de burger taksen te betalen, staat zijn macht de volksvertegenwoordigers die taksen opleggen weg te stemmen.

Zullen de verdoken energietaksen verdwijnen? Het is lastig daar optimistisch over te zijn. In de Vlaamse regering-Peeters II (CD&V, N-VA en sp.a) groeide de berg aan onbetaalde groenestroomcertificaten. Toen de huidige Vlaamse regering die wilde aanpakken, leidde dat tot het einde van de politieke carrière van minister van Energie Annemie Turtelboom (Open VLD). Het is interessant het klimaat van toen in herinnering te brengen. Toen het Grondwettelijk Hof de zogenaamde Turteltaks vernietigde, riep iédere partij in het Vlaams Parlement zich uit tot de beschermer van de koopkracht van de energieverbruiker.

Het toont hoe we niet in staat zijn het debat over energie uit te discussiëren. We willen dat energie goedkoop is, terwijl die ook duur genoeg moet zijn om tot spaarzaamheid aan te zetten. We willen dat energie groen is, maar we willen ook de zekerheid dat het licht niet uitgaat. We subsidiëren vervolgens alles tegelijk. We willen de mensen van de klimaatmarsen gelijk geven. En die met de gele hesjes ook. En vervolgens klagen we dat er niets doortastends gebeurt.

We willen de mensen van de klimaatmarsen gelijk geven. En die met de gele hesjes ook. En vervolgens klagen we dat er niets doortastends gebeurt.

In die zin vormen de 250 euro per jaar aan verdoken belastingen op de elektriciteitsbrief een miniatuurtje van een veel groter probleem. We zijn te vaak niet in staat over cruciale beslissingen een collectief debat te voeren, keuzes af te wegen, een consensus op te bouwen, een keuze te maken en de gevolgen daarvan te aanvaarden.

Het pijnlijkste recente voorbeeld daarvan staat in de nota die de informateurs Didier Reynders en Johan Vande Lanotte schreven. De federale regering waarvoor zij het pad proberen te effenen moet de komende vijf jaar 11 miljard euro aan nieuwe belastingen of besparingen zoeken om eindelijk eens binnen de limieten van haar eigen budget te leven. Dat zal ingrepen in de belastingen en de sociale zekerheid vergen, staat er.

Niemand die er drie maanden na de verkiezingen een begin aan ziet. En niemand die naast de urgentie van het werk kan kijken.

Lees verder

Tijd Connect