Senior writer

Op een bepaald ogenblik wordt het te veel. In Frankrijk is dat moment aangebroken met de belastingen. En dat plaatst de beleidsmakers voor een probleem.

De Fransen zijn belastingmoe. Dat is een van de opvallendste vaststellingen van Le Grand Débat National, de brede raadpleging die president Emmanuel Macron organiseerde als reactie op de acties van de gele hesjes. Hun protest, dat al enkele keren tot gewelddadige betogingen in Parijs leidde, kwam op gang nadat de Franse regering de taks op diesel en benzine had verhoogd.

‘Ons land heeft een soort fiscale zerotolerantie bereikt’, erkende de Franse premier Edouard Philippe gisteren. Echt verbazend is dat niet. De fiscale druk in Frankrijk bedraagt 48,4 procent van het bruto binnenlands product (bbp), wat van het land de Europese belastingkampioen maakt. Maar voor de Fransen is het nu wel welletjes. Ils en ont assez. Extra belastingen slikken ze niet meer. En ze willen vooral de inkomstenbelasting en de btw verlaagd zien.

De regering in Parijs zegt de boodschap te begrijpen. ‘We moeten de belastingen verlagen, sneller verlagen’, zei premier Philippe. Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Frankrijk kampt al jaren met een hardnekkig begrotingstekort. In 2019 zou het uitkomen op 3,2 procent van het bbp, dus boven het door Europa opgelegde 3 procentplafond. En de staatsschuld schurkt tegen 100 procent van het bbp aan.

‘De staat moet ontvetten.’ Die slogan klinkt goed, omdat hij vaag blijft.

Een belastingverlaging zal het begrotingstekort verder doen oplopen. Tenzij de overheid tegelijk het mes zet in haar uitgaven. Dat is wat de meerderheid van de deelnemers aan Le Grand Débat National vraagt. ‘De staat moet worden ontvet.’

Vaag

Die slogan klinkt goed, omdat hij vaag blijft. Als de Franse overheid daadwerkelijk in haar uitgaven begint te snoeien en de besparingen concreet maakt, zullen jobs verdwijnen in de overheidsdiensten, is er minder geld voor investeringen in infrastructuur, vloeien minder subsidies naar organisaties en bedrijven, en dalen sociale uitkeringen. Een verlaging van de overheidsuitgaven treft onvermijdelijk ook heel wat Fransen financieel. En leidt mogelijk tot nieuwe protesten. Dat is het dubbelzinnige in de houding van veel burgers, in Frankrijk en elders: ze verwachten veel van de staat, maar willen er niet voor betalen.

De groeiende belastingergernis van de Fransen vloeit voor een belangrijk stuk ook voort uit taksen die bedoeld zijn om gedragswijzigingen teweeg te brengen, zoals de koolstoftaks op de brandstoffen. ‘De Fransen willen niet langer dat taksen hen zeggen wat ze moeten doen’, stelt premier Philippe vast.

Heffingen zijn een efficiënt instrument om gedrag te sturen, en dus interessant om onder meer een klimaatbeleid te voeren. Maar in landen waar de burgers al een zware belastingdruk torsen, botsen zulke heffingen op veel weerstand. Dat is begrijpelijk. In een economie die al overdadig wordt belast, is de inzet van dat instrument dan ook niet gemakkelijk. Maar dat heeft de overheid alleen aan zichzelf te wijten.

Het verklaart ook de felle discussie bij ons over het rekeningrijden. Ook hier is de grens van de fiscale zerotolerantie stilaan bereikt.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud