Advertentie
Advertentie

Belgische economie stevent op heropleving af

(tijd) - Na twee slechte jaren moet 2003 duidelijk beter worden voor de Belgische economie. Een geleidelijke heropleving vanaf de lente of de zomer kan de economische groei doen versnellen tot zowat 1,7 procent. Maar de onzekerheid is zeer groot door de oorlogsdreiging in het Midden-Oosten en het risico van tegenvallers mag niet worden onderschat.

Het Belgische ondernemers- en consumentenvertrouwen bevinden zich bij de jaarwisseling op een laag niveau na de sterke daling in december. De bedrijfsleiders uit de handel zien hun omzet dalen en de industriëlen worden geconfronteerd met een vermindering van de bestellingen. De consumenten werden na de sluiting van Philips Hasselt en afdankingen bij andere ondernemingen pessimistischer over de vooruitzichten voor de werkloosheid en de algemene economische toestand.

Vooral de toestand in het Midden-Oosten zorgt voor grote onzekerheid. De VS en het Verenigd Koninkrijk zijn ontevreden over het Iraakse wapenrapport en dreigen met een militaire aanval. De meeste analisten verwachten dat het wapengekletter start tussen eind januari en eind februari en enkele weken tot een paar maanden duurt.

Na het einde van het conflict moet de onzekerheid verdwijnen, kan het vertrouwen terugkeren, de olieprijs flink dalen en de wereldeconomie herstellen. Aangezien België een zeer open economie is, is de economische activiteit sterk afhankelijk van de gezondheid van de wereldeconomie. Indien de verbetering van de internationale omgeving en de Belgische belastingverlaging het groeitempo doen versnellen vanaf het tweede of derde kwartaal is in 2003 een groei van zowat 1,7 procent haalbaar. In 2002 groeide de Belgische economie slechts met 0,7 procent.

De stijging van het inkomen kan dit jaar de consumptie met 1,5 tot 2 procent doen groeien. De duidelijke verlaging van de personenbelasting en de lichte stijging van de reële lonen verhogen de koopkracht van de gezinnen met 1 tot 2 procent. Maar ook het vertrouwen heeft een invloed op de consumptie. Hoewel het vertrouwen in december flink daalde, suggereren de gezinnen niet dat ze van plan zijn belangrijke aankopen uit te stellen. De verkoop van nieuwe auto's daalt wellicht omdat in 2003 geen Autosalon plaatsvindt.

De investeringsenquête van de Nationale Bank laat doorschemeren dat de investeringen herstellen. De verwerkende nijverheid is van plan haar investeringen met 8,3 procent te verhogen na een daling met 14,9 procent vorig jaar. Maar de ervaring van de jongste tien jaar leert dat de nijverheid de groei van de investeringen met gemiddeld 11,6 procentpunt overschat. Indien de overschatting deze keer even groot is, verminderen de investeringen met 3,3 procent in plaats van te stijgen. De bezettingsgraad van de productiecapaciteit in de nijverheid bedraagt slechts 80 procent en dat is weinig. Gelukkig stijgen de investeringen van de grotere dienstensector doorgaans meer dan deze van de industrie.

De overheidsuitgaven ondersteunen de economische activiteit. De regering zei bij de voorstelling van de begroting 2003 dat de federale overheid haar uitgaven na correctie voor inflatie met 1,2 procent verhoogt. De uitgaven van de sociale zekerheid voor sociale prestaties groeien in reële termen zelfs met 3,9 procent. Vooral de ziekteverzekering krijgt een groter budget.

De netto-uitvoer (uitvoer min invoer) levert wellicht geen positieve bijdrage tot de economische groei. De uitvoer wordt ondermijnd door de zwakte van de wereldeconomie. De invoer stijgt nauwelijks meer dan de uitvoer omdat de uitgevoerde goederen veel ingevoerde componenten bevatten.

De werkgelegenheid reageert met gemiddeld zes tot negen maanden vertraging op de conjunctuur. Daarom begint de arbeidsmarkt pas vanaf het vierde kwartaal duidelijk te verbeteren. Het ziet er naar uit dat de werkgelegenheid ongeveer stabiliseert en dat in het beste geval het aantal banen met enkele duizenden eenheden aangroeit. Vorig jaar gingen 4.000 jobs verloren als gevolg van herstructureringen bij Alcatel, Philips en veel andere bedrijven.

Het Federaal Planbureau verwacht dat de beroepsbevolking opnieuw met ruim 30.000 personen toeneemt, hoewel de regularisatie van de mensen zonder papieren is voltooid. Bijgevolg lijkt een belangrijke toename van de werkloosheid onvermijdelijk. De werkloosheidsgraad volgens de definitie van het Internationaal Arbeidsbureau stijgt van 6,9 procent in 2002 tot zowat 7,5 procent in 2003.

De inflatie brokkelt wellicht verder af tot 1,4 procent versus 1,6 procent vorig jaar. Vooral de verwachte grote daling van de olieprijzen na het einde van het conflict met Irak moet daarvoor zorgen. Bovendien valt het inflatoire effect van de invoering van de euromunten en -biljetten in januari grotendeels weg. Ook de koers van de euro kan de inflatie helpen afremmen indien de eenheidsmunt blijft stijgen tegenover de dollar. Het effect van de afschaffing van het kijk- en luistergeld in Vlaanderen en Brussel dooft geleidelijk uit vanaf april.

Het reële inkomen van de gezinnen stijgt met 1 tot 2 procent. Dit is vooral te danken aan de daling van de belastingdruk. De tweede fase van de belastinghervorming verhoogt de koopkracht met 648 miljoen, terwijl de afschaffing van het laatste procent aanvullende crisisbelasting een weerslag heeft van 303 miljoen. Ook de lichte stijging van de reële lonen en de mogelijke toename van de werkgelegenheid hebben een positieve invloed op het inkomen.

De winst van de bedrijven uit de Bel20-index neemt dit jaar toe met 14,6 procent na een stijging met 2 procent vorig jaar. Dat zegt het Franse onderzoeksbureau JCF, dat consensusprognoses van analisten publiceert. De loonkosten stijgen met zowat 2 procent, iets meer dan de inflatie.

De regering streeft in 2003 opnieuw naar een sluitende begroting. Ze ging bij de opmaak van de begroting 2003 uit van een economische groei van 2,1 procent en een stijging van de werkgelegenheid met 30.000 banen. De hypothesen van de groei en vooral de werkgelegenheid zijn te optimistisch. Er is dus een bijsturing nodig.

Indien we veronderstellen dat de groei 1,7 procent bedraagt in plaats van 2,1 procent, dreigt een begrotingstekort van bijna 0,25 procent van het BBP of 650 miljoen euro. De rente is evenwel lager dan verwacht en kan een meevaller van 100 tot 200 miljoen veroorzaken. Hoe dan ook lijkt de begroting bij ongewijzigd beleid af te stevenen op een deficit van ongeveer 500 miljoen euro.

De regering beloofde bij de voorstelling van de begroting dat ze indien nodig bijstuurt om de doelstelling te halen. Dit betekent dat ze onpopulaire maatregelen moet nemen enkele maanden voor de parlementsverkiezingen, die uiterlijk op 15 juni plaatsvinden.

Er zijn twee belangrijke buitenlandse risico's die dit gematigd positieve scenario voor de Belgische economie kunnen ondermijnen. Het eerste gevaar is dat de oorlog tegen Irak langer duurt of belangrijke schade veroorzaakt aan de olie-installaties van Irak of buurlanden. Een lange oorlog heeft tot gevolg dat de onzekerheid aanhoudt en schade aan olie-installaties impliceert dat de olieprijs hoger blijft dan verwacht.

Het tweede gevaar is een harde landing van de kwetsbare Amerikaanse economie. De VS boeken een zeer groot tekort op de lopende rekening en moeten veel buitenlands kapitaal aantrekken om dit deficit te financieren. Als buitenlandse investeerders hun vertrouwen in de Amerikaanse economie verliezen, dreigt een forse daling van Wall Street en de dollar. Een crash op Wall Street zou negatieve gevolgen hebben voor de Europese financiële markten. Een sterke daling van de dollar tegenover de euro zou de concurrentiekracht van de Europese industrie verzwakken en de winsten onder druk zetten van Europese bedrijven met belangrijke Amerikaanse dochters. De Europese Centrale Bank kan dit gedeeltelijk compenseren door een bijkomende renteverlaging. Het is ook mogelijk dat de belangrijkste motoren van de Amerikaanse groei - de consumptie en de woningbouw stilvallen - omdat de consumenten hun schulden afbouwen of de hoge vastgoedprijzen terugvallen.

Wouter VERVENNE

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud