algemeen hoofdredacteur

Verliezen die de pan uit rijzen en de politiek die jongleert en improviseert. De NMBS zit op een dwaalspoor door het ontbreken van ook maar enige politieke langetermijnvisie.

Le ridicule ne tue pas. Vanaf vandaag mag u sporen naar de kust, op voorwaarde dat u een plaats aan het raam kunt bemachtigen. Maar de NMBS heeft geen reservatiesysteem en kan de mensen op de perrons niet triëren. Gevolg: al dagenlang je reinste kakofonie.

De raamplaatsen op de trein zijn de zoveelste goedbedoelde maar in de praktijk hallucinante coronamaatregel die als een hete patat op het bord van NMBS-CEO Sophie Dutordoir belandde. Net als in februari toen haar voogdijminister, de Ecolo'er Georges Gilkinet, geschrokken door een achterban die wat opspeelde plots de beslissing wilde terugdraaien om een aantal stationsloketten te sluiten. Of toen die absurde gratis railpassen uit de lucht kwamen vallen, ook al een vergiftigd geschenk van diezelfde politiek.

Kenmerkend voor het gebrek aan langetermijnperspectief is dat de spoorwegmaatschappij al bijna een decennium zonder beheersovereenkomst werkt.

Al die keren beet Dutordoir van zich af. Dat de NMBS bij goed weer niet iedereen naar de kust kan brengen. Dat de coronamaatregel halfbakken was en 5.000 mensen op het perron zouden staan wachten. En voor de loketten: dat de minister die gesloten stationsloketten niet had terug te draaien, want dat hij op elk moment geïnformeerd was geweest. Of dat die railpassen niet zomaar konden worden doorgevoerd. Ook in een interview met De Tijd, staat de CEO van het meest noodlijdende overheidsbedrijf stevig op haar strepen. Dat siert haar.

Improvisatie

Het amateurisme rond de raamplaatsen verbergt een ander probleem - un train peut en cacher un autre. De politiek voert een beleid - regering na regering - van improvisatie en zonder langetermijnvisie. Terwijl investeringsplannen wel voor tien jaar en langer moeten lopen.

Problematisch zijn de permanente tekorten van de NMBS, die door de coronacrisis de pan uit rijzen. Vandaag waarschuwt Dutordoir dat het operationeel verlies dit jaar zeker oploopt tot 400 miljoen euro. De coronafactuur - reizigers gedecimeerd en dus minder inkomsten, treinaanbod en kosten blijven wel hetzelfde - loopt zelfs op tot 1 miljard euro.

Zal de zeer actieve minister van Mobiliteit Georges Gilkinet de neiging hebben de spoorwegmaatschappij te beschouwen als een geweldig 'speeltje' om aan (groene) politiek te doen?

Het lijdt weinig twijfel wie moet bijleggen. Corona, weet u wel. Maar corona is niet het enige. De NMBS had ook voor corona haar financiën niet structureel op orde, integendeel. Deze crisis maakt dit alleen maar erger. Zelfbedruipend is de NMBS nooit geweest, het aanbod is naar Europese normen hopeloos verouderd en ondermaats, de vele duizenden wel gemotiveerde cheminots ten spijt.

Kenmerkend voor het gebrek aan langetermijnperspectief is dat de spoorwegmaatschappij al bijna een decennium zonder beheersovereenkomst werkt. Dat de politiek jaar na jaar zonder degelijk langetermijnplan honderden miljoenen pompt in een bedrijf, maar met dat bedrijf geen strategische langetermijndoelen afspreekt, neigt naar schuldig verzuim. Terwijl het een bedrijf is met een kerntaak voor de samenleving.

Taboe

Ondertussen gaat de overheid de uitbating van het spoor voor nog eens tien jaar exclusief aan de NMBS toevertrouwen. Er vindt dus geen aanbesteding plaats. Mogelijke concurrentie had de druk kunnen leveren om vaart te zetten achter het efficiënter maken van de spoorwegmaatschappij en achter een performanter binnenlands reizigersvervoer. Maar dat is taboe.

Met een (Europees) relancebeleid dat mikt op openbare investeringen staan voor de NMBS de sterren ineens wel gunstiger voor bijkomende grote investeringen. Hopelijk gaat dat ook gepaard met een echte visie voor (minstens) het komende decennium. Realiseert minister van Mobiliteit Georges Gilkinet (Ecolo) werkelijk een breuk met het verleden door een echt langetermijnplan? Of zal de zeer actieve minister de neiging hebben de spoorwegmaatschappij te beschouwen als een geweldig 'speeltje' om aan (groene) politiek te doen? Gilkinets eerste passen van micro-inmenging waren niet meteen bemoedigende signalen dat de trein in de juiste richting rijdt.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud