Senior writer

De bestorming van het Amerikaanse Congres toont nog maar eens aan dat de democratie breekbaar is en minder vanzelfsprekend dan we soms aannemen.

Op 20 januari erft Joe Biden een diep verdeeld land. Het gaat niet alleen om een kliek heethoofden die de tempel van de Amerikaanse democratie binnenstormen, aangemoedigd door huidig president Donald Trump. Het gaat ook om de 74 miljoen kiezers die Trump wist aan te trekken. Dat zijn er 7 miljoen minder dan Biden, maar wel meer dan welke andere Amerikaanse president ooit heeft kunnen aanspreken.

In tegenstelling tot de beveiliging van het Congres werken de Amerikaanse instellingen wel goed. Ondanks vier jaar beukwerk van Trump hielden de instituties stand. De rechterlijke macht gaf geen duimbreed toe op Trumps klacht dat de verkiezingen vervalst waren. En ook het Congres hield zich aan de regels bij de benoeming van Biden. Al toonde het weerwerk van enkele Republikeinse afgevaardigden en senatoren wel aan dat de ideeën van Trump niet zomaar zullen verdwijnen.

Nu Biden dankzij Georgia ook de Senaat heeft binnengehaald, wordt zijn regeerwerk misschien iets makkelijker, maar niet eenvoudig. Voor veel wetgeving is een meerderheid van 60 stemmen nodig in de Senaat. Er zullen dus Republikeinse stemmen gezocht moeten worden. Daarnaast moet de volgende president ook zijn eigen verdeelde partij samenhouden.

De weerbaarheid van de politieke instellingen is maar één zijde van het verhaal. De andere zijde zijn de Amerikanen die zich aangesproken voelen door de retoriek die Trump ontwikkeld heeft. Onder zijn 74 miljoen kiezers zitten niet alleen extreemrechtse complotdenkers en racisten, maar een brede bevolkingslaag die duidelijk geen boodschap heeft aan de afgeborstelde wereld van Washington en het Congres.

Biden moet snel aan de slag gaan om zijn momentum vast te houden. Het is een haast onmogelijke uitdaging.

De reden waarom Trump zoveel kiezers kon overhalen om voor hem te stemmen na vier chaotische en burleske bewindsjaren, is een waarschuwing. Die kiezers voelen zich - al dan niet terecht - politiek, sociaal en economisch achtergesteld. Vandaar hun afkeer van de 'elite' in de brede zin van het woord.

Het is niet zo verwonderlijk dat Trump perfect wist in te spelen op dat ongenoegen. De man mag dan een miljardair zijn, hij heeft zich altijd buitengesloten gevoeld bij de elite. Zo heeft hij de juiste snaar bij zijn kiezers geraakt. De bestorming van het Congres zal niet de instemming van al zijn kiezers wegdragen, maar ze zullen wel blijven vasthouden aan de politieke bakens die Trump uitzette. Dat maakt de Amerikaanse democratie nu zo kwetsbaar.

De tijd is ongenadig in de Amerikaanse politiek. Een president heeft een ambtstermijn van vier jaar. Om de twee jaar wordt echter het hele Huis van Afgevaardigden verkozen en een derde van de Senaat. De controle die Biden nu over het Congres heeft, is dus tijdelijk. In november 2022 vinden al tussentijdse verkiezingen plaats die de verhoudingen kunnen omkeren. Biden moet dus snel aan de slag om zijn momentum vast te houden. Het is een haast onmogelijke uitdaging.

Lees verder

Gesponsorde inhoud