Redacteur Politiek

Het brexitdebat is een immense gok. Het maakt een zinvol debat over de dromen van de Europese Unie los, maar ontploft in het gezicht van de EU als de Britten vertrekken.

Een ‘phony war’, noemden diplomaten het al enkele maanden. Een spookoorlog. Al maandenlang liet de Britse premier David Cameron weten dat hij hervormingen verlangt van de Europese Unie om de Britten ertoe te overhalen in de EU te blijven. Maar wat die hervormingen moesten zijn, wilde hij niet zeggen.

Zodra Cameron die hervormingen beschrijft, legt hij de lat waar hij voor het eurosceptische thuispubliek over moet springen. Alles wat hij niet binnenhaalt, zal hem worden aangerekend in de campagne voor het referendum. Dat draait om twee keuzes: ‘brexit’ of ‘UKinEU’, zoals de pro-Europa-campagne zich noemt.

Dinsdag maakte Cameron officieel duidelijk hoe hoog de lat ligt. Het laat zich samenvatten in de westerntitel ‘The Good, The Bad and The Ugly’. Het goede is Camerons pleidooi voor meer concurrentiekracht. Eveneens verdedigbaar is dat een coalitie van nationale parlementen een Europees voorstel kan blokkeren, net zoals de regeringen dat nu al kunnen. Het kan de Europese wetgeving die wél de eindmeet haalt, meer legitimiteit geven.

Het slechte is dat de EU de ambitie moet opgeven om een hechter verbond van Europese volkeren te worden. Die ambitie is hooggegrepen, wordt maar mondjesmaat ingelost, en blijft belangrijk om als ideaal voor ogen te houden. Een oplossing voor de vluchtelingencrisis, voor de financiële crisis of voor meer wereldhandel en groei lijkt alleen maar moeilijker als ieder land in gespreide slagorde zijn ding begint te doen. Het ronduit lelijke in Camerons voorstellen is het plan om opnieuw binnengrenzen in de EU op te trekken.

Maar wat we er ook van vinden, de brexitdiscussie is er en moet worden gevoerd. Dat heeft één immens voordeel en één immens gevaar. Het voordeel is dat de EU het debat over haar werking, haar dromen en haar tekortkomingen kan gebruiken. Dat het gelanceerd wordt door een eurokritische Britse premier maakt dat het extra weerklank zal krijgen. Dat is zinvol, omdat er een gevaarlijke evolutie bezig is tussen de nationale democratieën en de Europese. De nationale democratie houdt zich met steeds minder bezig, maar trekt het belangrijkste deel van het politieke debat naar zich toe. Ze heeft weinig macht, maar nog veel gezag. De Europese democratie heeft veel macht, maar weinig gezag. Die balans moet in evenwicht.

Het immense gevaar is dat de discussie ertoe leidt dat het Verenigd Koninkrijk de EU verlaat. Het VK is een land met een vetorecht in de VN-Veiligheidsraad en heeft nucleaire wapens. Zonder de Britten heeft de EU alleen de Fransen om op het buitenlands beleid te wegen. Zonder de Britten schuift de economische koers van de EU ook op naar Frankrijk en naar obese staatseconomie.

Dat het brexitreferendum een debat losmaakt, is welkom. Dat de Britten uit de EU zouden stappen, absoluut niet.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud