Bush en Kerry richten zich tot gelovige kiezers

(tijd) - Na de aanslagen van 11 september 2001 willen de Amerikaanse kiezers meer dan ooit een president die kracht en wijsheid put uit zijn geloof. Door een stelling in te nemen tegen abortus en het homohuwelijk poogt Bush de katholieke arbeiders in Ohio en Pennsylvania voor zich te winnen. Kerry hoopt te scoren bij de strenggelovigen met de kwestie over het stamcelonderzoek. De niet-gelovigen probeert hij naar zich toe te trekken door erop te hameren dat Bush in de oorlog van Irak niet volgens zijn geloof heeft gehandeld.

Tijdens hun laatste debat citeerde John Kerry Jacobus om het gebrek aan christelijke naastenliefde in Bush' beleid aan de kaak te stellen: 'Geloof wordt getoond door de werken.' Vervolgens riep hij tien keer de Almachtige aan. Als het moet kan de koele New Englander preken als een vurige zuiderling. Dat bleek nogmaals vorige zondag, in een zwarte baptistenkerk in Ohio.

Bush is een van de meest openlijk religieuze presidenten uit de geschiedenis. Maar tijdens deze verkiezingscampagne was het eerder hij die zijn geloof als 'iets zeer persoonlijks' aanmerkte. Maar hij voegde eraan toe: 'Ik voel dat mensen in het hele land bidden voor mij en mijn gezin.'

De twee politici sturen subtiele signalen in de richting van gelovige kiezers, die na de aanslagen van 11 september 2001 meer dan ooit een president willen die kracht en wijsheid ontleent aan een opperwezen. Driekwart wenst een president met een sterke religieuze overtuiging. Een aanzienlijk groep gelovigen sympathiseert al met de Republikeinen. Volgens de auteur David Brooks was het kerkbezoek in 2000 een betere indicator van het stemgedrag dan het inkomen. Ruim twee van de drie kiezers die wekelijks een kerk bezochten, stemden op Bush.

Door stelling te nemen tegen abortus en het homohuwelijk poogt Bush ook katholieke arbeiders in cruciale staten als Ohio en Pennsylvania los te weken van Kerry. Conservatieve bisschoppen schieten te hulp. Omdat Kerry de kerkelijke leer scheidt van zijn politieke standpunt, willen ze hem niet alleen de communie onthouden, maar ook de stem van hun kudde.

Met 64 miljoen is het katholieke volksdeel de ultieme zwevende stem. Volgens opiniepeiler John Zogby kan Kerry niet winnen zonder roomse meerderheid. 'Etnisch zijn dit de Reagan Democrats. Laten ze de economie zwaarder wegen of hun conservatieve waarden?'

In tegenstelling tot Kennedy, de eerste katholieke president, stopt Kerry zijn geloof niet weg. Hij wijst er wel op dat het Vaticaan niet alleen tegen abortus is, maar ook tegen oorlog, doodstraf en honger.

Bush' belangrijkste steunpilaren, zowel inhoudelijk als getalsmatig, blijven blanke evangelische christenen. Ze nemen de bijbel letterlijk, geloven dat alleen geloof in Jezus verlossing brengt, hebben zich als volwassene tot Hem bekeerd en zien bekering als levensopdracht.

Of Bush hieraan voldoet is voer voor theologen. Volgens medewerkers noemt hij zichzelf geen 'herboren' christen. Een late bekering speelt wel een voorname rol in zijn biografie. In 2000 opperde hij dat openbare scholen naast de evolutieleer ook de scheppingsleer moesten onderwijzen.

Volgens dominee Jim Wallis, hoofdredacteur van het tijdschrift Sojourners, verstaat Bush de kunst om evangelisten en conservatieve katholieken tussen de regels door de indruk te geven dat hij een van hen is. Als hij net als de paus de 'cultuur van het leven' prijst, begrijpt de goede verstaander dat hij abortus gelijkstelt aan moord en dat in gedachten zal houden bij benoemingen in het Hooggerechtshof.

Maar Wallis vreest ook dat Bush gaandeweg is gaan geloven dat God hem heeft geroepen om de morele orde in Amerika en de omgeving van het Heilige Land te herstellen. Dat beeld rees zondag ook op uit een artikel in The New York Times. Bruce Bartlett, ex-adviseur van Reagan en Bush senior, beweert dat Bush last heeft van een Messiascomplex en denkt dat hij onfeilbaar is. 'Hij is net zo fundamentalistisch als Al Qaeda.' TV-dominee Pat Robertson, die zelf van goddelijke zijde een seintje had gekregen dat Irak een ramp zou worden, verklaarde dat Bush hem voor de oorlog had bezworen dat er geen slachtoffers zouden vallen.

Het Witte Huis ontkent dat. Tegenover de gezaghebbende journalist Bob Woodward heeft Bush eerder toegegeven dat hij instinctief handelt en niet door twijfel wordt geplaagd. Maar hij liet goddelijke tussenkomst daar nadrukkelijk buiten.

De suggesties sluiten echter aan bij de stelling van Kerry dat Bush zich afsluit voor de feiten in Irak en ook in andere opzichten irrationeel handelt. Kerry heeft zijn eigen 'wig-issue' met stamcelonderzoek. Ook strenggelovigen vestigen hun hoop op een medische doorbraak.

Dat helpt de Democraat bij gematigde kiezers en niet-gelovigen. Al het religieuze fanatisme ten spijt vertoont deze levensbeschouwing de snelste groei. Bij de jongste telling noemde 14 procent van de Amerikanen zich atheïstisch. De indruk dat deze categorie oververtegenwoordigd is in het progressieve establishment speelt Kerry echter parten bij katholieken in Ohio, aldus Laura Olson van Clemson University. 'De Democratische partij wordt gezien als seculair. Maar veel potentiele kiezers staan open voor religie.' Kerry lijkt dat te onderkennen. Afgelopen zondag gebruikte hij de barmhartige Samaritaan om te illustreren dat Bush geen goede president is voor behoeftige Amerikanen.

Rik WINKEL

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud