Canvas gaat op bezinning in 'Grote Vragen'

(tijd) - In het nieuwe programma 'Grote Vragen' mogen vier Vlaamse denkers uit totaal verschillende vakgebieden hun licht laten schijnen over vijf wezenlijke existentiële vragen. Kardinaal Godfried Danneels, filosoof Etienne Vermeersch, historica Sophie De Schaepdrijver en wetenschapster Christine Van Broeckhoven vertellen op een open en kwetsbare manier over zingeving en geluk.

Wat is de zin van het leven, en hoe kunnen we geluk bereiken? In het vijfdelige praatprogramma 'Grote Vragen', een van de pijlers van Canvas in december, trachten vier prominente Vlaamse intellectuelen een afdoend antwoord te formuleren. Kardinaal Godfried Danneels, filosoof Etienne Vermeersch, historica Sophie De Schaepdrijver en wetenschapster Christine Van Broeckhoven staan garant voor vier totaal verschillende invalshoeken.

Bedenker van het programma en interviewer van dienst Joël De Ceulaer praatte een hele dag met de protagonisten, en eindredacteur Jackie Claeys monteerde hun antwoorden door elkaar. Het klassieke stramien van het debatprogramma met paneldiscussies werd bewust vermeden. 'We filmden de gasten bij hen thuis, of in het geval van Sophie De Schaepdrijver in haar ouderlijk huis. In hun vertrouwde omgeving durfden de vier zich volledig te geven, wat de intensiteit van de gesprekken alleen maar ten goede kwam.'

'Het was onmiskenbaar een voordeel dat we niet rechtsreeks in discussie hoefden te treden', vindt ook wetenschapster Christine Van Broeckhoven. 'Iedereen krijgt ruim de tijd om zijn standpunten te vertolken. Zo zijn het eens niet de meest mondige mensen die automatisch de bovenhand krijgen. Het is belangrijk dat de verschillende opinies de aandacht krijgen die ze verdienen. Er is ook niemand die pretendeert de waarheid in pacht te hebben, want 'de' waarheid bestaat natuurlijk niet.'

De Ceulaer liep al een tijdje rond met het idee voor een programma rond de grote vragen des levens. 'Zingeving is in en spreekt de mensen aan', luidt het, 'althans dat vermoed ik toch. Daarnaast komen er ook erg actuele thema's aan bod. In de tweede aflevering gaat het bijvoorbeeld over de multiculturele samenleving en over hoe mensen van een verschillende komaf met elkaar moeten omgaan. Iedereen kan daar wel iets zinnig over vertellen.'

'Mensen hebben ook meer tijd om na te denken over zingeving en een concrete invulling daarvan', zegt Van Broeckhoven. 'In plaats van een struggle for survival schuiven we op naar een struggle of the brain. 'Grote Vragen' speelt handig in op die trend.'

Hoewel de wetenschapster praat over een positieve evolutie, plaatst ze toch enkele kanttekeningen. 'Er zijn veel mensen die hun leven op een geforceerde manier zin willen geven. Anderen laten zich nog veel te weinig leiden door hun eigen wensen. Ze worden geleefd en dezelfde richting uit gestuurd. In die zin is het ook begrijpelijk dat zoveel mensen God nodig hebben. Persoonlijk pleit ik echter voor het individu en de mens op zichzelf als centraal dogma in onze maatschappij.'

Wat ons meteen brengt tot de eerste aflevering die nu zondag op antenne gaat. De godskwestie is de centrale vraag, de focus ligt op Danneels versus Vermeersch. Kunnen mensen leven zonder God, en bestaat God nog, of is hij gestorven in Auschwitz?

'Het antwoord van de kardinaal is klassiek', vindt De Ceulaer. 'Volgens Danneels kunnen wetenschap en godsdienst perfect naast elkaar bestaan, zonder elkaar uit te sluiten. En daar valt wel iets voor te zeggen. Vermeersch bewijst in drie minuten op een indrukwekkende manier het tegenovergestelde. Omdat Vermeersch en Van Broeckhoven heel rationeel denken en argumenten van het verstand gebruiken, komen ze ook heel overtuigend uit de hoek. Danneels en De Schaepdrijver praten meer vanuit hun hart, hoewel de historica toch eerder tot de agnosten kan worden gerekend.'

Toch biedt 'Grote Vragen' meer dan alleen maar abstracte gesprekken in het ijle. Vanaf de tweede uitzending worden de thema's sowieso concreter. Hoe kunnen we gelukkig zijn bijvoorbeeld? Door 150 jaar oud te worden?

Van Broeckhoven: 'Niet als het van Etienne Vermeersch afhangt. Hij oppert dat we onze sociale verantwoordelijkheid moeten opnemen en sterven na x aantal jaren. Ik ga daar niet mee akkoord. Voor wetenschappers is het perfect aanvaardbaar en zelfs wenselijk om op het zelfde ogenblik met zes generaties naast elkaar te leven. Maar ik besef maar al te goed dat ook de kardinaal daar een andere visie op na houdt.'

Op de allicht belangrijkste grote vraag, die over de zin van het leven, is het nog wachten tot januari. 'De belangrijkste vraag is ook de leukste', besluit De Ceulaer. 'Want niemand die hier naar behoren op kan antwoorden. Het wordt zelfs grappig om te zien hoe onze intellectuelen zich daaruit redden.' FT

Grote VragenCanvas, zondag om 22u.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud