Centraal-Europa verdeeld over uitstel uitbreiding EU

(tijd) - In Centraal-Europa is verdeeld gereageerd op het voorstel van het EU-commissielid voor Uitbreiding, Günter Verheugen, om de uitbreiding van de Europese Unie met enkele maanden uit te stellen. Daardoor zouden de parlementen van de huidige lidstaten meer tijd krijgen om de uitbreiding te ratificeren. Verheugen was gisteren in Warschau, waar hij zijn uitspraken toelichtte.

De streefdatum voor de uitbreiding van de EU met tien nieuwe lidstaten is 1 januari 2004. Volgens Günter Verheugen is het belangrijkste dat de toetreding voor juni van dat jaar een feit is, omdat in die maand verkiezingen worden gehouden voor het Europees Parlement. EU-ambtenaren in Brussel wezen op een bijkomend voordeel. Uitstel met een paar maanden betekent dat de nieuwe lidstaten in het eerste jaar aanzienlijk minder contributie betalen aan de EU-begroting. De Europese Commissie houdt vast aan een volledige contributie van de nieuwe leden, die op hun beurt een korting eisen in de beginfase. De begroting is een van de moeilijkste punten in de onderhandelingen, die moeten zijn afgerond voor de top in Kopenhagen, op 12 en 13 december.

Het grootste knelpunt is Polen, dat niet alleen de grootste toetreder is, maar bovendien kampt met ernstige begrotingsmoeilijkheden. De Europese Commissie wil dat Polen jaarlijks 2,4 miljard euro betaalt. Uitstel van toetreding kan het land 800 miljoen euro besparen.

'Moet de historische eenwording van het continent eruit zien als een slimme boekhoudkundige truc?', vroeg de Gazeta Wyborcza, de grootste krant van Polen, zich af. Ook de Poolse minister van van Europese Zaken, Danuta Hübner, toonde zich niet gecharmeerd van het idee. 'Ik streef naar 1 januari 2004. We stellen niet omwille van de contributie de datum van toetreding vast', stelde de minister.

Leszek Miller, de linkse premier van Polen, meent: 'De datum van toetreding moet aan twee eisen voldoen: in de eerste plaats moet ons land er financieel op vooruit gaan. In de tweede plaats moeten Poolse burgers deelnemen aan de verkiezingen voor het Europees Parlement in een situatie waarin Polen volwaardig lid is van de EU.'

De Poolse president, Aleksander Kwasniewski, wil dat men vasthoudt aan 1 januari 2004. De financiële voordelen wegen volgens hem niet op tegen het risico dat de uitbreiding nog wordt uitgesteld.

'Een eventueel uitstel van de uitbreiding tot voorjaar 2004 is geen groot probleem', vindt Jan Kulakowski, die tot vorig jaar namens Polen onderhandelde met de EU. 'We winnen er wat geld bij omdat we minder afdragen aan de EU, terwijl de beschikbare EU-fondsen niet kleiner worden.'

Voorstanders van de toetreding zijn bang dat als de EU niet instemt met een lagere bijdrage, Polen in het eerste jaar na de toetreding een nettobetaler wordt. Dat zou tegenstanders van toetreding een sterk argument in handen geven. In mei volgend jaar vinden in de kandidaat-lidstaten referenda plaats waarin de bevolking zich kan uitspreken over de toetreding. Hoewel opiniepeilingen nog altijd voorstanders de meerderheid toeschrijven, wordt gevreesd voor een Pools nee. Een uitbreiding zonder Polen zou een grote nederlaag zijn voor de Europese Commissie.

De oppositieleider Jaroslaw Kaczynski, die geldt als een voorstander van de toetreding, pleitte gisteren ook voor uitstel. Hij noemde de toetreding tot de EU onder de voorwaarden die Brussel voorstelt 'een gevaar voor de democratie en de onafhankelijkheid'. Hij waarschuwde voor het verder oprukken van anti-Europese partijen die bij de lokale verkiezingen twee weken geleden ruim een derde van de stemmen kregen. Volgens Kaczynski kan teleurstelling na de toetreding tot de EU leiden tot een radicalisering van het electoraat. 'Straks vertrekken we richting Brussel en arriveren we in Minsk.'

Ekke OVERBEEK

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud