Commentaar: De nieuwe reuzen

De traditionele, nationale Europese luchtvaartmaatschappijen boksen nog altijd op tegen de crisis die de sector sinds begin 2001 teistert. De eerste weken van 2002 leek het erop dat het herstel was ingetreden, maar in de tweede week van juli, precies tien maanden na 11 september, hinkten de grote jongens nog altijd 10 procent achterop. Het duurt dus nog even voor Lufthansa, KLM en anderen weer het peil van vóór de aanslagen in New York bereikt hebben.

Intussen moet het woord crisis nog uitgevonden worden bij de beeldenstormers van de goedkope luchtvaartmaatschappijen. Budgetmaatschappijen zou je ze kunnen noemen, want ze zorgen zowel voor het eigen budget als dat van hun klanten. Hun collega's van de nationale luchtvaartmaatschappijen moesten het eerste halfjaar 10 procent trafiek inleveren, zij mochten groeipercentages van 40 procent en meer optekenen.

Achteraf is het makkelijk praten, maar hun succes mag niet verbazen. Hun opkomst hebben ze in eerste instantie te danken aan de vrijmaking van de luchtvaart met daaraan gekoppeld het gebrek aan creativiteit van de traditionele maatschappijen. Die zagen het gat in de markt niet dat Ryanair en co wel ontdekten. Met name een toenemend aantal mensen dat flexibel maar goedkoop wil reizen en steeds meer zakenlui van KMO's die de dure businesstickets kotsbeu zijn.

De verslechterde conjunctuur heeft de budgetmaatschappijen een handje geholpen. Want in tijden van crisis zijn het de uitersten die het best standhouden: het extra goedkope en het luxesegment. Het eerste ligt voor de hand, het tweede ook: rijke consumenten hebben het minst last van een economisch dipje. Critici die orakelen dat het sprookje van de budgetmaatschappijen van korte duur zal zijn, vergeten dat Southwest al een kwarteeuw het mooie weer maakt in de VS.

Toch hangen twee grote donkere wolken boven het sprookje van de low-cost carriers, al is het niet zeker dat ze ooit voor onweer zullen zorgen. Een eerste is die van de 'creatieve boekhouding'. Spraakmakende voorbeelden in de Verenigde Staten hebben aangetoond dat geauditeerde jaarrekeningen niet altijd een correcte weergave zijn van de realiteit. De link naar de magische mix van goedkope tarieven en hoge winstmarges bij de budgetmaatschappijen is dan snel gelegd.

En dan is er natuurlijk de veiligheid. Tot op heden is er in Europa nog altijd geen goedkope luchtvaartmaatschappij betrokken geweest bij een ongeval met dodelijke slachtoffers. Maar steeds vaker duiken geruchten op over budgetmaatschappijen die een loopje nemen met de veiligheidsvoorschriften. Al komen die vaak uit kringen van misnoegde piloten of jaloerse concurrerende maatschappijen. De overheid heeft hier in elk geval een belangrijke taak te vervullen. Want roekeloosheid en financieel gesjoemel mogen geen fundamenten vormen voor economisch succes. Maar valse beschuldigingen evenmin.

Guido MEEUSSEN

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect