Commentaar: Turkije in beroering

Het Turkse leger en de oppositie hebben zichzelf in de voet geschoten met hun verzet tegen minister van Buitenlandse Zaken Abdullah Gül als kandidaat voor het presidentschap. De kans bestaat dat de regerende Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP) van premier Recep Tayyip Erdogan versterkt uit de crisis en uit de vervroegde stembusgang komt.

(tijd) Door vervroegde verkiezingen uit te schrijven en door een grondwetswijziging voor te stellen waarbij het volk rechtstreeks de president verkiest, versterkt de AKP haar democratische geloofwaardigheid. De twijfels over de houding van de AKP met betrekking tot het seculiere staatsbestel blijven evenwel groot.

Precies de vrees voor de uitholling van de seculiere waarden van Turkije zette het leger er vrijdag na de eerste ronde van de verkiezingen toe aan, de regering-Erdogan ervan te beschuldigen die waarden onvoldoende te verdedigen. Het dreigement van het leger om in te grijpen viel bij de Europese Unie niet in goede aarde.

Om de verkiezing van Gül te torpederen trok de Republikeinse Volkspartij (CHP), de grootste oppositiepartij in het parlement, naar het grondwettelijk hof met het argument dat het quorum in de eerste ronde niet bereikt was. Het grondwettelijk hof annuleerde de eerste ronde en liet het vervolg van het verhaal over aan het parlement, waar de AKP over een ruime meerderheid beschikt.

Het parlement besliste gisteren om zondag de eerste ronde nog eens over te doen. Bovendien stelt de AKP voor op 24 juni vervroegde verkiezingen te houden.

De kans dat de oppositie haar verzet tegen Gül nu plots opgeeft, is klein. Tenzij de AKP in extremis een consensuskandidaat naar voren schuift, is het waarschijnlijk pas het volgende parlement dat de nieuwe president kiest. Het is ook niet uitgesloten dat die taak is weggelegd voor het Turkse volk als het huidige parlement een grondwetswijziging goedgekeurd krijgt.

De rechtstreekse verkiezing van de president is een zeer democratische procedure waartegen het leger en de oppositie weinig kunnen inbrengen. Verzet wordt enkel ingegeven door de angst voor de overwinning van een AKP-kandidaat. Als het volk toch voor een dergelijke kandidaat kiest, staan leger en oppositie voor schut.

De beslissing van de AKP om vervroegde verkiezingen uit te schrijven, bewijst dat de partij rekening houdt met haar seculiere critici. Toch dient die beslissing ook het eigenbelang. De oppositie tracht de krachten te bundelen, maar het valt af te wachten of dat binnen een termijn van slechts enkele weken zal lukken. Het is dan ook niet ondenkbaar dat de AKP versterkt uit de huidige crisis komt en bij vervroegde verkiezingen een tweederdemeerderheid haalt. Als het dan nog steeds het parlement is dat de president kiest, bepaalt de AKP wel meteen in de eerste ronde wie in de voetsporen treedt van Mustafa Kemal Atatürk. Enkel een kandidaat die ook aanvaardbaar is voor het Turkse seculiere establishment, kan dan een nog grotere crisis voorkomen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect