Jean Vanempten

De brexitdeal is nogmaals met een grote meerderheid verworpen in het Britse parlement. Hoeveel politieke vernederingen kan premier May nog aan?

De Britse premier Theresa May kreeg gisteren in het Lagerhuis 40 parlementsleden meer achter haar brexitdeal dan bij de eerste poging half januari. Maar ze verloor de krachtmeting nog altijd met 149 stemmen verschil. Dat blijft een zware nederlaag. May was haast stemloos in het parlement, symbolisch voor een premier zonder macht of gezag. Het politieke systeem in het Verenigd Koninkrijk is volledig ontspoord en diep verdeeld.

In normale omstandigheden zou een Britse premier al bij de eerste nederlaag zijn afgetreden. De tweede vernedering in het Lagerhuis is voor May nog niet voldoende om de handdoek in de ring te gooien. Dat betekent dat de hele carrousel vrolijk doordraait, met nog een stemming over een harde brexit en vervolgens een over de verlenging van de onderhandelingen met Europa.

De Britse regering is het initiatief over het verloop van de brexit volledig kwijt. Het parlement heeft de touwtjes in handen, maar is diep verdeeld. Een kamp wil zonder deal uit de EU vertrekken, een tweede bepleit een zachtere brexit en een derde groep blijft voorstander van EU-lidmaatschap. Om allerlei redenen bestaat voor geen enkele optie een politieke meerderheid. De Britten zullen de volgende dagen met plezier hun problemen in het Europese kamp leggen.

De Britten zullen met plezier hun problemen in het Europese kamp leggen.

Met een Britse vraag om uitstel van de brexit belandt Europa ongewild in een lastig parket. De grote vraag is waar dat uitstel heen leidt. Op geen enkel moment formuleerden de Britten een alternatief dat werkbaar is én waarvoor een meerderheid bestaat. Op papier zijn een tweede referendum of vervroegde verkiezingen een uitweg, maar dat betekent dat de problemen nog langer aanslepen en dat de onzekerheid aanhoudt. Ook dat is voor Europa onwerkbaar.

Aanmodderen

Het pijnlijke aan de situatie is dat het bij aanmodderen blijft. De harde brexiteers hebben een verborgen agenda. Ze rekenen op een brexit zonder deal en hopen dat ze daarvoor beloond worden met een overgangsperiode. Het is aan Europa om hen duidelijk te maken dat die ‘free lunch’ niet doorgaat en dat een harde breuk effectief een harde breuk is.

Het echte probleem is evenwel dat de Britse politiek geïmplodeerd is. De regering is volledig stuurloos, May kan haar fractie zelfs niet oproepen tegen een ‘no deal’-brexit te stemmen. Het parlement belandt in een ongewone rol nadat het het initiatiefrecht heeft veroverd. Zo ontstaat een totaal andere politieke constellatie, waarop het Lagerhuis duidelijk ook niet voorbereid is.

Dus volgt wellicht een korte uitstelperiode. De brexit - hard of zacht - wordt gewoon een feit na de Europese verkiezingen van eind mei. Daarvoor hoeft niemand te kiezen, het Lagerhuis niet en de Europese Unie evenmin. Dat besef dringt maar moeilijk door aan de andere kant van het Kanaal.

De brexit betekende een stevige scheur in het Europese project. Van het aanvankelijke triomfalisme van de brexiteers blijft weinig over. De Britse politiek is stuurloos, maar het VK wordt evenzeer in vraag gesteld. De eenheid van het land kan het volgende punt op de agenda worden. De chaos wenkt.

Lees verder

Tijd Connect