Daar is de brandweer

Het overheidsoptreden in de economie wordt vaak verguisd. Maar af en toe blijkt dat de overheid toch onmisbaar is. Want alleen zij beschikt over de macht en financiële middelen om bepaalde zaken recht te zetten die door anderen mismeesterd zijn en die de gemeenschap grote schade dreigen te berokkenen.

Het wordt nu weer bewezen in de Verenigde Staten, waar de overheid de hypotheekreuzen Fannie Mae en Freddie Mac rechtstreeks onder haar voogdij heeft geplaatst en ze miljarden dollars belastinggeld veil heeft om te beletten dat de twee hypotheekinstellingen over de kop zouden gaan.
Er is weinig kritiek op de operatie. Dat is toch opvallend voor de VS, waar rechtstreeks overheidsingrijpen in de economie al gauw gelijkgesteld wordt met socialisme of communisme. Maar met de presidentsverkiezingen in aantocht lijkt niemand er een probleem van te maken dat belastinggeld gebruikt wordt om de crisis op de woningmarkt aan te pakken waar veel Amerikanen - kiezers - het slachtoffer van zijn. In dat opzicht verschillen de VS niet van andere landen: in verkiezingsperiodes wendt men graag voor dat de overheid oneindig diepe zakken heeft.
Overigens is het optreden van de Amerikaanse regering verantwoord. Zo probeert ze te voorkomen dat de hypotheekcrisis verder uitdijt en nog grotere schade aanricht in de financiële wereld en de economie. Gezien hun sleutelrol op de Amerikaanse hypotheekmarkt had het kapseizen van Freddie Mac en Fannie Mae catastrofale gevolgen kunnen hebben voor de Amerikaanse economie en het internationaal financieel systeem. Passief blijven toezien aan de zijlijn zou onvergeeflijk zijn geweest. Het ingrijpen van de Amerikaanse regering gebeurde in het algemeen belang.
Daarmee is aangetoond dat de overheid niet weg te cijferen is uit de economie. Ze heeft een rol te spelen, al is het maar die van brandweerman. Maar het zou verkeerd zijn dit aan te grijpen als een argument om de overheid opnieuw een veel belangrijker plaats te geven in de economie. De ervaring heeft geleerd dat een verregaande overheidsinterventie in de economie vaak eerder een rem is dan een stimulans. Het komt erop aan het overheidsoptreden in de economie juist te doseren. Dat is een aartsmoeilijke oefening, inderdaad.

De vrijemarkteconomie functioneert in het algemeen naar behoren. Maar als men het kapitalisme ongebreideld laat woekeren, groeien er uitwassen. Daarom moet de overheid duidelijke spelregels opleggen en de naleving ervan afdwingen. Ze moet zorgen dat er voldoende actoren zijn op de markt en dat er transparantie is, zodat de concurrentie kan spelen. Als de Amerikaanse overheid de voorbije jaren was opgetreden om de oververhitte Amerikaanse woningmarkt af te koelen en als ze verhinderd had dat Fannie Mae en Freddie Mac zo’n machtspositie hadden kunnen opbouwen op de hypotheekmarkt, dan was de dure reddingsoperatie niet nodig geweest. Maar door schade en schande wordt men wijs. In de VS en daarbuiten zal men lessen trekken uit wat er is gebeurd en de rol van de overheid in de economie herbekijken. Het is alleen opletten dat de slinger niet naar de andere kant doorslaat.

Stefaan Michielsen

Senior Writer 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect