Terwijl openbaar vervoer belangrijker wordt dan ooit, is in Vlaanderen De Lijn de nieuwe NMBS aan het worden.

Assumpties zijn de moeder van alle debacles. Het is moeilijk niet aan die boutade te denken als je weet dat De Lijn tot 2016 haar reizigers telde door aan te nemen dat iedere stedeling met een abonnement 90 keer per maand de bus of tram nam en iedere plattelandsabonnee 52 keer per maand, vakantie of niet. Een beter en accurater systeem moest voor het eerst een zicht geven op de reizigerscijfers van afgelopen zomer, maar het is er nog altijd niet, blijkt nu. Het is wachten op volgend jaar.

Het is geen geïsoleerd incident. De voorbije jaren is herhaaldelijk gebleken dat De Lijn scheef draait. Een conflict over verschillende personeelsstatuten bij de geboorte van De Lijn in 1991 is bijna drie decennia later nog altijd niet opgelost. De tevredenheid van de reizigers zit op een dieptepunt: slechts 62 procent geeft een score van zeven op tien en slechts vier op de tien zijn blij met de stiptheid.

Het is een raadsel hoe De Lijn kan beslissen waar de bussen precies moeten rijden en hoe vaak.

Al meer dan tien jaar hangen in de bussen schermen die de volgende halte moeten aankondigen, maar pas eind volgend jaar zouden die voor het eerst moeten werken. Door stakingen en personeelstekort schafte de maatschappij vorig jaar 200.000 ritten af, de helft meer dan een jaar eerder.

Geen wielen

In Gent reden in oktober wekenlang drie trams niet uit omdat er geen wielen voorradig waren. En nu blijkt dat De Lijn al meer dan twee jaar haar reizigers niet meer exact telt. Het is een raadsel hoe je op die manier kan beslissen waar de bussen precies moeten rijden en hoe vaak.

Het toont dat de vakbonden wel een punt hebben als ze klagen over de gebrekkige leiding van het bedrijf. Ook al grijpen ze misschien te snel en te makkelijk naar het stakingswapen.

Maar het toont ook dat dit verhaal niet zomaar te herleiden valt tot een Vlaamse regering die niet meer bereid zou zijn te investeren in openbaar vervoer. Het klopt dat met meer geld de meeste dingen makkelijker worden, maar zo eenvoudig is het niet.

De lijst met wat verkeerd loopt bij De Lijn toont aan dat meer geld niet automatisch wordt vertaald in betere resultaten.

Ten eerste omdat dat geld er niet is. En ten tweede omdat iemand die meer geld vraagt ook bij de overheid moet kunnen aantonen dat het goed besteed wordt. De lijst met wat verkeerd loopt bij De Lijn toont dat het niet zo evident is zomaar aan te nemen dat meer geld ook automatisch wordt vertaald in betere resultaten.

Een voorbeeld is het Retibo-systeem voor ‘registratie, ticketing en boordcomputer’ dat in 2001 werd aangekondigd en 150 miljoen euro kostte. Het botste op zware kritiek van het Rekenhof en zou pas volgend jaar werken zoals het moet. In die zin doet De Lijn de jongste jaren helaas denken aan het voorbeeld van de NMBS, die qua budget een van de beter gefinancierde spoorwegmaatschappijen van de Europese Unie is, maar qua dienstverlening niet.

De nieuwe Vlaamse regering heeft een cruciale opdracht voor een van haar grootste overheidsbedrijven. Zelfs voor een regering die klimaat en mobiliteit niet als hoogste prioriteit heeft, is het belangrijk de fileproblemen onder controle te krijgen, omdat ze puur economisch bekeken de Vlaamse roeping om een logistiek centrum te zijn beschadigen. De oplossing voor dat vastgereden verkeer zal niet alléén van openbaar vervoer komen, maar zonder een goed werkende De Lijn zal het niet lukken.

Lees verder

Tijd Connect