Het ontslag van Annegret Kramp-Karrenbauer (AKK) stort niet alleen de CDU in een diepe crisis, maar bij uitbreiding de hele Duitse politiek.

Annegret Kramp-Karrenbauer heeft niet langer de ambitie het te schoppen tot Duits bondskanselier. Dat maakte ze maandag bekend. Angela Merkel verliest zo haar kroonprinses. De huidige kanselier had AKK eind 2018 zelf naar voren geschoven als haar opvolger. In Merkels schaduw zou ze zich warmlopen.

Als CDU-voorzitter kreeg Kramp-Karrenbauer nooit voluit de steun van haar partij en haar eigen parcours bracht haar meer dan eens in verlegenheid. De Thüringencrisis, waar de CDU samen met de extreemrechtse Alternative für Deutschland (AfD) een liberaal tot minister-president koos, was de druppel die de emmer deed overlopen. AKK's autoriteit was compleet aangetast. Merkel moest zelfs ingrijpen vanuit Zuid-Afrika. 

De waarheid is dat Merkel als een grote schaduw over het leiderschap van AKK hing. Die mocht dan wel de uitverkorene zijn van de kanselier, het schepte meteen ook een grote afhankelijkheid. Bovendien is de eenheid in de CDU ver zoek. Een belangrijk deel van de partij vindt dat die onder Merkel te veel naar links is opgeschoven. 

Ruk naar rechts

Friedrich Merz staat klaar om de partij, onder de goedkeurende blik van het bedrijfsleven, opnieuw een ruk naar rechts te geven. Maar zal die wending ook electoraal vruchten afwerpen? Het moet nog bewezen worden dat een rechtsere CDU stemmen kan afsnoepen van de AfD.

Het Duitse politieke midden, het klassieke epicentrum van de macht, wordt steeds meer samengedrukt.

Na Andrea Nahles bij de sociaaldemocraten (SPD) is AKK de tweede vrouw die uit de voorzitterszetel van haar partij wordt gewipt. Het geeft aan dat zowel de CDU als de SPD het kompas kwijt is en tevergeefs tracht een nieuwe identiteit te zoeken.

De zoektocht is niet evident. De CDU en de SPD regeren nu samen in de zogenaamde 'grote coalitie'. Maar die heeft volgens alle peilingen al lang geen meerderheid meer. De aanhang van de SPD en de CDU krimpt zienderogen. Door langdurig samen te regeren zijn de profielen van beide partijen zo naar elkaar gegroeid dat de kiezers eerder afgestoten dan aangetrokken worden. 

Het Duitse politieke midden, het klassieke epicentrum van de macht, wordt steeds meer samengedrukt. De Duitse politiek zit in een diepe crisis. Enerzijds is Merkel, die sinds 2005 onafgebroken regeert, zo dominant dat de zoektocht naar een opvolger in de eigen partij sowieso erg moeilijk is. Anderzijds leidt de afkalving van de klassieke volkspartijen tot steeds grotere politieke instabiliteit.

Om historische redenen is extreemrechts lang afwezig geweest in het Duitse politieke spectrum. Maar nu vult de AfD op de rechterzijde een vacuüm in en langs de linkerzijde rukt de radicaal-linkse Die Linke op.

De kans op vervroegde verkiezingen in Duitsland is klein, omdat beide coalitiepartners in bijzonder slechte vorm verkeren. Maar de stembus wenkt in 2021. Het is zaak voor de CDU zichzelf opnieuw uit te vinden om niet helemaal weg te deemsteren. 

Lees verder

Gesponsorde inhoud