Discipline in overheidsfinanciën blijft nodig

Senior writer

Dat een enorme investeringsinspanning voor het klimaat nodig is, mag geen argument zijn om de begrotingsdiscipline te laten varen.

Haast niemand trekt nog in twijfel dat Europa een tandje moet bijsteken voor de economie en in de strijd tegen de klimaatverandering. Daar is een pak geld voor nodig. Zeker 5.000 miljard euro, schat Thomas Dermine (PS), de staatssecretaris voor Relance en Strategische investeringen in de Vivaldi-regering.

Dat stelt de regeringen in de Europese landen voor een ferme budgettaire uitdaging. Dermine meent dat de investeringen deels gefinancierd kunnen worden met de belasting op multinationals, een taks op de internetreuzen en een taks op financiële transacties. Het is evenwel nog niet zeker of die belastingen er komen, en hoeveel ze zullen opleveren.

Hij vindt ook dat Europese begrotingsregels versoepeld moeten worden, zodat de regeringen in Europa meer schulden kunnen maken om groene investeringen te doen. In Europa komt inderdaad de discussie op gang of de normen voor begrotingstekort en schuldgraad, tijdens de coronacrisis tijdelijk opgeschort, niet aan een grondige bijsturing toe zijn.

Daar valt iets voor te zeggen. Dat het tekort maar 3 procent van het bruto binnenlands product (bbp) mag bedragen, vloeit voort uit het principe dat de lopende overheidsuitgaven niet hoger mogen liggen dan de lopende inkomsten, maar dat de overheid zich voor investeringen in de schulden mag steken. Als inderdaad een pak meer wordt geïnvesteerd, zou het toegelaten begrotingstekort dan ook hoger mogen liggen.

En wat met de norm dat de schuldgraad naar 60 procent van het bbp moet evolueren? Dat is een nogal arbitrair percentage. Maar het draagt er wel toe bij dat regeringen erover waken geen al te hoge schuldenbergen op te bouwen.

Het risico bestaat dat als Europa meer begrotingsruimte voor investeringen creëert, die snel ingepalmd wordt met allerlei andere uitgaven.

De teugels mogen misschien wat gevierd worden, maar enige discipline in de overheidsfinanciën blijft absoluut nodig. Die staat investeringen niet in de weg. Een land als België heeft echter de begrotingsruimte die daarvoor altijd heeft bestaan, opgesoupeerd met andere, gewone uitgaven. Het risico bestaat dat als Europa meer begrotingsruimte voor investeringen creëert, ook die snel ingepalmd wordt met lopende uitgaven.

Dak repareren

Als Europa niet meer waakt over de begrotingsdiscipline, wie dan wel? Het gevaar is reëel dat in sommige landen - en reken België daar maar bij - de overheidsfinanciën snel opnieuw ontsporen. De ervaring leert dat in ons land nooit een moment geschikt wordt geacht om de overheidsfinanciën te saneren. Het dak wordt niet gerepareerd als het regent, maar ook niet als de zon schijnt.

Begrotingsdiscipline fnuikt de economische groei, zeggen de pleitbezorgers van lossere regels. Maar het gebrek aan discipline en een uitdijende overheid doen dat evenzeer.

Een economisch blok, en zeker een muntunie, kan zich geen grote verschillen veroorloven in de manier waarop de landen die er deel van uitmaken, omspringen met hun begrotingen en schulden. Dat leidt tot spanningen - economische en politieke - die het blok uiteindelijk uit elkaar kunnen doen springen.

Meer investeringen? Ja, maar ze moeten gebeuren binnen een duidelijk afgelijnd kader. En als we met zijn allen - overheden en burgers - vinden dat grote klimaatinvesteringen nodig zijn, moeten we ook bereid zijn daar andere zaken voor op te offeren.  

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud