Het ontslag van SPD-voorzitster Andrea Nahles kan het begin zijn van een regelrechte crisis bij de oosterburen. Ook daar faalt het centrum.

Het ontslag van Nahles kwam niet onverwacht. De sociaademocratische SPD verliest al jaren terrein. De uitslag van de voorbije Europese verkiezingen was ronduit dramatisch: de SPD werd de derde partij van Duitsland met niet eens 16 procent van de stemmen. Een opiniepeiling van zaterdag 1 juni geeft hen nog 12 procent.

Daarmee is de SPD gereduceerd tot een kleine partij. Twee grote coalities (GroKo) met de christendemocraten hebben het sloopwerk voltooid. Zelfs vice-kanselier Olaf Scholz kan de afslachting van zijn partij niet meer aanzien. Hij verklaarde dat een derde GroKo geen optie is.

Maar niet alleen de SPD spartelt, ook de CDU van bondskanselier Angela Merkel. In dezelfde opiniepeiling van Sforza komen de christen-democraten uit als tweede partij van Duitsland na de Groenen. Dat is nog nooit vertoond en geeft aan hoe verzwakt de centrumpartijen in Duitsland zijn.

Zondag en maandag houden de christendemocraten een besloten vergadering over de toekomst van de partij. De aangewezen opvolgster van Merkel, Annegret Kramp-Karrenbauer (AKK), ligt eveneens onder vuur. De resultaten van de CDU zijn bedroevend. Bij de Europese verkiezingen konden de christendemocraten nog net de grootste partij blijven, maar het aantal kiezers blijft afnemen. 

Kanselier Merkel is ook duidelijk de regie over de Duitse politiek kwijt.

Een zware Duitse politieke crisis is in de maak. Merkel verzekerde vandaag nog dat ze met de SPD zou blijven samenwerken, maar de kanselier is ook duidelijk de regie over de Duitse politiek kwijt. 

Ook in Duitsland is het klassieke tweepartijensysteem definitief begraven en geen enkele grote democratie in Europa heeft nog de klassieke tegenstelling tussen centrumlinks en centrumrechts. 

De Europese kiezer heeft op 26 mei een dreun uitgedeeld, bij ons, maar ook elders. Hij strafte de technocratie van het midden af. Een regeerstijl waarbij niet meer geleid werd, maar enkel beheerd. Dat was het kenmerk van Merkel, het is een periode die voorbij is.

Duitsland is om historische redenen lang een zeer stabiele democratie geweest. De ommekeer daar is daarom bijzonder. De uitspraken dat de klassieke deling tussen links en rechts voorbijgestreefd zijn, lijken zich te bewijzen. De vraag blijft of tussen het midden en de extremen nog een werkbare politiek overblijft. 

Een oplossing kan zijn dat terug duidelijke tegenstellingen het politieke debat zo aanscherpen dat er weer een discussie mogelijk wordt zonder technocraten maar met uitgesproken visies. Al zal de weerstand daartegen erg groot zijn.

Het moment van de waarheid in Duitsland komt op dinsdag: de SPD zet dan de procedure voor een nieuwe voorzitter in en de CDU heeft dan beslist over AKK. Het wordt een cruciale week voor de Europese politiek in het algemeen. En dan hebben we het nog niet over de brexit gehad.

Lees verder

Gesponsorde inhoud