Duitse (on)voorspelbaarheid

Senior writer

De Duitse verkiezingen hebben één ding bevestigd: de opvolging van de huidige kanselier Angela Merkel wordt erg moeilijk.

De Duitse sociaaldemocraten kreeg van de kiezer de beste kaarten in handen om de nieuwe regering te leiden. Maar de nipte overwinning van de SPD garandeert hun kanselierskandidaat Olaf Scholz geen automatisch ticket naar de ambtswoning naast het Duitse parlement.

In theorie kan de zogenaamde ‘GroKo’, de grote coalitie tussen SPD en CDU/CSU, voortgezet worden. Maar Armin Laschet, de kanselierskandidaat van de christendemocraten, ambieert duidelijk het kanselierschap. ‘Je moet geen verkiezing winnen om kanselier te worden’, liet hij zich zondagavond ontvallen. Laschet mikt op de zogenaamde ‘Jamaicaanse coalitie’, een coalitie tussen zwart (CDU/CSU), geel (liberalen) en Groen. Maar Scholz kan voor hetzelfde geld inzetten op de ‘stoplichtcoalitie’, waarbij zwart door rood vervangen wordt. Het kan dus alle richtingen uit.

De nipte overwinning van de SPD garandeert hun kanselierskandidaat Olaf Scholz geen automatisch ticket naar de ambtswoning naast het Duitse parlement.

De versplintering én de verandering van het Duitse politieke landschap zetten zich door. Dat was ook te merken aan de uitslagen bij de deelstaatverkiezingen in de stadstaat Berlijn en in Mecklenburg-Voor-Pommeren. In Berlijn kampen de groenen met de SPD om de macht, terwijl de SPD in Mecklenburg-Voor-Pommeren (de thuisbasis van Merkel) een overtuigende overwinning haalt. In beide gevallen zit de CDU/CSU zwaar in het defensief. Het verval van de CDU/CSU is zonder meer historisch.

Door de Duitse verkiezingsuitslag kan je evenmin spreken over de wedergeboorte van de Europese sociaaldemocratie. Daarvoor is de uitslag te pover. De conclusie luidt dat de middenpartijen door zware tijden gaan. En dat de gematigde rechtse en linkse alternatieven het ook moeilijk hebben. Alleen de hoge kiesdrempel houdt een grotere versplintering tegen.

Bij de vorige verkiezingen, in 2017, duurde het haast zes maanden voor er een nieuwe regering op de been was in Duitsland. Dat scenario willen de politieke partijen nu vermijden, maar de kaarten liggen nu even moeilijk als toen. Een snelle doorbraak in de coalitievorming lijkt niet onmiddellijk in zicht. Scholz hoopt op een regering tegen Kerstmis.

Zestien jaar Merkel gaf de indruk van grote politieke stabiliteit. Maar dat kwam door de grote populariteit van de kanselier, niet door het politieke landschap. Nu Merkel wegvalt, komt ook Duitsland in een instabiele periode. Een nieuwe start is nodig, die moet opnieuw de weg openen naar stabiliteit. Dat is een moeilijke opdracht. Zeker als de Duitse kiezer even wispelturig lijkt te worden als in de rest van Europa.

Een snelle Duitse coalitievorming, van welke kleur dan ook, is voor Europa het beste teken van zekerheid. Maar de beoogde stabiliteit is geen garantie. Ook de Duitse consensus lijkt zoek. En dat is geen goed nieuws, noch voor Duitsland, noch voor de rest van Europa.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud