Duitslands politieke gevangene

Bart Haeck

Door Carles Puigdemont op te pakken en in de cel te zetten, heeft Duitsland van de Catalaanse kwestie ongewild ook een Europese kwestie gemaakt.

Carles Puigdemont, de door Madrid afgezette Catalaanse premier zat zondag in een Duitse cel en verschijnt maandag voor een Duitse onderzoeksrechter, nadat hij wellicht na een tip van de Spaanse geheime dienst dit weekend werd opgepakt aan de Deens-Duitse grens.

Zou premier Charles Michel (MR) een zucht van opluchting hebben geslaakt toen hij dat nieuws hoorde? Feit is dat België verlost is van de politiek explosieve beslissing om Carles Puigdemont – die al maanden in ons land verblijft – uit te leveren aan Spanje.

Puigdemont is er sinds vorig jaar in geslaagd de Catalaanse onafhankelijkheidsdroom te internationaliseren. Door uitgerekend de pers te komen toespreken in de Europese wijk in Brussel, kreeg hij de schijnwerpers van de hele wereldpers op zich.

Sinds dit weekend kan het met die internationale aandacht weer crescendo gaan, nu hij in de cel zit in het belangrijkste land van de Europese Unie. De onwennigheid zit nu in Berlijn. ‘Duitsland heeft zijn eerste politiek gevangene’, kopte Süddeutsche Zeitung zondag al. De Catalaanse kwestie was al geen louter Spaans probleem meer, maar nu is ze nog meer een Europese kwestie geworden.

Dat er spanningen ontstaan, is vrijwel onvermijdelijk. De Spaanse premier Mariano Rajoy behoort tot de EVP van Angela Merkel – en in ons land CD&V - en heeft politieke punten gescoord door in de eurocrisis de gevraagde besparingen en hervormingen in zijn land vrij vlot door te voeren. Spanje is wat dat betreft geen Griekenland geweest.

Maar tegelijk is het lastig voor iedere Europese leider om te moeten meewerken aan het gevangen zetten van een verkozen regionale regeringsleider, die nadien vanuit ballingschap herverkozen werd als Catalaans parlementslid. Iemand die bovendien de gevangenis in Spanje in moet omdat hij een referendum organiseerde.

Dat is problematisch omdat de Europese Unie claimt een vuurtoren van Westerse normen en waarden te zijn. De Europese Commissie trekt – terecht – ten strijde tegen de Poolse regering als ze die normen en waarden met voeten treedt. Maar de Spaanse regering wordt in het Catalaans conflict al een half jaar de hand boven het hoofd gehouden.

Politiek is dit een drama voor de legitimiteit van de Europese Unie, die de facto steun geeft aan het oppakken van een politicus die een referendum wilde organiseren

Daar is een uitleg voor die juridisch-technisch te verantwoorden is: de Poolse regering holt haar eigen grondwet uit terwijl de Spaanse regering hem net hardhandig oplegt. Maar politiek is dit een drama voor de legitimiteit van de Europese Unie, die de facto steun geeft aan het oppakken van een politicus die een referendum wilde organiseren.

De oplossing ligt daarom bij de Spaanse grondwet zelf. Die is bijzonder nuttig gebleken om na de dictatuur van Franco Spanje om te vormen tot een welvarende democratische staat, maar heeft modernisering nodig. Alleen is dat in het huidige politieke klimaat – zowel gecreëerd door Rajoy àls de Catalanen – politieke science fiction geworden.

Het gaat in deze al lang niet meer over de vraag of Catalonië beter af is als onafhankelijke staat, dan wel moet ambiëren uit te groeien tot een nog beter draaiende economische motor van het op twee na grootste euroland. Deze crisis gaat over hoe we anno 2018 aan politiek doen. Iemand in de gevangenis stoppen omdat hij een referendum organiseerde is in dat licht een aberratie. Het lost niets op.

In Catalonië zelf – de plek waar het er uiteindelijk toe doet - heeft Mariano Rajoy die strijd grandioos verloren. Zijn Partido Popular haalde er in de laatste verkiezingen nog vier zetels.

Omdat hij nu in een Duitse cel zit, heeft Carles Puigdemont dat gebrek aan politieke legitimiteit nog eens duidelijk gemaakt voor heel de Europese Unie, dat zelfverklaarde vredesproject dat Spanje in deze niet tot de orde kan roepen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content