Deze keer is het anders, werd gezegd na een akkoord over een Europees reddingsplan. Maar dat komt vooral omdat de ECB alle overheidsschulden in zijn monetaire stofzuiger laat verdwijnen.

De eurogroep, de vergadering van de ministers van Financiën van de eurolanden, heeft zo zijn tradities. Bij het binnengaan leggen sommigen een korte verklaring af om de sfeer te zetten. Daarna mogen de fotografen even binnen. Dan gaan de deuren dicht en start de vergadering. Enkele uren later komt de voorzitter briefen waarom wat beslist is goed is voor Europa en leggen de andere ministers uit waarom het ook goed is voor hun land.

Het coronavirus heeft ook dat veranderd. De ministers van Financiën applaudiseerden vrijdagochtend van achter hun scherm nadat ze in een urenlange teleconferentie afklopten op een reddingsplan van 540 miljard euro. Via het reddingsvehikel van de eurocrisis, het ESM, komen er kredietlijnen naar de Europese hoofdsteden. EU-regeringen kunnen hun sociale zekerheid 'herverzekeren' bij de Europese Unie. En de Europese Investeringsbank plaatst zijn gewicht op een hefboom aan garanties die tot 200 miljard euro aan kredieten in beweging moet krijgen.

'We herinneren ons allemaal de financiële crisis van het vorige decennium', zei eurogroep-voorzitter Mario Centeno. 'Toen deed Europa te weinig te laat. Deze keer is het anders.'

Slagkracht

Ergens klopt dat. De herverzekering van de sociale zekerheid moet fouten van het austerity-beleid verhinderen, toen verkeerd getimede besparingen de crisis nog groter maakten. En de Europese Centrale Bank is deze keer meteen in actie geschoten: schulden die regeringen maken, worden via een omweggetje netjes opgeslorpt door de stofzuiger van de ECB, net zoals dat overigens gebeurt bij de Fed in de VS en de Bank of England.

Toch stelt de uitleg van Centeno niet gerust. Is het deze keer echt anders? Deze schok legt opnieuw de constructiefout van de euro bloot: het is een munt zonder land, net zoals de eurolanden landen zonder eigen munt zijn. Hun sociaal-economische beleid, dat de waarde van de munt mee bepaalt, voeren ze nationaal. Maar de munt die mee hun economische slagkracht bepaalt, delen ze. Zet druk op dat spanningsveld en het begint te kraken.

Ooit levert dit beleid problemen op: wanneer de inflatie terugkeert en de stijgende rente op die schulden weer pijn zullen doen in de overheidsbudgetten.
.
.

Dat blijkt niet alleen uit de immense moeite die nodig was om deze deal tot stand te brengen. Het blijkt ook uit het onvermogen samen te beslissen hoe de eurolanden écht de recessie gaan bekampen die nu losbarst. Zo is niemand het eens over de vraag of de eurolanden nu een eerste historische stap hebben gezet om samen schulden aan te gaan: de tekst mompelt iets vaags over 'innovatieve financiële instrumenten, die consistent moeten zijn met de verdragen'. Volgens Italië is dat een eerste stap naar coronabonds, volgens Nederland bewijst het net dat de deur nog altijd dicht is.

Ergens zijn het zorgen voor later. Dat komt in de eerste plaats niet eens door de beslissingen van de eurogroep zelf, maar door de beslissingen van de Europese Centrale Bank. Elk euroland kan schulden maken om de coronacrisis te bestrijden en de ECB zuigt ze als het moet ongelimiteerd op. Ooit levert dat problemen op: wanneer de inflatie terugkeert en de stijgende rente op die schulden weer pijn zullen doen in de overheidsbudgetten. Of wanneer de recessie er inhakt en de vage afspraken van vrijdag moeten worden aangevuld met de details die nu te lastig zijn om te omschrijven.

Lees verder

Gesponsorde inhoud