Egoïsme lost niets op

©Sofie Van Hoof

Omdat ‘bevriende’ naties niet thuis gaven toen IJsland de voorbije dagen om financiële steun smeekte, is het land uit wanhoop bij Rusland gaan aankloppen. ‘In een situatie zoals deze blijkt het iedere man, ieder land voor zichzelf te zijn. Iedereen heeft alleen oog voor zijn eigen belangen’, stelde de IJslandse premier, Geir Haarde, gisteren bitter vast.

(tijd) - Daarmee gaat hij naar de kern van deze financiële crisis: de aandelenkoersen donderen omlaag, en banken kapseizen omdat de beleggers, de spaarders, de banken, de regeringen zich bijzonder egoïstisch opstellen.

Iedereen probeert wanhopig zijn eigen centen veilig te stellen. Spaarders halen hun rekeningen leeg, banken weigeren elkaar krediet, regeringen zijn alleen bekommerd om de financiële instellingen in hun land. Men zoekt een oplossing voor de eigen problemen en geeft er geen zier om dat anderen daardoor meer in de penarie komen. Dat is bijzonder kortzichtig. Want het gevolg is dat banken worden gedestabiliseerd en dat het financiële systeem implodeert. Met als resultaat dat iedereen dieper in de put sukkelt.
In de Europese Unie probeert elk land op zijn manier de bankencrisis te bezweren. De regeringen kijken daarbij niet verder dan de landsgrenzen. Er is weinig overleg met andere landen, er is geen Europese coördinatie. De strijd tegen de financiële crisis gebeurt in gespreide slagorde en veroorzaakt fricties tussen de lidstaten.

De onmacht van Europa in deze crisis is schrijnend. Europa is al heel wat jaren een eengemaakte markt. De economieën van de lidstaten zijn nauw verweven geraakt, er is een gemeenschappelijke munt en een centrale bank voor 15 lidstaten. Toch slagen de Europese regeringen er niet in een eensgezind antwoord te bieden op de financiële crisis. De Europese Centrale Bank (ECB) doet wat ze kan, maar haar manoeuvreerruimte is wettelijk beperkt. De Europese Commissie formuleert scenario’s om in de toekomst beter gewapend zijn tegen zo’n onheil, maar heeft geen wapens om nú op te treden.

Voor de eerste keer in haar vijftigjarige bestaan wordt de Europese Unie geconfronteerd met een verwoestende en pan-Europese financiële crisis, en ze moet vaststellen dat ze geen instrumenten heeft om die te lijf te gaan. De politieke instellingen in Europa zijn zwak omdat verschillende lidstaten altijd hebben geweigerd een groter stuk van hun soevereiniteit af te staan. Europa is hopeloos verdeeld, en betaalt daar nu een zware prijs voor. Regeringsleiders slagen er niet in tot een globale Europese aanpak te komen omdat ze enkel tegenover de kiezers in hún land verantwoording moeten afleggen.

Dat verklaart waarom een krachtige Europese aanpak uitblijft. Maar het is geen excuus. Het ontbreken van sterke politieke instituties is inderdaad een handicap. Maar die is niet onoverkomelijk als er in Europa politici zouden opstaan met visie, leiderschap en autoriteit die een sterk team kunnen samenstellen om de crisis op een krachtdadige manier aan te pakken. Europa heeft nu nood aan figuren als François Mitterrand, Helmut Kohl of Jacques Delors.

Wie neemt de handschoen op? Wie gaat voor een plaats in de geschiedenisboeken?

Stefaan Michielsen

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect