Eigen schuld

Catalonië wil niet betalen voor de arme Spaanse regio’s. Duitsland wil de Grieken geen derde keer uit de put halen. Europa tast de grenzen van de solidariteit af. En die van de democratie.

Door Kris van Haver, redactrice Politiek & Economie

Europa gaat door een diepe crisis. Dat is een pla­titude van jewelste, maar ook een onweerlegbare, harde realiteit. En die crisis dreigt het fundament waarop de Europese gedachte is gebouwd, verder uit te hollen. Die gedachte heet solidariteit.

De oorsprong van de crisis is bekend. Veel te lang hebben álle Europese overheden op krediet geleefd. Die schulden moeten nu in sneltempo worden verminderd, en dat in bijzonder ongunstige economische omstandigheden. Dat be­tekent besparen en hervormen. Met het mes op de keel.

Kortom: het zijn hondsdagen voor politici. Daar weet de Spaanse premier Mariano Rajoy intussen alles over. Hij wilde dolgraag zelf regeren en boekte nog geen jaar geleden een kletterende verkiezingsoverwinning met de belofte dat hij de crisis wel de baas zou kunnen. Eens verkozen, bleek hij een premier zonder plan. En raakte hij in een mum van tijd zijn politieke krediet kwijt.

Spanje beleeft van binnenuit het drama van de Europese Unie. De rijke regio’s, zoals Catalonië, die de voorbije jaren zelf boven hun stand leefden, bedanken voor solidariteit met de armere Spaanse regio’s. De eigen schuld eerst verminderen, is de boodschap. Donderdag beslist Catalonië wellicht om vervroegde verkiezingen te organiseren. Een stembusslag die niet meer of minder wordt dan een referendum over onafhankelijkheid.

Is een onafhankelijk Catalonië verlost van de crisis? Bijlange niet. Een crisis verjaag je niet met politieke slogans. Ook een onafhankelijk Catalonië zal pijnlijke hervormingen en besparingen moeten doorvoeren. En economisch orde op zaken stellen, net als in de rest van Spanje. En net als in de rest van Europa.

Iedereen schuift de schuld van de eurocrisis netjes door. Duitsland denkt de crisis te kunnen bezweren door de Grieken meer tijd en geld te ontzeggen om te overleven. De Finnen kopen hun steun aan eurolanden in nood af met een terugbetalingsgarantie. Als je zo weinig vertrouwen hebt in je partners in één en dezelfde muntzone, dan is de solidariteit ver te zoeken.

De Finnen, de Duitsers én de Catalanen beroepen zich allemaal op hun bevolking om op de rem te staan in de solidariteit. Ook in de landen die steun krijgen in ruil voor hervormingen, roert de bevolking zich. Het gebrek aan bewegingsruimte, de dwingelandij van Europa knijpt de democratie dood, was gisteravond te horen in Madrid. En klinkt het vandaag wellicht in Athene.

Niet alleen de solidariteit, ook de democratie beleeft moeilijke tijden in Europa. Terwijl nota bene de Grieken de bakermat zijn van die democratie. Democratie vereist politici die de schuld niet op anderen steken, of op Europa. Solidariteit vereist vertrouwen, de wetenschap dat de ander doet wat afgesproken werd.  Europa heeft beide nodig om de crisis te overleven, in Madrid, Athene, Berlijn en Brussel. Maar die garantie op overleven heeft Europa nog niet.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud