Redacteur Politiek

Een jaar na zijn verkiezing lijkt de Franse president Macron gevaarlijk goed op een verlicht despoot. Zolang het licht blijft schijnen, is dat te verdragen.

Stel je voor dat een Belgische politicus dit weekend een nieuwe partij opstart en volgend jaar in de federale verkiezingen op zijn eentje een ruime meerderheid haalt, waarna hij of zij premier wordt en met ijzeren hand hervormingen doorduwt die nu nog ondenkbaar zijn.

Dat is het politieke mirakel dat Emmanuel Macron in Frankrijk heeft klaargespeeld. Maandag is het een jaar geleden dat de Fransen hem tot president hebben verkozen en de vastgeroeste wielen die de Franse overheid en economie al decennialang aan de grond hielden, weer begonnen te draaien.

Niet alles in dat eerste jaar loopt makkelijk of verdient lof. Macron bouwde zijn macht van onderuit op via een beweging waarin de burger inspraak kreeg.

Pompeuze grandeur

Maar sinds de dag dat hij president werd, oefent hij de macht van bovenaf uit. Zelfs het parlement, dat vol zit met nieuwe politici die hun mandaat persoonlijk aan hem te danken hebben, volgt lijdzaam. Hij doordrenkt zijn presidentschap bovendien met een pompeuze grandeur die wellicht alleen in een land als Frankrijk nog enigszins verdraagbaar is.

Toch is wat Macron probeert het interessantste wat in de Europese politiek in jaren te zien is geweest.

Dat komt omdat de meeste landen hetzelfde probleem torsen. Er is een sociaal contract met de burger gesloten dat niet langer betaalbaar is. Er zijn daarom bijsturingen van de welvaartsstaat nodig, zodat die weer voor iedereen kan werken.

Emmanuel Macron meandert tussen links en rechts, maar heeft wel een duidelijk doel: de machine weer doen draaien.

Dat vergt zoveel lastige ingrepen, dat het politieke gevecht zich rond die ingrepen organiseert. Partijen profileren zich tegen besparingen. Of tegen belastingen. Of tegen langer werken. Waarop al die politieke partijen daarna verzanden in een loopgravenoorlog en de enige oplossing erin bestaat de factuur naar de volgende generatie te sturen, in de vorm van begrotingstekorten en schulden.

Dat leest als de samenvatting van de huidige toestand in ons land, waar het gat in de begroting de komende twee jaren weer groter wordt, tenzij de regering ingrijpt. Jarenlang was Frankrijk het schoolvoorbeeld van dit soort vastgeroeste politiek.

Politieke spelregels

Het interessante aan Macron is dat hij de politieke spelregels herschrijft, in zijn beleid meandert van links naar rechts, tegenstand ronduit negeert, maar wel een doel helder voor ogen houdt: de verroeste machine weer doen draaien.

Dat is niet zonder gevaar. Uiteindelijk stemden vorig jaar slechts 20,7 miljoen Fransen voor Macron, terwijl er 10,6 miljoen voor Le Pen stemden en nog eens 16 miljoen geregistreerde kiezers niet stemden.

Als dit mislukt, keert de autoritaire grandeur van Macron als een boemerang in zijn gezicht terug. Maar tot nader order is de uitzonderlijke manier waarop de Franse president zich soms als een verlicht despoot lijkt te gedragen nog net te verdragen omdat hij een even uitzonderlijk doel voor ogen heeft: het sociaal contract herschrijven. Zodat het weer klopt.

Lees verder

Gesponsorde inhoud