Twee tankers kwamen onder vuur te liggen nabij de Straat van Hormuz. De VS beschuldigden Iran van 'schaamteloze agressie'.

Wat precies gebeurd is, blijft voorlopig onduidelijk. Zeker is dat een Noorse en Japanse tanker zijn aangevallen. Het incident met de twee tankers komt een maand nadat in dezelfde buurt vier schepen gesaboteerd werden. Toen schreef Saoedi-Arabië de schade toe aan Iran. De Amerikaanse nationale veiligheidsadviseur John Bolton bevestigde die these, zonder enig bewijs. Ook nu wordt Iran beschuldigd Mike Pompeo, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken. Het land ontkent evenwel staalhard.

Daarmee wordt de spanning tussen Iran en de Verenigde Staten extra opgeschroefd. Nadat de VS vorig jaar de nucleaire deal met Iran opgezegd hebben en de sancties tegen het land opgevoerd hebben, staat de regio onder hoogspanning. Iran dreigde ermee de Straat van Hormuz te blokkeren. Die zee-engte is cruciaal voor de olietoevoer. Meer dan een derde van alle olietrafiek over zee moet door de Straat van Hormuz. Het incident van de twee tankers deed de olieprijs onmiddellijk stijgen. Als de trafiek door de Straat van Hormuz zou stilvallen, betekent dat een enorme klap op de oliemarkt. Zover is het nog niet.

De VS, gesteund door de regionale bondgenoten Saoedi-Arabië en Israël, willen Teheran zo hard mogelijk aanpakken. President Donald Trump is geen voorstander van een militaire interventie, maar het is niet zeker of de ‘Iran-haviken’ Bolton en Pompeo niet gewonnen zijn voor de militaire optie. In ieder geval versterkten de VS hun militaire aanwezigheid in het gebied.

De incidenten met de tankers maken de weg vrij voor een militaire escalatie.
De harde Amerikaanse aanpak stuit uiteraard op weerstand in Iran, maar doet ook de wenkbrauwen fronsen in Europa en Japan. Landen die normaal bondgenoten zijn van de VS, pogen alsnog de nucleaire deal met Iran te redden. Die landen vrezen immers dat Iran nucleaire wapens gaat ontwikkelen als het verder in de hoek wordt geduwd.

Provocatie

Bevreemdend is dat de aanslag op de Japanse tanker samenviel met het bezoek van de Japanse premier Shinzo Abe aan de leiders van Iran. Het was een duidelijke provocatie. Zou die wel van Iran komen?

De incidenten maken de weg vrij voor een militaire escalatie. Iran staat door de Amerikaanse sancties met de rug tegen de muur. De olie-uitvoer is quasi stilgelegd en de buitenlandse investeringen zijn weggevallen. De VS dreigen alle landen of bedrijven die handelen met Iran eveneens te bestraffen.

Die harde aanpak speelt volledig in de kaart van de Iraanse hardliners, de geestelijke leiders, die de confrontatie niet schuwen en een militair nucleair programma willen uitbouwen.

Toen Trump zich vorig jaar uit het nucleair akkoord terugtrok, verzekerde hij dat dit de veiligheid van de regio ten goede zou komen. De vaststelling is dat het omgekeerde gebeurt.

Hoe reëel de kans op een militaire confrontatie is, blijft onduidelijk. Iran is Irak niet. Het land heeft meer vuurkracht en medestanders dan Saddam Hoessein destijds. Een aanval op Iran zou tot een ongeziene kettingsreactie leiden in de hele regio, en wellicht ver daarbuiten. Dat is het nachtmerriescenario.


Lees verder

Tijd Connect