Redacteur Politiek

De Franse reactie op de aanslagen in Parijs doet denken aan de Amerikaanse reactie op 9/11. Het toont meteen hoe we ons moeten behoeden voor de excessen na 9/11.

Wat is het grote verhaal achter de Europese Unie? Is het nog altijd het grote vredesproject dat na 1945 begon? Die vraag kreeg Herman Van Rompuy, de allereerste voorzitter van de Europese Raad, vorige maand voor de voeten geworpen tijdens de voorstelling van zijn jongste boek.

Zijn antwoord is na de aanslagen in Parijs alleen maar actueler geworden. Het luidde als volgt: Een overheid moet niet alleen mensen kansen geven, ze moet hen ook beschermen tegen onheil. De Europese Unie is bijzonder succesvol geweest in het eerste. Maar ze is tekortgeschoten in het tweede.

Het vat perfect de opdracht samen waar de Fransen, en bij uitbreiding alle Europeanen, voor staan. Hoe houden we de grenzen open die open moeten blijven, maar beschermen we ons tegelijk tegen brutale aanvallen? Aangezien de aanslagen Parijs in het hart hebben getroffen, neemt de Franse regering het voortouw in die discussie.

Hoever willen we onze vrijheden en grondrechten uithollen om ze te beschermen?

Het is treffend hoe ondanks alle ideologische verschillen de reactie van de Franse president François Hollande doet denken aan die van de toenmalige Amerikaanse president George W. Bush na de aanslagen van 9/11. Hollande zei gisteren dat Frankrijk in oorlog is, voerde meteen de bombardementen op IS in Syrië op, vraagt tot half februari de noodtoestand af te kondigen en zou graag de grondwet wijzigen om meer armslag te krijgen in de strijd tegen terreur.

Net die gelijkenis met wat 14 jaar geleden in de VS is gebeurd, moet tot nadenken stemmen. Uiteraard moest de Amerikaanse overheid toen reageren. Maar was het nodig om de rechtsstaat volledig op te schorten in Guantanamo Bay? Was het nodig om leiders van bevriende naties te bespioneren, zoals in het NSA-schandaal bleek?

De Amerikaanse visie was daarbij zelden de Europese. Zo zou het Europees Parlement de klokkenluider Edward Snowden graag gratie geven. De Amerikaanse overheid ziet Snowden nog altijd niet als een held, maar als de slechterik die met zijn onthullingen mensen van de veiligheidsdiensten in gevaar heeft gebracht. De kans is reëel dat de Europese visie nu opschuift naar de Amerikaanse.

Veiligheid of privacy? IS dwingt ons die grens op te zoeken. Hoever willen we onze vrijheden en grondrechten uithollen om ze te beschermen? De uitwisseling van data over vliegtuigpassagiers wordt een eerste test.

Maar ook wat in Frankrijk gebeurt, is een test. Als de noodtoestand wordt verlengd, kan de Franse overheid drie maanden lang zonder huiszoekingsbevel in woningen binnenvallen. Willen we dat? En wat met die grotere macht voor de Franse president? Willen we dat, ook als in 2017 Marine Le Pen de presidentsverkiezingen zou winnen?

De overheid moet haar burgers beschermen. Tegen terreur. Maar ook tegen de willekeur van zichzelf. Dat is de slappe koord die we verplicht worden te bewandelen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud