Betere Europese samenwerking kan de bevoorradingsproblemen van medicijnen wellicht kleiner maken.

De kwaliteit van een samenleving kan je op veel manieren meten. Een ervan is de kansen die iedereen krijgt. Een andere is de gemiddelde levensstandaard. Nog een andere is hoe wordt omgegaan met de allerzwaksten of wie in nood is.

Om die laatste reden hakt het er zo hard in als blijkt dat het niet lukt wie ziek is te verzorgen zoals we dat zouden willen. Het verklaart de snelheid waarmee de ouders van de zieke baby Pia twee maanden geleden 1,9 miljoen euro bijeenkregen voor een levensreddend maar peperduur Novartis-geneesmiddel. En het verklaart ook waarom het zo gevoelig ligt dat een tekort dreigt voor een evenzeer levensreddend kankermedicijn.

Het is makkelijk om na de eerste emotie meteen de schuldigen aan te wijzen. Maar net omdat dit zo belangrijk is, is onderkoelde analyse nodig. En die leert dat het complexer in elkaar zit dan het lijkt. Zo ging de verontwaardiging in de Pia-zaak over te dure medicijnen. In het geval van het kankergeneesmiddel Paclitaxel is een van de factoren dat het in België net goedkoop is, waardoor de farmabedrijven vooral in andere landen hun voorraden opslaan. En dat maakt ons land kwetsbaar bij een productieprobleem, zoals nu gebeurt.

Ons ecosysteem van de medische verzorgingsstaat zit ingewikkeld in elkaar. Het bestaat uit universiteiten voor doktersopleidingen, OCMW- en vzw-ziekenhuizen, zelfstandige artsen, uit ideologische zuilen gegroeide ziekenfondsen, een overheid die zowel de sociale zekerheid als investeringen in onderzoek financiert, en internationale farmabedrijven die voor het onderzoek naar geneesmiddelen hun gelijke niet kennen.

Het complexe is dat iedere speler wel ergens onder druk staat of uit de bocht vliegt. De ziekenhuizen zijn scheef gefinancierd, waardoor ze de inkomsten uit farmakortingen nodig hebben om te overleven. De verschillen tussen de honoraria voor artsen zijn onverdedigbaar hoog geworden. Soms vraagt de farmawereld onredelijk veel geld, zoals voor baby Pia, waar Novartis niet eens zelf het medicijn had ontwikkeld. En soms ligt de prijs zo laag dat er voorraadproblemen opduiken.

Het is niet omdat het probleem - een tekort aan levensreddende geneesmiddelen - ernstig is, dat de oplossing makkelijk is. Het zou wellicht helpen mochten de Europese regeringen samen geneesmiddelen aankopen bij internationale farmabedrijven om tegenwicht te kunnen bieden. België doet dat met enkele landen voor de heel dure medicijnen, maar het zou ook dit bevoorradingsprobleem met de goedkope medicijnen kunnen helpen vermijden. Net zoals het zou helpen als de ziekenhuizen financieel gezonder worden, dankzij een grote hervorming met meer buurtdokters en een kleiner aantal gespecialiseerde instellingen daarboven.

Het goede nieuws is dat moet kunnen lukken. Een jaarlijkse budget van 27 miljard euro voor de gezondheidszorg is niet weinig. Het lastigere nieuws is dat het veel kleine bijsturingen vraagt, in plaats van één grote.

Lees verder

Tijd Connect