Ferdinand Piëch waakt over erfgoed grootvader

(tijd) - Blijft Volkswagen (VW) een 'volksaandeel' zoals bij de privatisering van Duitslands grootste autofabrikant in de jaren 60 uitdrukkelijk als doel werd gesteld? Of wordt het concern VW een onderdeel van de familiedynastie Porsche? Daar lijkt het op. Onder invloed van Ferdinand Piëch, de voorzitter van Volkswagen en kleinzoon van Ferdinand Porsche, werd Porsche met bijna 20 procent de grootste aandeelhouder van VW. Analisten vragen zich af wat de drijfveren van Piëch zijn.

Ferdinand Piëch, de voorzitter van VW en kleinzoon van de beroemde auto-ingenieur Ferdinand Porsche, lijkt hard op weg het erfgoed van zijn grootvader aaneen te smeden. Porsche ontwierp in opdracht van Adolf Hitler de succesvolle VW Kever en stond na de oorlog aan de wieg van de sportwagenfabrikant Porsche.

Piëchs voornaamste tegenspeler Christian Wulff, de minister-president van VW-aandeelhouder Nedersaksen, heeft een eerste 'coup' tegen de voorzitter van VW verloren. De sportwagenfabrikant Porsche heeft 18,5 procent van de aandelen VW ter waarde van circa 3 miljard euro in zijn bezit plus een optie op nog eens bijna 3 procent. Daarmee is Porsche de deelstaat voorbijgestreefd als grootste aandeelhouder van het bedrijf.

Auto-experts en beursanalisten breken zich het hoofd over de ware motieven van Porsches aankoop. De officiële verklaring - controle over een voorname toeleverancier en een belegging van liquide middelen - voldoet, maar overtuigt niet. Porsche kan zijn riante winsten op lucratievere wijze beleggen. En de banden met een toeleverancier - Porsche en VW werken bij de bouw en ontwikkeling van terreinwagens en hybride motoren samen - kunnen ook op andere wijze worden aangehaald. Persoonlijke motieven, luidt de conclusie, spelen een bovengemiddelde rol.

De 68-jarige Piëch, die als erfgenaam 13,2 procent van de sportwagenfabrikant in Stuttgart bezit, is een van de laatste echte auto-ingenieurs aan de top van een automobielfabrikant. De technicus was als jonge ingenieur nauw betrokken bij het ontwerp van de Porsche 917 en ontwikkelde later mee de Audi-modellen 80 en 100. Hij loopt niet hoog op met boekhouden en winstanalyses. Zijn passie voor auto's en veel PK's koppelt hij aan grote visies. 'Breed denken', noemt Piëch dat zelf. Piëch wil auto's maken, van groot tot klein, van sober tot luxe, van praktisch tot sportief.

Als gedelegeerd bestuurder van Volkswagen (1993-2002) was Piëch verantwoordelijk voor besluiten die door financieel managers met opgetrokken wenkbrauwen werden begroet. Zo breidde hij VW uit met Bugatti, Lamborghini en Bentley. Ook zorgde hij voor de fabricage van de VW Phaeton, een zeer vooruitstrevend en technisch hoogstaand model voor het zogeheten premium segment. De Phaeton is commercieel geen succes, vooral omdat het massamerk VW nu eenmaal niet met status en luxe wordt geassocieerd.

Een van de onbeantwoorde vragen totnogtoe is hoe Piëch de overige zeven kleinkinderen van Ferdinand Porsche heeft kunnen overhalen in VW te investeren. Een aantal jaren geleden was die animo er niet. Twee ontwikkelingen lijken doorslaggevend: de toegenomen kans op een overname van VW, en de interesse in een pakket aandelen bij concurrent Daimler-Chrysler.

De lage beurskoers van VW maakt het concern kwetsbaar voor een overname. De stemrechtbeperkende speciale VW-wet staat onder druk van de Europese Commissie. Die wet geeft de staat Nedersaksen een vetorecht bij VW. Angelsaksische investeringsfondsen zijn toenemend actief in Duitsland en op de beurs ging het gerucht dat VW 'aan de beurt was'. Precies om die reden had minister-president Wulff bij DaimlerChrysler-topman Jürgen Schrempp in Stuttgart geïnformeerd of zijn bedrijf niet wat aandelen met VW wilde ruilen, ter bescherming van elkaar. Ook bij Daimler staat de aandelenkoers onder druk, en is interesse van investeringsfondsen gesignaleerd. VW en Daimler werken al jaren samen bij de productie van bedrijfswagens en motoren.

De gedachte aan de 'concurrentie' in huis bij VW stuitte niet allen Piëch tegen de borst, maar tevens zijn mede-erfgenamen. Behalve de sportwagenfabrikant bestaat het Porsche-imperium uit de Oostenrijkse Porsche Holding, de grootste auto-importeur en -dealer in Europa. Vanuit Oostenrijk beheerst de Porsche Holding vrijwel de hele Oost-Europese markt. De holding verkoopt naast Porsches vooral Volkswagens, Audi's, Seats en Skoda's: auto's dus van de fabrikant in Wolfsburg. Een concurrerende aandeelhouder zou aan die lucratieve zaken wellicht kunnen tornen.

Piëch heeft in het verleden elke hint naar de verstrengeling van zijn persoonlijke en zakelijke belangen bruusk van de hand gewezen. In de raad van bestuur onthoudt hij zich bij stemming als onderwerpen aan de orde komen die de Porsche-connectie betreffen. Nu Porsche grootaandeelhouder is geworden, neemt de druk op Piëch sterk toe. De zakenbank JP Morgan, die in opdracht van de directie van VW een rapport schreef over de kwestie, beveelt Piëch aan zijn post te ruimen.

Porsche, zo vindt de zakenbank, moet tegen Duits gebruik in sowieso geen eigen managers afvaardigen als bestuurder bij VW maar kiezen voor 'vertrouwenspersonen' om het toezicht uit te oefenen. Via bestuurders krijgt Porsche inzicht in de banden van VW met andere fabrikanten, banden waarvan VW zich het recht voorbehoudt ze te handhaven en uit te breiden. Volgens de zakenbank werkt Porsches invloed concurrentieverstorend. Ook Duitse wetenschappers zeggen dat de banden tussen Porsche en VW wringen met de regels van deugdelijk bestuur.

Die zienswijze is koren op de molen van Christian Wulff. De minister-president, een invloedrijke en populaire christen-democraat, ziet Piëch het liefst zo snel mogelijk vertrekken. Ook bij Wulff spelen niet alleen zakelijke motieven een rol. Wulff houdt Piëch mede verantwoordelijk voor het succes van de sociaal-democratische SPD in de deelstaat die hem, Wulff, lang afhield van de macht en Gerhard Schröder in het zadel hielp. Schröder was een tijd minister-president in Nedersaksen.

Wulff werkt er sinds zijn overwinning in 2003 aan de verstrengeling van SPD, VW (de grootste werkgever in de deelstaat) en vakbonden te ontvlechten. Het feit dat niet langer de SPD regeert, is er mede debet aan dat de VW-directie recente corruptieschandalen over ondernemingsraadsleden publiek moest maken. Justitie onderzoekt in hoeverre VW-directieleden bewust leden van de ondernemingsraad hebben omgekocht met 'lustreizen' en ander onkostenvergoedingen. Een van de prominentste VW-bestuurders, personeelsdirecteur Peter Hartz, een persoonlijk adviseur van Schröder, is inmiddels moeten opstappen. Hartz was een vertrouweling van Piëch.

Piëch is Wulff een stap voor geweest met de aandelenkoop door Porsche. Maar Wulff geeft niet snel op. Tegen Porsche als aandeelhouder heeft de minister-president weinig bezwaar zo lang 'de markt' de strategie van het bedrijf bepaalt. Wulffs streven is van VW zoveel mogelijk een 'normaal' bedrijf te maken, dat gezond is en op die manier werkgelegenheid in de deelstaat garandeert. Als aan die voorwaarden is voldaan, is Wulff op langere termijn zelfs bereid de laatste deelstaataandelen te verkopen. Het vertrek van Piëch beschouwt Wulff als voorwaarde voor 'normalisering'. Er is geen familiedynastie nodig om recht te doen aan het legendarische erfgoed van Ferdinand Porsche.Sigrid DE VRIES

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud