In de bankwereld circuleren zwarte lijsten van mensen met een hoog risicoprofiel wegens mogelijke betrokkenheid bij criminele activiteiten. Het is niet duidelijk hoe die lijsten worden opgesteld.

De internationale strijd tegen de corruptie, het witwassen van misdaadgeld en de financiering van het terrorisme verwacht van de banken dat ze poortwachter spelen en weigeren mee te werken aan verdachte transacties. Ze dienen ook bijzonder voorzichtig te zijn bij het aanvaarden van nieuwe klanten.

Je kan van individuele banken echter niet eisen dat ze telkens als een potentiële klant zich aandient een privédetective inhuren om diens doopceel grondig te lichten. Dat zou een dure kwestie zijn, en bijzonder lastig als het om buitenlanders gaat. Particuliere bedrijven zijn in het gat gesprongen en bieden de banken tegen betaling toegang tot een internationale databank van personen die door hun functie gevoelig kunnen zijn voor corruptiepraktijken of die mogelijk banden hebben met criminele of terroristische milieus.

Dat banken die belangrijke controlefunctie uitbesteden, is een gewone praktijk in de financiële sector. Er zijn firma’s die zich hebben gespecialiseerd in het bepalen van de kredietwaardigheid van de kredietnemers, denk aan Moody’s, Fitch en Standard & Poor’s. Andere verkopen informatie over de aandeelhoudersstructuur en balansen van bedrijven, denk aan Graydon of het van oorsprong Belgische Bureau van Dijk, dat onlangs in handen kwam van Moody’s.

Het beheer van de databank van mensen met een verhoogd risicoprofiel overlaten aan de overheid, is een slecht idee.

Een grote speler in informatie over risicoklanten is World-Check, een onderdeel van Thomson Reuters, een internationale gigant in financiële data. De databank van World-Check blijkt echter veel fouten te bevatten en is voor een stuk gebaseerd op onbetrouwbare bronnen. Dat is knap lastig voor mensen die ten onrechte op die ‘zwarte lijst’ belanden, vaak zonder dat te weten, en daardoor als criminelen te boek staan.

Zouden het opstellen en het beheer van zo’n databank niet beter aan de overheid worden overgelaten? Het antwoord is nee. Op de lijst horen de namen te staan van politici, hooggeplaatste rechters en topambtenaren die door hun functie vatbaar zijn voor corruptie. Je kan er niet van op aan dat de overheid in elk land nauwgezet te werk gaat bij het opstellen van die lijst. En wie door het ene land als een terrorist wordt bestempeld, wordt in een ander land soms een volksheld genoemd. Als de politiek zich ermee gaat moeien, wordt de databank helemaal waardeloos.

Maar een aantal dingen moet wel beter kunnen. Er moet een procedure komen waarbij mensen die vaststellen dat ze ten onrechte op de zwarte lijst zijn beland, kunnen vragen ervan geschrapt te worden. Ten tweede zou een gereputeerde internationale controle-instantie regelmatig een audit moeten doen om na te gaan of de databank op een ernstige manier en op basis van de best beschikbare betrouwbare bronnen wordt samengesteld.

We leven in een tijdperk van big data. Net daarom dient met persoonsgegevens zeer zorgvuldig omgesprongen te worden.

Lees verder

Tijd Connect