George Floyd legt ook Belgische wonden bloot

Mondiaal gaat een golf van protest tegen racisme en discriminatie rond. ©REUTERS

Ons land scoort Europees slecht als het gaat over de prestaties van mensen met migratieroots in onderwijs en op de arbeidsmarkt. Dat cirkelt boven de racismeprotesten die zijn overgewaaid uit de VS.

Hoe discriminerend is onze samenleving? Het deksel gaat gedwongen van de doos nu het protest over de dood na politiegeweld op de zwarte Amerikaan George Floyd de wereld rondgaat. Bij ons is er niet alleen de discussie over het te voeren debat over onverwerkte geschiedenis en foute historische figuren. Opnieuw rijst de vraag of we niet op oude software draaien terwijl de machinekamer veranderd is?

Blacklivesmatter raast als een tsunami over witte wereld

Het rimpeleffect van de dood van de zwarte Amerikaan George Floyd creëert kringen zonder weerga. Bij ons is een beeldenstom aan de gang tegen de erfenis van Leopold II, wiens schrikbewind in de kolonie Congo een reden is om hem te bannen uit het publieke leven. De universiteiten van Leuven en Bergen verwijderden zijn standbeeld, nadat de gemeente Ekeren een door activisten beklad beeld weghaalde. In veel steden is debat aan de gang of de naam van Leopold II weg moeten van straatborden of ander straatmeubilair. Wereldwijd haalt de blacklivesmatter-beweging - die met de dood van Floyd ongezien nieuwe vaart kreeg - niet alleen standbeelden neer van slavenhandelaars of koloniale helden, zelfs de ontdekkingsreiziger Christopher Columbus moet eraan geloven. De streamingdienst HBO Max haalde de klassieker 'Gone with the Wind' uit het aanbod, BBC en Neflix bannen de komische serie 'Little Britain', bij grote Amerikaanse media sneuvelen bazen, de Grammy Awards schrappen de aparte urban awards (wat neerkomt op een hondenfluitje voor zwarte muziek). En grote bedrijven halen alles uit de kast om te bewijzen dat ze niet discrimineren, tot de zakenbank Goldman Sachs toe.

We zijn in goed een halve eeuw veranderd in een migratiesamenleving. In Vlaanderen waren er in 2016 - het laatst beschikbare cijfer - 1,3 miljoen mensen van vreemde origine. Daarmee wordt bedoeld buitenlanders, Belgen die ooit buitenlander waren of Belgen van wie een van de ouders ooit buitenlander was. In België zijn er 3,3 miljoen. Bijna vier op de tien Vlaamse kinderen tussen 0 en 5 jaar hebben buitenlandse roots. In de grootsteden stijgt dat naar drie op de vier.

Mentale ingesteldheid

Hoe meet je de graad van racisme? Dat is tenslotte een mentale ingesteldheid. Een erg imperfecte, maar objectieve manier is kijken naar de belangrijkste promomachines voor succes: opleiding en werk. Daar blijkt de ongelijkheid - waarin racisme of discriminatie voor alle duidelijkheid maar één element is - bij ons groter dan in zowat alle vergelijkbare landen. Daarbij hoort wel de kanttekening dat de statistiek origine vrij eng interpreteert als buitenlanders of Belgen van wie minstens één ouder nog uit het buitenland komt. Daardoor valt een grote groep jongeren van Marokkaanse, Turkse of Congolese origine - toch de spil van de discussie over gelijke kansen - buiten de cijfers.

De achterstand begint al in het onderwijs. De tests van de OESO, de denktank van rijke westerse landen, uit 2018 tonen dat het verschil in studieprestaties tussen kinderen zonder en kinderen met een migratieachtergrond bijna nergens in de wereld groter is. 'We kunnen stellen dat autochtone leerlingen anderhalf tot twee jaar voorsprong hebben op leerlingen met migratieachtergrond', concludeert onderwijswetenschapper Orhan Agirdag van de KU Leuven. 'De ongemakkelijke realiteit is dat we het inzake ongelijkheid in het onderwijs slechter doen dan de VS.' Taal speelt uiteraard een rol, maar is allerminst de volledige verklaring.

Inzake ongelijkheid in het onderwijs doen we het slechter dan de VS.
Orhan Agirdag
Pedagogisch wetenschapper KU Leuven

Onderzoek wijst ook uit dat iemands origine in België een hinderpaal is op de arbeidsmarkt. Dat blijkt uit de in maart uitgebrachte sociaal-economische monitoring van het gelijkekansencentrum Unia samen met de federale overheidsdienst van Werk. Het is het meest gedetailleerde studiewerk over de positie van mensen met buitenlandse roots op de arbeidsmarkt in ons land, al gaan de  recentste cijfers terug tot 2016.

Werkzaamheidsgraad

In 2016 had ons land van alle EU-lidstaten de laagste werkzaamheidsgraad voor mensen die buiten de EU geboren zijn. Het verschil in werkzaamheidsgraad tussen mensen die in en buiten België geboren zijn, was hier ook het grootst van de hele EU. Slechts 46,5 procent van de mensen van Maghrebijnse origine bleek in 2016 te werken, tegenover 73,7 procent van de Belgen. Bij mensen met roots in het Nabije en Midden-Oosten was het zelfs maar 33,6 procent. Ook de tweede generatie - de kinderen van wie niet in ons land geboren is - doet het minder goed.

46,5 procent
Jobs
Slechts 46,5 procent van de mensen van Maghrebijnse origine bleek in 2016 te werken, tegenover 73,7 procent van de Belgen.

In Vlaanderen was 53 procent van de mensen met niet-EU-roots in 2016 aan het werk. Dat blijkt uit een studie van de universitaire onderzoeksgroep Steunpunt Werk. Bij mensen zonder migratieachtergrond was dat 76 procent.

Mensen met roots buiten de EU zijn in de data van de VDAB goed voor 44 procent van de bijna 200.000 werklozen. Door de coronacrisis is de jarenlang afgenomen werkloosheid onder mensen met migratieroots - in 2019 waren ze gezakt tot 54.000 - uitgewist. Er waren in mei opnieuw 60.000 allochtone werkzoekenden, evenveel als in 2015. Steeds weer tekent hetzelfde fenomeen zich af. Bij hoogconjunctuur zakt de werkloosheid onder mensen met migratieroots, maar minder snel dan bij Belgen. Bij laagconjunctuur stijgen hun werkloosheidsstatistieken sneller. 

44 procent
Werkzoekenden bij de VDAB
Mensen met niet-Europese roots zijn in de data van de Vlaamse arbeidsbemiddelaar VDAB goed voor 44 procent van de bijna 200.000 werklozen.

Het hoge percentage laaggeschoolden onder mensen van vreemde origine is een belangrijke verklaring voor hun ongunstige positie op de arbeidsmarkt. Vooral omdat België een rigide arbeidsmarkt heeft, met een kleiner segment jobs vanwaaruit mensen zonder veel opleiding kunnen doorgroeien. 'Maar het idee dat een diploma meer perspectief biedt op de Belgische arbeidsmarkt, geldt eerder voor Belgen zonder migratieroots. Onze studies tonen duidelijk dat iemand van vreemde origine met hetzelfde diploma toch moeilijker aan werk raakt', stelt Els Keytsman van het gelijkekansencentrum Unia. 'Jongeren van vreemde origine doen er ook gemiddeld drie keer langer over om een baan te vinden.'

Vooroordelen spelen zeker een rol. Bij een onderzoek door de Gentse professor Stijn Baert in 2016 kregen mensen met een Turkse naam 46 procent minder uitnodigingen voor een jobgesprek dan mensen met een Vlaamse naam.

Praktijktests

De partij Groen greep de racismeprotesten deze week aan om praktijktests op de arbeids- en de huurmarkt op tafel te leggen. De partij deed dat omdat Egbert Lachaert, de voorzitter van de regeringspartij Open VLD, een opening maakte voor het actief controleren of discriminatie in het spel is. Praktijktests op de huurmarkt zijn er al in veel steden. Maar algemeen draaiden pogingen tot een federale of een Vlaamse regeling voor praktijktests de voorbije jaren op niets uit, in 2019 nog bij de Vlaamse regeringsonderhandelingen. Met de hernieuwde electorale kracht van het Vlaams Belang is het explosief politiek materiaal. In Vlaamse regeringskringen was woensdag niet veel animo om veel te zeggen over het thema.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud