De ECB komt tot de vaststelling dat de geldkraan dichtdraaien erg moeilijk is. Ze is de gevangene van haar eigen beleid.

Een hogere rente, het zal niet voor meteen zijn. De ECB kondigde donderdag aan dat ze haar beleidsrente nog zeker tot midden volgend jaar op het huidige historisch lage peil houdt en dat ze zich klaar houdt om zo nodig uit te pakken met bijkomende monetaire stimuleringsmaatregelen.

Een halfjaar na een voorzichtige eerste verstrakking van het geldbeleid keert de ECB op haar stappen terug. Ze heeft haar teen in het water gestoken, en gevoeld dat het nog te koud was. De inflatie en de economische groei in de eurozone blijken nog onvoldoende aangesterkt om een hogere rente te verteren. Nu het monetair beleid verstrakken zou de economie, die mogelijk ook klappen incasseert door de brexit en de handelsoorlogen, aanzienlijke schade kunnen toebrengen.

De beslissing van de ECB is dus gerechtvaardigd. Maar er hangt een prijskaartje aan. De extreemlage rente tast de inkomsten van de banken aan en ze zet hun rendabiliteit onder druk. Ze is daarom een bedreiging voor de stabiliteit van het financieel systeem. Al oordeelt ECB-voorzitter Mario Draghi dat het gevaar tot dusver beperkt is.

Het monetair beleid verstrakken kan een bijzonder schadelijke economische schok veroorzaken.

Het goedkopegeldbeleid stimuleert ook de schuldcultuur bij de bedrijven en de gezinnen. Dat is voor een stuk de bedoeling. Maar inmiddels zijn de hoge schulden uitgegroeid tot een belangrijk risico voor de banken en voor het financieel bestel. In die mate dat de ECB, in haar hoedanigheid van toezichthouder op de banken, het raadzaam vindt de kredietverlening af te remmen. Met de ene voet het gaspedaal voluit indrukken en met de andere voet bruusk remmen kan het voertuig echter doen slippen.

De spaarders zullen bovendien nog langer moeten wachten voor ze weer wat rente-inkomsten krijgen op hun spaarrekeningen. ‘Spaarders kunnen hun geld uitgeven’, reageerde Peter Praet, tot vorige week directeur en hoofdeconoom van de ECB, in een interview in De Tijd op dat verwijt. Maar hij gaat nogal licht voorbij aan het feit dat veel mensen een minder riant pensioen krijgen dan een ECBdirecteur en voor een extraatje rekenen op wat hun spaarrekening opbrengt.

We kunnen moeilijk om de vaststelling dat de resultaten van het jarenlange goedkopegeldbeleid van de ECB teleurstellend zijn. Het heeft de inflatie niet significant kunnen oppoken, het heeft de economische groei in de eurozone niet geweldig opgekrikt. En er is meer: door die koers zo lang aan te houden heeft de ECB al haar pijlen verschoten en heeft ze geen munitie meer om in te zetten als de economie in de eurozone met een ferme recessie wordt geconfronteerd. Die zal er een keer komen.

De ECB kan het nu echter niet meer zo simpel over een andere boeg gooien. Het monetair beleid verstrakken of de rente verhogen kan een bijzonder schadelijke economische schok veroorzaken, onder meer omdat dan de lasten verzwaren van de schulden die overheden, bedrijven en gezinnen enthousiast op zich hebben geladen.

De ECB heeft zich de gevangene gemaakt van haar eigen beleid.

Lees verder

Tijd Connect