Jean Vanempten

Als we willen dat we allemaal gezond gaan eten, moet er ook een gezonde, internationale agro-alimentaire industrie komen. Dat is een hele opgave.

Het nieuwe klimaatrapport van het VN-panel gaat de invloed van de landbouw en de veeteelt op het klimaat na. Het mag niet verwonderen dat de almaar groeiende agro-alimentaire sector een diepgaande invloed heeft op het klimaat en bijdraagt tot de opwarming van de aarde. Structurele maatregelen vergen tijd, en overleg. De klimaatexperts zien evenwel twee belangrijke hefbomen: voedselverspilling tegengaan en eetgewoonten veranderen.

De verspilling tegengaan lijkt logisch. Volgens het rapport gaat 25 tot 30 procent van de voedselproductie verloren. Dat is niet alleen wraakroepend in een wereld waar minstens 820 miljoen mensen honger lijden, het leidt ook tot een nodeloze overproductie.

Eetgewoonten veranderen lijkt evenmin onlogisch. In een wereld waar 2 miljard mensen aan obesitas lijden, is een gezonder dieet niet alleen beter voor een duurzame voedselproductie maar ook voor de mensen zelf.

Niet evident

Concreet betekent het dat we minder rood vlees (rund, varken of lam) moeten gaan eten, en best ook minder zuivelproducten. Op het menu horen meer groeten en fruit. Die boodschap verspreidt de dienst Volksgezondheid al jaren, met wisselend succes.

Dat gezond eten is niet altijd zo evident als het lijkt. Vaak is goedkope, meestal ongezonde voeding gemakkelijker te verkrijgen. Genoeg studies tonen aan dat voedingsgewoonten ook gebonden zijn aan sociale factoren en leefomstandigheden. Niet iedereen kan zich gezond eten veroorloven.

Kan je eetgewoonten sturen via belastingen?

In het rapport opperen de experts de ‘klimaatkostprijs’ door te rekenen in de prijs van de voeding. Concreet komt dat neer op de invoering van een vleestaks. Zoiets als de milieutaks voor fossiele brandstoffen. Voorts suggereert het klimaatpanel fruit en groente te subsidiëren. Kortom: eetgewoonten sturen via belastingen.

Structureel

Is dat idee politiek haalbaar? Het wordt in ieder geval op eieren lopen. Wie de discussie over de invoering van een vliegtaks in de buurlanden heeft gevolgd, weet dat het een moeilijke oefening is. En dan is het vliegverkeer niet eens onderworpen aan enige vorm van belasting op de erg vervuilende brandstof.

Het lijkt verstandiger de sector structureel aan te pakken en in te zetten op een duurzamere landbouw- en voedselproductie. Al is dat ook geen evidente opgave. Ga je de Europese landbouwers verplichten duurzamer te produceren en hen zo in een moeilijke concurrentiepositie brengen tegenover pakweg de Mercosur-landen waarmee net een vrijhandelsakkoord gesloten is? Een van die Mercosur-landen is Brazilië, dat in een versneld tempo het Amazonewoud kapt voor de productie van soja.

De globalisering heeft de voedselproductie ver van de consument gebracht. Als we willen dat we allemaal gezond gaan eten, moet er ook een gezonde, internationale agro-alimentaire industrie komen. Dat is een hele opgave en vergt duidelijke internationale afspraken en regels. Maar gezonder gaan eten, dat mag natuurlijk altijd.

Lees verder

Tijd Connect