Senior writer

De gok van de Griekse premier Antonis Samaras om vervroegde presidentsverkiezingen uit te schrijven kan verstrekkende gevolgen hebben. Voor zijn land en voor de rest van Europa.

Een berekende gok of een vlucht vooruit? De Griekse premier wilde een einde maken aan de knagende politieke onzekerheid die de Griekse rente de jongste weken weer omhoog tilde. De vervroeging van de presidentsverkiezing kan bevrijdend werken.

Samaras heeft 180 stemmen nodig om zijn kandidaat, Stavros Dimas, te laten verkiezen. Nu kan Samaras rekenen op 155 stemmen en hij moet dus zoeken naar bereidwillige parlementsleden. Zodra de president verkozen is, heeft Samaras de handen vrij om zijn beleid voort te zetten. En te bikkelen met de trojka, bestaande uit de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds, over de voorwaarden van de steun aan Griekenland. Dat is het optimistische scenario en dan blijkt de Griekse gok een goede geweest te zijn.

Maar als de president na drie ronden niet de benodigde stemmen haalt, is er een levensgroot probleem. Dan komen er vervroegde parlementsverkiezingen, die volgens alle peilingen zullen worden gewonnen door de radicaal linkse Syriza. Hoewel partijleider Alexis Tsipras al het mogelijke doet om gematigd over te komen, zal het een omwenteling zijn.

Athene speelt met vuur met deze gok, en er is niet veel nodig om een uitslaande brand te krijgen

Syriza wijst de besparingskuur van de trojka radicaal af. Dat die partij een groot draagvlak heeft, hoeft niet te verbazen. Na zes jaar recessie en inleveren is de Griekse bevolking 27 procent armer geworden. Een kwart van de Grieken is werkloos. De overheidsschuld blijft torenhoog op 175 procent van het bruto binnenlands product. En niemand weet hoe ze tot normale proporties moet worden teruggedrongen. De belofte om die deprimerende omstandigheden open te breken spreekt de kiezers aan.

Op de Griekse markten was de zenuwachtigheid gisteren dan ook groot. De beurs van Athene verloor 13 procent en de rente zette haar klim voort. In de rest van Europa leidde de Griekse gok eveneens tot rode cijfers. De vrees voor Griekse instabiliteit en de repercussies voor de eurozone spelen duidelijk mee.

Maar bij vervroegde parlementsverkiezingen zou er wel eens meer aan de hand kunnen zijn. De financiële problemen in Griekenland veroorzaakten in 2010 een kettingreactie, die tot de eurocrisis leidde. De vervroegde verkiezingen kunnen in 2015 een politieke kettingreactie veroorzaken, die kan uitmonden in politieke instabiliteit in Europa.

Door een besparings- en hervormingsbeleid in een lam­lendige economische conjunctuur kennen de extreme partijen ter linker- en rechterzijde steeds meer aanhang. En ondanks de ideologische verschillen is euroscepticisme een opvallende constante.

Niet alleen in Griekenland zijn er in 2015 verkiezingen. In Spanje staan parlementsverkiezingen op de agenda. Daar bedreigt Podemos, ideologisch nauw verwant aan Syriza, de gevestigde politieke orde. Ook daar spreekt hij aan omdat besparingen en hervormingen niet leiden tot economische groei. Athene speelt met vuur met deze gok, en er is niet veel nodig om een uitslaande brand te krijgen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud