Een jaar nadat Annemie Turtelboom is opgestapt als Vlaams minister van Energie, is ook de naar haar genoemde taks weg. De put van de groenestroomsubsidies en de groene opdracht zijn er nog altijd.

Daar gaat de Turteltaks. Het Grondwettelijk Hof trok gisteren een streep door de Vlaamse energieheffing, zoals ze officieel heet, omdat het Vlaams Parlement ze nooit had mogen invoeren. Alleen het federale parlement kan dat, omdat de belasting stijgt naarmate je meer energie verbruikt. Dergelijke lasten op de energieconsumptie komen de federale overheid toe.

De politieke discussie over de Turteltaks was de voorbije jaren nochtans een andere. Ze ging over de vraag of de belasting zwaarder aankomt voor wie al weinig heeft. In die zin werd ze een miniatuurtje voor het debat over fiscale rechtvaardigheid. Over die politieke vraag heeft het Hof zich niet uitgesproken, ook al claimden sommigen gisteren de politieke overwinning. Het echte gevecht is dus onbeslist. 

Dus wat nu? Om te beginnen is alvast één ding niet veranderd: het probleem. Dat is heel simpel. Jarenlang heeft de Vlaamse regering - die toen bestond uit CD&V, de sp.a en de N-VA - een groen beleid gevoerd dat sympathiek leek, maar waarvan ze niet de politieke moed had om aan de Vlamingen te zeggen wat het hen zou kosten. Toen Annemie Turtelboom (Open VLD) die groene schulden wel in rekening bracht, struikelde ze erover. Daarna werd de taks bijgeschaafd op een manier die strijdig is met de grondwet, waardoor ze nu helemaal verdwijnt. Maar de groene schulden zijn er nog altijd, net zoals de ambitie en de noodzaak om ecologische investeringen voortaan iets doordachter aan te pakken. Dat zal ergens geld kosten: ofwel via hogere energietarieven die de privé-investeringen in groene energie leefbaar maken, ofwel via belastingen die dienen voor ecologische subsidies.

Een goed begin is eerlijker te zijn over groene stroom. Die is nodig omdat milieuvervuiling een kostprijs heeft, die vroeg of laat moet worden betaald. Door te investeren in groen beleid verklein je die kosten, verklein je de schade, maar betaal je de kosten wél eerder. Dat deel van het verhaal vertellen veel politici er vaak niet bij, tenzij ze beweren dat iemand die niet op hen stemt het wel zal betalen.

Daarom is een bredere discussie over energie nodig. Het federale regeerakkoord bepaalt dat er een energiepact moet komen tussen de federale overheid en de gewesten. Dat houdt steek, omdat dan iedereen binnen zijn bevoegdheid zijn deel van het werk kan doen en het Turteltaks-arrest zelfs vermeden had kunnen worden. Alleen is dat pact met de gewesten er nog altijd niet. En aangezien het cdH een oorlog tegen de PS om de Waalse en Brusselse regering heeft ontketend, zal het nog even wachten zijn tot het pact er komt.

De Vlaamse regering zal dit probleem in de eerste plaats zelf moeten oplossen. Een eerste deel van het werk is al gedaan. De subsidiestroom daalt, omdat een ecologisch betwistbaar project als de

biomassacentrale in Gent is stilgelegd en hetzelfde lot naakt voor die in Langerlo. Een tweede punt is inzetten op technologische vernieuwing, die bezig is en nodig is om de terechte klimaatdoelen te halen.

Maar ook dan moet er geld komen voor de oude groene schulden. Een van de meest propere opties om dat op te lossen is via het Vlaamse budget van 40 miljard euro. Dat zou een einde maken aan de praktijk waarbij we van de elektriciteitsfactuur een belastingbrief hebben gemaakt. Maar ze vereist wel de politieke moed om te zeggen dat gratis niet bestaat. En dat ook de nieuwe variant van gratis niet bestaat: dat alleen wie rijker is dan jij zal betalen.

Lees verder

Tijd Connect