Grote vraag moet chemiesector ondersteunen

(tijd) - Volumegroei is de bepalende factor voor de aandelenevolutie van de chemiesector. Stijgende volumes maken een toename van de verkoopprijzen mogelijk. Dat is noodzakelijk om de marges op peil te houden die onder druk staan door de hoge grondstofprijzen. De sector van de bulkchemie heeft totnogtoe geen reden tot klagen over de marges. De specialiteitenchemie kampt met structurele problemen.

2004 was totnogtoe een goed jaar voor de Europese chemieproducenten. De vraag bleek onverwacht sterk, te meer daar ze niet het gevolg was van de opbouw van voorraden bij de klanten. De vraag werd gedreven door de aanhoudend sterke groei in Azië en de aantrekkende groei in Noord-Amerika. In Azië is China de belangrijkste motor achter de stijgende vraag. Bij het begin van het jaar maakte men zich zorgen over een harde landing van de Chinese economische groei. Almaar meer data wijzen evenwel in de richting van een zachte landing van de verschroeiend snel aantrekkende Chinese economie.

De sterke vraagtoename heeft een heel positieve impact gehad op de prijzen van de chemieproducten. De producenten van bulkgoederen moesten jaren werken in een markt gekenmerkt door overcapaciteit, wat leidde tot een aanhoudende neerwaartse druk op de prijzen. Dit jaar lijkt het tij gekeerd. Hoe hoger de vraag, hoe makkelijker de prijzen opgetrokken kunnen worden. ING Financial Markets berekende dat de petrochemische prijzen (bulkchemie) begin oktober 190 procent hoger lagen dan het langetermijngemiddelde.

Investeerders in chemieaandelen hebben geen reden tot klagen. Over de laatste maand ging een index bestaande uit de belangrijkste Europese chemiewaarden 4,7 procent hoger. De DJ Euro Stoxx 50 bleef de voorbije maand stabiel. Sinds het begin van het jaar is de betere prestatie minder uitgesproken met een 3,5-procentstijging voor onze chemie-index tegenover +0,9 procent voor de Europese referentie-index. De Belgische chemiewaarden Tessenderlo en Solvay waren - in het verlengde van de topprestatie van heel de Belgische markt - na het Zwitserse Syngenta veruit de beste presterende aandelen met een stijging van respectievelijk 15 en 14 procent.

De chemiesector is een zeer heterogene sector. Niet al de takken van de chemiesector presteerden even goed. Vooral de producenten van specialiteiten hebben het moeilijk met een gemiddelde daling van 6,6 procent sinds de start van het jaar. Binnen de specialiteitenproducenten vinden we de Zwitserse ondernemingen Ciba, Clariant en Lonza terug evenals het Engelse ICI en het Nederlandse DSM. Het Belgische Tessenderlo produceert eveneens specialiteitenproducten maar tevens bulkproducten zoals pvc en vmc.

Producenten van specialiteitenproducten voegen bepaalde eigenschappen toe aan standaard chemische producten. Dat kan dan gaan over het toevoegen van extra stevigheid, kleur of bescherming aan textiel, papier, plastieken enzovoort.

In vergelijking met de andere chemische subsectoren - bulkproducenten en industriële gassen - viel de volumegroei bij de producenten van specialiteiten tegen. De hoge prijzen voor de basisgrondstoffen zetten daarenboven de marges onder druk. De stijging van de belangrijkste grondstofprijzen voor de specialiteitenchemie is zowel jaar op jaar als kwartaal op kwartaal indrukwekkend. De stijgende olieprijs ligt aan de basis. Bovendien bleef de vraag bij de klanten in de loop van het eerste halfjaar beperkt. Of, als u wilt, bleef het aanbod wereldwijd te groot. De prijsstijgingen van de basisgrondstoffen doorrekenen aan de klanten was daardoor moeilijk. Integendeel zelfs. De prijzen van vele specialiteitenproducten bleven gelijk of daalden in de eerste helft van 2004.

De nervositeit van de aandelenmarkten voor de resultaten over het derde kwartaal is groter dan anders door de almaar toenemende olieprijs. In het tweede kwartaal lag de gemiddelde olieprijs op 35,4 dollar per vat. In het derde kwartaal ligt de gemiddelde prijs op 40,4 dollar per vat. Een hoge olieprijs hoeft geen probleem te zijn voor de chemiesector, zolang de vraag maar hoog is. 'Het is perfect denkbaar dat het Duitse BASF meer winst genereert in zijn chemische activiteiten bij een olieprijs van 50 dollar per vat dan bij een olieprijs van 10 dollar', zegt Martin Dunwoodie van ING Financial Markets. 'Alles hangt af van de vraag.'

De meeste analisten menen dat de vraag in het derde kwartaal nog wel hoog lag, zeker in de sector van de bulkchemie. Chemiebedrijven, maar ook hun klanten, willen daarmee anticiperen op een nog verdere stijging van de basisgrondstoffen. Zelfs de specialiteitenchemie verhoogde de prijzen in het derde kwartaal. De marges blijven echter zwaar onder druk door de sterkere stijging van de basisgrondstoffen.

Ook bij de andere chemiebedrijven zal de evolutie van de marges nauwlettend in het oog gehouden worden. 'Indien blijkt dat de marges zijn toegenomen, zou dat een rally van de aandelen tot gevolg kunnen hebben', lezen we in een studie van Morgan Stanley. Die kans acht men bij Morgan Stanley eerder klein. 'In de bulkchemie mag de prijszettingscapaciteit van de producenten dan teruggekeerd zijn, maar ook hier is de stijging van de basismaterialen met daarin onder meer de olieprijs enorm. De prijzen liggen hier momenteel 100 procent boven het 10-jaarsgemiddelde.'

Positief in de bulkchemie, en dit is een factor die op lange termijn speelt, is dan weer het tekort aan sommige producten. Investeringen in uitbreiding van de capaciteit lagen over de voorbije drie jaren laag, in de omgeving van één keer de afschrijvingen. Dat heeft geleid tot een schaarste voor sommige producten en de terugkeer van de prijszettingscapaciteit voor bepaalde productlijnen zoals benzeen, bijtende soda, polycarbonaat en nog enkele andere.

Benzeen is een voorbeeld bij uitstek. De prijs van benzeen is toegenomen met 160 procent in één jaar tijd. Een gebrek aan uitbreiding van de capaciteit zowel in de productie van vloeibare ethyleen als van de raffinagecapaciteit - raffinaderijen investeren veeleer in het uitbreiden van de capaciteit voor de productie van benzine en zuiverder brandstoffen - brengt met zich mee dat ook niet verwacht moet worden dat de benzeenprijs op middellange termijn terugvalt. Goed voor de producenten van benzeen; iets minder voor hen die benzeen als basisgrondstof gebruiken voor andere producten.

Onderinvestering vinden we tevens terug in de specialiteitenchemie. Het effect ervan is minder positief. Het terugschroeven van de investeringen had hier vooral betrekking op onderzoek en ontwikkeling. De ontwikkeling van nieuwe producten vertraagt daardoor, waardoor vele specialiteitenproducten nu bulkgoederen zijn geworden. De technische moeilijkheid voor productie is laag. De gerealiseerde marges vallen terug. En dat alles wordt nog versterkt wordt door de stijgende concurrentie vanuit China.

De marges zijn belangrijk, maar nog belangrijker zijn de vooruitzichten van de bedrijven. Veel verder dan het vierde kwartaal zullen die vooruitzichten niet reiken. De onzekerheid over de olieprijs is te groot.

De analisten zijn het onderling niet eens over de toekomstige volumegroei. Goldman Sachs is het meest optimistisch. De Amerikaanse zakenbank verwacht voor de bulkchemie en de industriële gasbedrijven (Air Liquide, BOC) nog een sterke stijging van de vraag in het vierde kwartaal. Specifiek voor de specialiteitenchemie schat de zakenbankier de toekomst wel somber in.

Morgan Stanley deelt de mening over deze subsector. In de nabije toekomst ziet Morgan Stanley hier geen verbetering van de prijszettingscapaciteit. De marges zullen onder druk blijven staan door de problemen bij de belangrijkste klanten. Onder meer bij de grote producenten van consumentengoederen (met winstwaarschuwingen vanwege Unilever, Coca-Cola, Henkel en Colgate), textiel, auto's en bouwmaterialen is de druk om de kosten onder controle te houden groot. Het gevolg is dat prijzen in de specialiteitenchemie structureel relatief laag zullen blijven.

ING Financial Markets meent dat de aandelenmarkten wel eens verrast zouden kunnen worden door een trage volumestijging in heel de chemiesector. Dat leidt de zakenbankier af uit zijn recent ontwikkelde 'Volume Proxy'-indicator. De indicator die gebaseerd is op de richting die de prijzen van enkele belangrijke chemieproducten uitgaan, gaf in september een plotse terugval aan van de vraag. Mogelijk is dit de start van een langer aanhoudende neerwaartse trend. De bankier maant dan ook aan tot voorzichtigheid. Want de vraag naar chemieaandelen is in de nabije toekomst nauw verbonden met de vraag naar hun producten.

Volgende maandag, 1 november, is er geen krant. De volgende sectorale analyse en sectorale koerslijsten verschijnen op maandag 8 november.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud