Advertentie

Gsm als betaalmiddel staat in de startblokken

(tijd) - Enkele jaren geleden, in volle technologiehype, was de voorspelling te horen dat de gsm snel een belangrijke rol zou spelen in het betalingsverkeer. Maar zoals met vele voorspellingen uit die periode liep het niet zo'n vaart. Nu lijken de omstandigheden gunstiger. Overal duiken initiatieven op. Maar aan een veralgemeend systeem zijn we nog niet toe.

De miljoenen Japanse gebruikers van i-mode, een technologie om met de gsm op internet te gaan, hebben geen muntstukken nodig als ze een blikje frisdrank uit de automaat willen halen. Een aantal knoppen indrukken op hun mobiele telefoon volstaat om een streepjescode toegestuurd te krijgen. Als ze die code voor een venstertje op een Coca-Cola-automaat houden, rolt er een blikje uit. De betaling gebeurt via hun mobilofoonrekening. In Canada kunnen klanten van de mobiele operator Bell Mobility zich kaartjes voor een concert aanschaffen met hun telefoon of meebieden en kopen tijdens een veiling van eBay. Dichter bij huis werken Proximus en Fortis al bijna een jaar samen voor het herladen van Pay&Go-kaarten via de gsm door een kaart te koppelen aan een bankrekening.

Het zijn maar enkele voorbeelden van mobiele betalingen (mobile payment of m-payment), een verzamelnaam voor financiële transacties waarbij gebruik wordt gemaakt van een mobilofoon of een vergelijkbaar toestel. Typisch aan die voorbeelden is dat het bijna altijd geïsoleerde initiatieven zijn, als het al geen proefopstellingen zijn. Van een algemeen systeem, vergelijkbaar met bijvoorbeeld een Visa-kaart of zelfs maar Bancontact/Mister Cash of Proton om het binnen de grenzen van een land te houden, is nog geen sprake.

Toch menen specialisten dat het moment nu beter geschikt is dan enkele jaren geleden tijdens de hype. Mobiele operatoren willen de gemiddelde omzet per klant op peil houden maar dat is niet eenvoudig, onder meer door de recente toevloed van gebruikers van voorafbetaalde kaarten. 'Ze staan sterk onder druk om extra inkomstenbronnen te vinden', zegt Etienne Castiaux van consultant Arthur D. Little. 'Twee tot drie jaar geleden investeerden ze in gewone telefonie, wat de 'killer application' was. Nu is die markt verzadigd en gaan de operatoren op zoek naar datatoepassingen. Ze beseffen echter dat ze zich niet kunnen beperken tot één dienst maar een reeks diensten moeten aanbieden, waaronder mobile payment', voegt zijn collega Jean Fisch eraan toe.

Volgens Castiaux zijn er verschillende indicaties dat mobiele betalingen in de startblokken staan. De aankondiging in het voorjaar van 2002 van Vodafone, de grootste mobilofoongroep ter wereld, over plannen voor een open platform in samenwerking met T-Mobile (Deutsche Telekom) is daar een van. 'Ook zien we dat er op de markt meer maturiteit komt in het vinden van een geschikt businessmodel. Er wordt bovendien veel meer aandacht besteed aan zo'n model dan aan de gebruikte technologie. Dat is een erg belangrijke voorwaarde om te kunnen slagen.' De crisis in de sector maakt echter dat de investeringslust veel kleiner is dan enkele jaren geleden. Maar volgens Fisch staat daar tegenover dat de bereidheid om samen te werken groter is.

Samenwerking tussen de verschillende actoren, in eerste instantie de gsm-bedrijven en de banken, is cruciaal om van m-payment een succes te maken. Bij een aantal initiatieven die de jongste jaren opgezet zijn, is die samenwerking een feit. Mobey Forum, dat in mei 2000 werd opgericht, verenigt 36 spelers uit de industrie zoals Nokia, Motorola en Siemens en financiële partijen à la ABN AMRO, Deutsche Bank, Visa en American Express. Er zitten geen operatoren bij. Het Mobey Forum promoot het gebruik van een dubbele chip in een mobiele telefoon, een onder controle van de operator en de tweede onder controle van de bank. De komende maanden worden de eerste tests verwacht.

Het systeem dat het forum voorstaat, is dat van een m-wallet, de mobilofoon als portemonnee. Dat is een geavanceerde vorm van een mobiele betaling. Lager op de trap staat bijvoorbeeld 'm-billing', waarbij de transactie verrekend wordt via de factuur van de operator. 'Het model van de m-wallet krijgt meer en meer succes. Het Finse gsm-bedrijf Sonera, een pionier in mobiele betalingen, schoof ook op van m-billing naar m-wallet', zegt Castiaux. Tussen die twee vormen staat nog 'm-enabling': de mobilofoon helpt om een betaling tot stand te brengen maar er is bijvoorbeeld ook een terminal in de winkel nodig.

Een ander samenwerkingsverband is het Mobile Payment Forum, waarvan het Belgische Banksys deel uitmaakt. Dit forum tracht te komen tot een standaardisatie van mobiele betalingen zonder zelf standaarden te gaan schrijven. Dat laatste doet dan weer de MeT (Mobile Electronic Transactions), nog een belangengroepering. Vele grote financiële partijen en spelers uit de mobilofoonsector maken deel uit van meerdere consortia. Vaak zijn de koepelorganisaties zelfs lid van elkaar.

Ook dat toont aan dat er nog helemaal geen sprake is van een uniforme aanpak waarover de voornaamste actoren het eens geraakt zijn. Specialisten zien die situatie als de voornaamste belemmering voor het doorbreken van mobiele betalingen. Standaarden invoeren, als ze al haalbaar zijn, zal geen sinecure zijn en moeilijker worden dan bij de invoering van nieuwe mobiele technologieën zoals pakweg mms, de opvolger van sms. Bij m-payment zijn immers behalve de gsm-bedrijven en hun klanten ook handelaars betrokken en mogelijk ook banken en andere financiële instellingen. Hoe dan ook zal het nog tijd vergen voor het niveau van de geïsoleerde projecten en testopstellingen overschreden wordt. Ook wat we nu zien als klassieke betalingssystemen is het resultaat van een lang proces.

Nochtans zijn er vele voordelen aan mobiele betalingen. 'Die brengen voor de banken meer omzet met zich, voor de mobiele operatoren meer verkeer en voor de handelaars en de eindgebruikers meer gemak', vat Arthur D. Little het samen. De consultant berekende op basis van recente modellen dat banken en gsm-bedrijven in kleine landen zoals België netto meer dan 50 miljoen euro kunnen overhouden aan m-payment. Zeker in ontwikkelingslanden kan de mobiele portemonnee zijn nut bewijzen want daar zijn er soms meer mobiele bellers dan houders van een bankrekening of kredietkaart. Het is misschien niet toevallig dat Afrika op dit vlak pioniert. In Zambia is het mogelijk bij een handvol handelszaken zoals BP aankopen te doen door geld over te schrijven met een gsm. Ook het lokale betaaltelevisiebedrijf doet mee. Dat ziet niets dan voordelen. Facturen opsturen met de post is immers vaak een maat voor niets omdat de post niet naar behoren werkt of omdat klanten simpelweg geen adres hebben. In westerse landen kunnen jongeren zonder rekening of kredietkaart er wel bij varen. Ouders kunnen dan bijvoorbeeld een vast maandelijks bedrag overschrijven op de m-wallet van hun zoon of dochter.

Om van mobiele betalingen een succes te maken is meer nodig dan technische standaarden. De verschillende actoren moeten een eenvoudig model uitwerken met een billijke verdeling van de lasten en de lusten. Oplossingen die vertrekken van bestaande apparatuur en niet de installatie van een terminal bij de handelaar vragen, genieten de voorkeur. Onduidelijk is nog hoe groot de rol van de banken zal zijn. Er zijn al systemen waarbij de banken gepasseerd worden en de mobilofoonbedrijven hun rol overnemen. Initiatieven zouden op zijn minst ook nationaal moeten zijn. 'Om snel te gaan is het aangewezen dat alle partijen samenwerken. Wij praten in België met banken en operatoren om dat van de grond te krijgen', zegt Fisch.

Ten slotte is het ook een kwestie van ingesteldheid. 'Het komt erop aan dat we de automatische reflex gaan opbouwen dat de gsm kan worden gebruikt als betaalmiddel. Dan kan m-payment zich verspreiden. Voor Bancontact/Mister Cash hebben we nu die reflex, waar de kaarten in het begin enkel werden gebruikt voor grote betalingen', besluit Fisch.

Bert BROENS

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud