<I>Pigment</I> over Jan Callewaert, stichter-voorzitter van Option: Beroep: overlevingskunstenaar

(tijd) - Terwijl andere beursgenoteerde Vlaamse technologiebedrijven de voorbije jaren roemloos ten onder gingen, is de specialist in draadloze communicatie Option erin geslaagd een fenomenale comeback te maken. Gisteren publiceerde het bedrijf over het derde kwartaal een bedrijfswinst van 4,8 miljoen euro, goed voor een marge van meer dan 20 procent op een omzet van 23,1 miljoen euro. Die wederopstanding is volgens analisten en medeaandeelhouders vooral te danken aan de stichter-voorzitter, Jan Callewaert. 'Jan is een ongelooflijke overlever.'

Lernout & Hauspie, Real Software, Bricsnet, CS2, Keyware, Xeikon, Ubizen. De meeste Vlaamse technologiebedrijven die vanaf het eind van de jaren negentig naar de beurs trokken, zijn inmiddels failliet of voor een prikje verkocht.

Ook Option had tot dat lijstje gevallen engelen kunnen behoren. Eind 2001 maakte de Leuvense producent van draadloze datakaarten voor laptops op een omzet van 22,1 miljoen euro een nettoverlies van 9,6 miljoen euro. In 2002 zagen de cijfers er nauwelijks beter uit. De koers was midden 2001 gezakt tot 2,5 dollar, 75 procent lager dan de 10 dollar waarmee het aandeel in 1997 zijn debuut op Easdaq gemaakt had.

Voor Jan Callewaert was het einde van een avontuur nabij. Hij had in 1986 een bloeiende carrière bij Bull en Ericsson achtergelaten om vanuit een herenhuis naast het Leuvense café De Appel samen met enkele collega's zijn droom na te jagen. De verwachte samensmelting van draadloze communicatie en informatietechnologie zou lucratieve kansen doen ontstaan voor toeleveranciers van de mobiele revolutie.

Die visie bleek de eerste jaren te kloppen. Het geld dat Option verdiende met het ombouwen van modems, investeerde het in de ontwikkeling van eigen producten.

De GSM Ready, een modemkaart die laptop- en gsm-gebruikers in staat stelde via die kaart data te versturen, werd vanaf 1994 een kaskraker. De GIMV stapte in het kapitaal. De beursintroductie was de volgende, logische stap voor het snelgroeiende bedrijf.

Maar al vanaf eind jaren negentig begon het scheef te lopen. Met de Firstfone, een datakaart met ingebouwde GSM, bleek Callewaert té visionair. Het product kwam nooit van de grond. 'We waren te vroeg', zegt de stichter-voorzitter vandaag. 'Mobiele telefoonoperatoren waren vooral geïnteresseerd in het doorsturen van spraak, niet van data.' Bij gebrek aan een grote hit en met handenvol uitgaven voor de ontwikkeling van nieuwe producten dook Option steeds dieper in het rood. Beleggers begonnen het Leuvense bedrijf Floption te noemen.

Dat Option vandaag weer helemaal terug is - het aandeel steeg in 2003 met 555 procent, in 2004 heeft het bedrijf al drie keer zijn omzetverwachtingen verhoogd - is volgens analisten en medeaandeelhouders vooral te danken aan Jan Callewaert zelf. Een vechter, een doorbijter, een gedreven verkoper, Callewaert is het allemaal. De snelheid waarmee hij door het Option-gebouw langs het kanaal Mechelen-Leuven loopt heeft hem bij sommigen de bijnaam Speedy Gonzalez opgeleverd.

'Jan is een ongelooflijke survivor', zegt Alex Brabers, directeur ICT van GIMV, de investeringsmaatschappij die de voorbije weken van de hoge koers gebruikmaakte om het laatste stukje van haar belang in Option te verkopen. 'Toen wij in het bedrijf stapten, had hij al bewezen dat hij een echte ondernemer was. En uit de crisissituaties bij het bedrijf hebben we geleerd dat Jan ook iemand is die dat toch weer te boven komt. Hij is zo gedreven dat hij op die cruciale momenten toch over weer contracten met grote spelers kan onderhandelen, zoals met Lucent of met Vodafone.'

'Er zijn momenten geweest dat hij het niet meer zag zitten, maar van zijn visie is hij nooit afgeweken', zegt Alice Broos, een medewerkster van het eerste uur. Zij kent nog de pioniersverhalen, zoals dat van de dossiers die uit plaatsgebrek in de badkuip van het herenhuis geklasseerd werden. Of hoe Callewaert zelf tot in de jaren negentig op vrijdagnamiddag de Option-modems in zijn autokoffer laadde en naar klanten bracht. Ook nu bezoekt Callewaert nog altijd klanten, al lukt dat niet meer met de auto. Midden oktober vloog hij nog naar India, Singapore en China.

Callewaert blijkt geneigd vooral zijn eigen fouten te benadrukken wanneer hij over de zwarte periodes van Option praat: de voortijdige lancering van Firstfone, het gebrek aan een voldoende groot cashkussen, of het overijld inslaan van dure componenten voor een megacontract met Handspring, een concurrent van Palm. Handspring kon amper een tiende van zijn initiële afnamebelofte nakomen en zadelde Option op met een dure, onverkoopbare voorraad. 'Toen gingen we bijna kopje onder.'

Wie Callewaert wil laten natrappen naar analisten, beleggers of bankiers, is aan het verkeerde adres. Dat het aandeel uit de gratie viel, had niet alleen te maken met met de zware verliezen en de ontgoocheling na de hooggespannen verwachtingen van het Handspring-contract, zegt Callewaert. 'We zaten met Nasdaq Europe ook op de verkeerde beurs.' Omdat die haar rol als beurs voor groeibedrijven niet kon waarmaken, verhuisde Option zijn aandeel in 2003 naar Euronext.

Voor Peter Van Assche van Dexia, een van de vier analisten die het aandeel volgen, was dat het signaal om Option weer op zijn radarscherm te zetten. Volgens Van Assche is het 'nieuwe' Option in snel tempo een reputatie aan het opbouwen als bedrijf dat niet ontgoochelt en snel correcte informatie verschaft. 'Vroeger durfden de voorspellingen als eens tegenvallen.' Van Assche roemt Callewaert ook om zijn sterke visie. 'Toen Option enkele jaren geleden bijna uitsluitend voor Vodafone ging werken, leek het onverstandig zo afhankelijk van één klant te zijn. Maar hij heeft gelijk gekregen. Dankzij Vodafone heeft Option producten kunnen ontwikkelen die het nu wereldwijd aan andere operatoren verkoopt.'

Over de terughoudendheid van risicokapitaalverschaffers en bankiers tijdens de technologiecrisis laat Callewaert zich al wat meer ontgoocheld uit. 'Tijdens de hype kreeg je op basis van een idee al geld. Na de crash van de Nasdaq kreeg zelfs een bedrijf met een goede staat van dienst geen lening.' Bij gebrek aan belangstelling schreef Jan Callewaert in 2001 zelf in op de converteerbare obligatie van 6,3 miljoen euro die Option boven water moest houden. De GIMV was de enige die mee intekende.

Het was niet de eerste keer dat Callewaert zijn eigen portefeuille bovenhaalde om Option gaande te houden. Zo had hij al in het prille begin zijn medevennoten uitgekocht. 'Ik bleek het meest in dit verhaal te geloven.' Die eerste twee jaar leefde het gezin Callewaert op de inkomsten van de Leuvense boetiek van zijn vrouw Kristel. 'We hadden geluk dat die goed draaide.'

Zijn vasthoudendheid heeft van Callewaert ondertussen een rijke man gemaakt. Na de omzetting van de converteerbare obligatie in aandelen, eind 2003, heeft de stichter nu 18,58 procent van de aandelen van zijn bedrijf in handen. Tegen de koers van de jongste dagen is dat pakket 37,4 miljoen euro waard.

Maar geld is niet wat hem drijft, zegt Alice Broos over haar baas. 'Hij is typisch zo iemand die zelf iets wil opbouwen. Misschien maakt dat van hem ook een manager die moeilijk kan loslaten, hij wil alles weten wat hier gaande is.' Toch zegt Callewaert zelf dat hij zich kan inbeelden zijn bedrijf te verkopen - als de prijs goed is en hij in een omgeving terechtkomt waar Option voldoende autonomie krijgt. In de jaren negentig liet Callewaert al een bod van een investeringsmaatschappij aan zich voorbijgaan en ook tijdens de crisis, in 2001-2002, overwoog hij even te verkopen. De wederopstanding van Option heeft nu bij heel wat telecomoperatoren belangstelling opgewekt.

De vraag of hij zijn bedrijf onder dak bij een grote groep moet brengen is voor Option een nieuw 'strategisch inflectiepunt', zegt Callewaert, een term die hij leent uit zijn favoriete boek 'Only The Paranoid Survive'. Daarin vertelt Intel-medestichter Andy Grove hoe een technologiebedrijf zich bijna voortdurend moet aanpassen aan inflectiepunten, momenten die beslissend zijn voor het concurrentiële voordeel van een onderneming.

Dankzij het contract met Vodafone is Option nu in plaats van een one-product-company een bedrijf geworden dat vier verschillende datakaarten op de markt heeft. Volgend jaar worden dat er acht. 'Maar de levenscycli van dit soort producten is heel onvoorspelbaar', zegt Alex Brabers. 'Het einde van het GSM Ready-product is bijvoorbeeld heel snel gekomen. Dan moet je klaar staan met een opvolger. Je moet voortdurend goed innoveren en daar is Jan meestal wel in geslaagd.' Totnogtoe heeft Option - op ongelukjes zoals de Firstfone na - de markt goed kunnen anticiperen. Maar nu de UMTS-technologie steeds meer ingang vindt, beginnen ook grote spelers, zoals Callewaerts ex-werkgever Ericsson, zich met nieuwe energie op de mobiele datamarkt te gooien. 'Je mag nooit zomaar nee zeggen tegen een overname', zegt Callewaert.

Jan SCHEIDTWEILER

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud