<I>Pigment</I> over moslimextremisme in Nederland: Jihad in de polder

(tijd) - Moslimextremisten uit Nederland reisden vroeger naar Tsjetsjenië of Kashmir voor de heilige oorlog. Nu hebben ze hun woonland als strijdtoneel uitgekozen. Allochtone jongeren leven steeds meer in onvrede met de Nederlanders en radicaliseren snel.

Woensdagmiddag 10 november in het Laakkwartier in Den Haag. Terwijl Nederlandse veiligheidstroepen een woning belegeren waar twee terroristen zich ophouden, discussiëren wijkbewoners bij een wegversperring. Onderwerp van gesprek zijn de slechte onderlinge verhoudingen in de wijk. Het Laakkwartier was tot voor kort een overheersend 'witte' buurt, maar de jongste jaren zijn er steeds meer gezinnen van Marokkaanse en Turkse komaf neergestreken.

De Nederlanders klagen over de verloedering van de buurt sinds de bevolkingssamenstelling zo is veranderd. Enkele allochtone jongeren vinden dan weer dat de oorspronkelijke wijkbewoners discrimineren. 'Er is veel racisme hier', zegt een jongere. 'Zij geven de moslims de schuld van alles', meent een ander. 'Waarom laten jullie ons gewoon niet met rust', vraagt een jonge Marokkaan met een beginnend ringbaardje. 'Ik werk gewoon, en betaal mijn belastingen, wat willen jullie nog meer?' Hij verwijt de Nederlandse samenleving dat zij haar normen en waarden wil opleggen aan de islamitische gemeenschap. 'Dan zeggen ze dat wij de islam moeten aanpassen, dat wij die moderner moeten maken. Maar dat zal nooit gebeuren. Nooit!'

Sinds de moord op de Nederlandse cineast en columnist Theo van Gogh gissen de Hollanders waarom jonge moslims in toenemende mate een afkeer tonen van de Nederlandse samenleving. Mohammed B., de Marokkaanse Amsterdammer die Van Gogh doodschoot, was een goed ingeburgerde moslim, die met succes zijn opleiding had voltooid. Maar twee jaar geleden radicaliseerde hij en sloot hij zich aan bij een terreurnetwerk. Volgens de Nederlandse autoriteiten zijn er veel meer jongeren die net als de moordenaar van Van Gogh dreigen af te glijden.

Niet ver van de wegafzetting in het Laakkwartier staat de Assoenah moskee, die erg populair is onder jeugdige islamieten. In het weekend komen jonge moslims uit heel Nederland naar de moskee - de mannen gekleed in lange witte gewaden, de vrouwen zwaar gesluierd.

'De tweede en derde generatie allochtonen hier pikt niet alles meer', zegt Taheri Hamid, bestuurslid van de Assoenah moskee. 'Ze zien zichzelf niet meer als de eerste generatie, als de gastarbeiders die keurig alles doen wat hen wordt opgedragen. Nee, zij zijn hier geboren en stellen eisen. De jongeren willen bijvoorbeeld kunnen bidden op het werk.' Volgens Hamid, een man van omstreeks dertig jaar die Nederlands met een rauw Haags accent spreekt, is het voor moslims in Nederland steeds moeilijker voor hun geloof uit te komen. 'Vrouwen mogen van hun werkgever geen hoofddoek dragen en mannen moeten hun baard afscheren.'

De Assoenah moskee in Den Haag wordt in Nederland gezien als een broedplaats van fundamentalisme. Politici dringen aan op sluiting van het gebedshuis omdat er anti-Westerse propaganda zou worden gemaakt. Het moskeebestuur ontkent dat het zijn bezoekers oproept tot jihad, de heilige oorlog tegen de vijanden van de islam. Het bestuur zou net alles doen om te voorkomen dat jongeren radicaliseren en zich aansluiten bij een terreurnetwerk.

Begin 2002 bleek voor het eerst dat jonge moslims in Nederland zich laten rekruteren voor de heilige oorlog. Het strijdperk was toen nog het buitenland. In de Indiase deelstaat Kashmir werden twee jonge mannen uit Eindhoven door Indiase grenstroepen gedood. De Eindhovenaren waren van Marokkaanse komaf, en bezochten vaak de moskee Al Fourkaan, een gebedshuis waar volgens de Nederlandse media en politici ook de radicale islam wordt gepredikt.

De Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst (AIVD) ging ervan uit dat het duo naar de Indiase deelstaat was vertrokken om zich aan te sluiten bij moslimstrijders die vechten voor de onafhankelijkheid van het islamitische Kashmir. Na hun dood verwierven ze in sommige islamitische kringen in Nederland een soort heldenstatus.

De AIVD waarschuwde er na het incident in Kashmir voor dat al 'enkele tientallen' jonge moslims in Nederland gerekruteerd zouden zijn voor de jihad. Hun training kregen zij onder meer in Nederland zelf, op een zomerkamp en in een duikschool. De Nederlandse opsporingsdiensten grepen in om te voorkomen dat moslimjongeren naar het buitenland werden gezonden. Bij invallen in Bergen op Zoom, Eindhoven, Groningen en Rotterdam trof de politie videobanden aan over de strijd van moslimextremisten in Bosnië, Algerije, Afghanistan en Tsjetsjenië.

Op 1 februari 2003 hield de grenspolitie in Oekraïne twee Nederlandse jongens aan die naar Tsjetsjenië wilden reizen om daar met hun moslimbroeders te vechten tegen het Russische leger. Zij werden teruggestuurd naar Nederland. Een van die jongens, de Marokkaans-Nederlandse scholier Samir A. uit Rotterdam, werd eind 2003 weer opgepakt, bij een inval in een aantal woningen van moslimextremisten. Toen bleek al dat de terreurverdachten hun werkterrein dichter bij huis zochten.

De AIVD verklaarde dat de aangehouden mannen gewelddadige aanslagen in Europa hadden willen plegen. In eerste instantie moest de politie de verdachten laten gaan, wegens gebrek aan bewijs. In juni dit jaar pakte ze Samir A. opnieuw op, en vond in zijn woning tekeningen voor terreuraanslagen op het Nederlandse parlement, kerncentrale Borssele, luchthaven Schiphol, en het hoofdkwartier van de AIVD in Leidschendam. De autoriteiten sloegen groot alarm: Nederland was zelf het doelwit geworden van moslimextremisten.

Een echte verrassing was dat niet. De AIVD had eerder al geconstateerd dat onder allochtone jongeren de onvrede over de Nederlandse samenleving groeide. Vooral de manier waarop Nederlanders over de islam spreken, is bij veel van die jongeren in het verkeerde keelgat geschoten. De sterke kloof tussen beide groepen bleek vorige week nog eens haarscherp uit een peiling van de Nederlandse Moslimomroep. Terwijl de Nederlanders ontzet waren over de moord op Theo van Gogh, zei 80 procent van de ondervraagde islamitische jongeren begrip te hebben voor deze daad.

Van Gogh noemde moslims steevast geitenneukers, maar hij was niet de enige in Nederland die de islam graag hekelde. De rechtse politicus Pim Fortuyn begon er in 2001 mee. Hij riep na de aanslagen in de Verenigde Staten op tot 'een koude oorlog tegen het achterlijke' moslimgeloof. Sindsdien zijn in Nederland heel wat krantenkolommen gevuld over de negatieve kanten van de religie.

De onderzoeker Martijn de Koning van de Vrije Universiteit van Amsterdam stelt vast dat de islam voor allochtone jongeren een steeds belangrijker houvast is geworden. 'Allochtone jongeren zijn heel dubbel', zegt de cultureel antropoloog. 'Zij willen vaak dezelfde dingen als hun Nederlandse leeftijdgenoten, maar gebruiken dan toch de islam weer om zich te onderscheiden. Sommigen gaan daarin heel ver. Zij streven naar een zuivere islam. Anderen proberen hun geloof nog aan te passen aan het moderne bestaan in Nederland.'

Juist die groep krijgt de kous op de kop van Nederlandse islamkenners - vaak niet-moslims - die beweren dat de islam zich toch niet laat moderniseren. Door die eenzijdige kritiek sluiten de rijen onder moslims zich, en ontstaat volgens De Koning een klimaat waarin jongeren kunnen afglijden in extremisme.

De Koning kan zich wel voorstellen dat ook de vele moslimgrappen bij allochtone jongeren niet goed vallen. Dat de verhoudingen in België nog niet zo gepolariseerd zijn als in Nederland komt volgens hem doordat het debat in België minder ongeremd is. 'Wij zijn hier in Nederland heel open. Dat is misschien heel mooi, maar het heeft ook zijn schaduwzijde.'

De antropoloog bestudeerde enkele jaren in een Nederlandse moskee de geloofsbeleving van Marokkaanse jongeren. Na de aanslagen in de Verenigde Staten zag hij dat veel jongeren zich steeds vromer gingen gedragen. Zij kwamen veel bidden in de moskee, en kleedden zich ook anders. Uiteindelijk is maar een enkeling echt geradicaliseerd. Die is onlangs ook naar Saoedi-Arabië afgereisd om zich te verdiepen in het Wahabisme, een extremistische stroming in de islam. 'De andere jongens hangen nu wel minder op straat en veroorzaken dus ook minder overlast en criminaliteit. Dat is toch ook mooi meegenomen.'

Maarten BAKKER

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud