Het mandaat voor een paarsgroene regering is zo wankel dat zolang de N-VA zegt dat ze het initiatief wil nemen, die optie best niet genegeerd wordt.

Wat vorige week al duidelijk bleek, ging dit weekend nog een versnelling sneller: informateur Paul Magnette is de forcing aan het voeren voor een paarsgroene federale regering. Afgelopen weekend zaten de voorzitters van de zes partijen samen voor geheim topoverleg.

Magnette betreedt daarmee een wankel pad. Nog niet eens zozeer omdat hij de grenzen van zijn informateursopdracht opzoekt. Het is vooral wankel omdat het mandaat van de Belgische kiezer er zo mager voor is.

De Franstalige en Vlaamse liberalen, socialisten en groenen hebben samen namelijk 76 zetels van de 150 in de Kamer. Dat is genoeg, maar tegelijk is het problematisch. Een meerderheid in de Kamer is de helft van de zetels plus één. Het betekent met andere woorden dat ieder individueel parlementslid van zo’n paarsgroene meerderheid kan doen vallen of blokkeren.

Het betekent dat in de zoektocht naar een klimaatbeleid dat het verschil maakt én naar elf miljard euro aan nieuwe belastingen of besparingen één dissident in de Kamer - van de meest linkse PS’er en de meest groene Ecolo’er tot het meest donkerblauwe Kamerlid – volstaat om een paarsgroene regering in crisis te storten. Iederéén krijgt vetorecht.

Een oplossing daarvoor is de coalitie uitbreiden met CD&V, maar dan moet een van de belangrijkste bindmiddelen van paarsgroen – de ethisch-progressieve agenda – in de kast.

Het toont nog eens de ongemakkelijke waarheid van 26 mei: niet de politici hebben dit moeilijk gemaakt, maar de kiezers. Ze hebben aan de voorzitters van de twaalf partijen in de Kamer een bijzonder lastig mandaat gegeven om een regering te vormen. Dat komt omdat de spreidstand in de Kamer groter is dan ooit, met winnende partijen die het systeem eerder uitdagen dan dat ze het willen doen draaien: communisten aan de ene kant en het Vlaams Belang aan de andere kant. En het komt omdat de verkiezingsuitslag bijzonder confederaal is: Vlaanderen stemt centrumrechts, Franstalig België centrumlinks.

Het geeft meteen die andere, inhoudelijke reden, waarom paarsgroen zo lastig is. Er komen ongelukken van, als je voor enkele miljarden euro’s belastingen invoert in een Vlaanderen dat meer dan gemiddeld die belastingen betaalt maar niet eens bij benadering een meerderheid in die paarsgroene regering afvaardigt.

Daarom blijft de minst slechte oplossing dat de grootste partijen, die namens de kiezer de macht hebben gekregen, ook die macht proberen uit te oefenen. De PS is rekenkundig incontournable. De N-VA zei zondag dat ze bereid blijft het initiatief te nemen. Het is moeilijk om te zien hoe de twee samen door een deur kunnen, maar aangezien ze allebei nog bereid zijn het te doen, zou het gevaarlijk zijn die optie opzij te schuiven. Wie het wel doet, dreigt naar de complete blokkage in 2024 te gaan.

Lees verder

Tijd Connect