Senior writer

Als waardevolle informatie voorhanden is, zal ze worden geëxploiteerd. Dat is een ijzeren wet. Daarom moeten er stevige waarborgen komen dat databanken zoals het Centraal Aanspreekpunt niet worden misbruikt.

De fiscus is bij de Nationale Bank al 821 keer komen neuzen in het Centraal Aanspreekpunt, het register van alle bankrekeningen in België, sinds die databank in mei operationeel werd. De belastingdiensten maken dus gretig gebruik van dat nieuwe instrument.

Dat verbaast niet. Het Centraal Aanspreekpunt is niet opgericht om de Nationale Bank in staat te stellen betrouwbaarder statistieken te maken over de financiële rekeningen van de Belgen, maar om het werk van de fiscus te vergemakkelijken. Niet alle belastingambtenaren hebben toegang tot de databank, slechts een beperkt aantal. En ze kunnen enkel gegevens opvragen bij ‘sterke’ vermoedens van belastingontduiking. Om te vermijden dat de fiscus al te enthousiast gebruikmaakt van dit nieuwe speeltje, wordt de databank beheerd door de Nationale Bank, niet door de fiscus zelf.

Advertentie

Maar het laat zich raden dat, nu die databank toch bestaat, de druk zal toenemen om de toepassingsmogelijkheden te verruimen. Hoe lang zal het duren voor álle belastingcontroleurs, van op hun pc, vrij toegang krijgen tot de databank, met het argument dat dat noodzakelijk is om hun job te kunnen doen?

De schat aan informatie die in het Centraal Aanspreekpunt opgeslagen ligt, steekt ook de politiespeurders en parketmagistraten de ogen uit. Dat zij daar geen gebruik van mogen maken - de wet laat dat voorlopig niet toe - noemden ze onlangs kafkaiaans. Want inderdaad, waarom krijgen sommige belastingambtenaren wél en onderzoekers naar financiële misdrijven geen toegang tot de databank? Binnen afzienbare tijd zal die discriminatie dus wel opgeheven worden.

De overheid zal de gegevens ook willen hanteren om te controleren of de Belgen de fiscale vrijstelling op de spaarboekjes niet al te ruim interpreteren door spaarrekeningen te hebben bij meerdere banken. De informatie gebruiken in het raam van een vermogens- of vermogenswinstbelasting is dan een volgende stap. Het is een ijzeren wet: als waardevolle informatie voorhanden is, zal ze worden geëxploiteerd.

Wat oorspronkelijk bedoeld is als een hulpmiddel voor de fiscus, binnen een duidelijk kader, kan dus op een sluipende manier uitgroeien tot een instrument dat voluit ingezet wordt tegen de belastingplichtigen en de burgers. Hoe zit het met hun recht op privacy? Waar zijn de spijkerharde waarborgen dat de overheid en haar medewerkers geen misbruik zullen maken van de gegevens waar ze toegang toe hebben?

De overheid wordt geacht het recht op privacy van haar burgers te beschermen. Maar ze pleegt er zelf voortdurend inbreuken op. Met camera’s die de nummerplaten van auto’ s scannen, met databanken als het Centraal Aanspreekpunt. Dat gebeurt allemaal zogenaamd ‘in het algemeen belang’. Maar is de overheid altijd te goeder trouw? Hoe ver zijn we nog verwijderd van een situatie zoals werd getoond in de film ‘Das Leben der Anderen’, waar een overheid haar burgers zit te bespieden? Het principedebat over overheid, big data en privacy moet dringend worden gevoerd.

Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.