Het Europees Hof van Justitie brengt met zijn uitspraak over de Catalaanse politicus Oriol Junqueras de Catalaanse kwestie in het hart van Europa. Tijd om kleur te bekennen.

De uitspraak van het Europees Hof dat de voormalige Catalaanse vicepremier Junqueras zijn Europees zitje had moeten opnemen na de verkiezingen van 26 mei, geeft de Catalanen stevige ruggensteun. Junqueras zat op het moment van de verkiezingen al 1,5 jaar in voorhechtenis wegens zijn betrokkenheid bij het Catalaanse onafhankelijkheidsreferendum. Omdat de Spaanse wet eist dat hij eerst getrouwheid aan de Spaanse grondwet zou zweren, kon Junqueras zijn mandaat niet opnemen. Het Hof stelt nu dat Junqueras onmiddellijk van zijn parlementaire onschendbaarheid genoot en dus vanuit zijn cel naar Brussel moest kunnen gaan. Inmiddels is Junqueras tot 13 jaar cel veroordeeld.

De uitspraak van het Hof schept een enorm precedent. De voormalige Catalaanse premier Carles Puigdemont en de voormalige minister Toni Comín zijn ook verkozen in het Europees Parlement. Op basis van dit arrest maken ze kans om effectief te zetelen, ondanks een Spaanse vraag tot uitlevering van de twee, die zich in Brussel bevinden. De Brusselse raadkamer oordeelt op 3 februari over de uitlevering. Het arrest geeft de Catalanen juridische munitie om hun onschendbaarheid uit te spelen en hun Europees mandaat op te nemen.

Zodra Puigdemont en Comín in het Europese halfrond belanden, komt de zaak onvermijdelijk in het hart van Europa terecht. Er bestaat weinig twijfel dat Spanje datzelfde parlement zal vragen de onschendbaarheid van de twee op te heffen. Het parlement moet dan kleur bekennen, in meerdere opzichten.

Het Spaanse gerecht blijft zich opwerpen als de ultieme politieke arbiter.

Spanje gebruikt het gerechtelijk systeem om de politieke leiders die aansturen op Catalaanse onafhankelijkheid op te sluiten en te veroordelen tot draconische straffen. Zelfs los van het feit of je voor of tegen separatisme bent, wordt een politieke zaak door rechters bepaald. De opsluiting van politieke tegenstanders zou in andere regimes leiden tot grote verontwaardiging in Europa. In deze zaak haastte de Europese goegemeente zich om te stellen dat het ging om ‘een interne Spaanse zaak’. Dat is niet langer mogelijk nu blijkt dat Spanje op minstens een punt - een belangrijk punt - niet conform de Europese regels heeft gehandeld.

Het Spaanse gerecht blijft zich opwerpen als de ultieme politieke arbiter. Op dezelfde dag dat het Europees Hof zijn arrest velde, bepaalde het hoogste gerechtshof van Catalonië dat de huidige regiopremier Quim Torra 18 maanden uit zijn functie wordt gezet wegens ongehoorzaamheid.

In Brussel pakt men graag uit met ‘Europese waarden’. Het is het moment om te communiceren wat die zijn. Sommige landen in Europa worden de levieten gelezen omdat ze een loopje nemen met de Europese waarden en de rechtsstaat. Waarom loopt men dan met een grote boog rond de Catalaanse kwestie? Is het een intern probleem of voelen de grote politieke families zich minder op hun gemak als het over Spanje gaat, eerder dan over Polen of Hongarije? Een land dat zijn politieke tegenstanders opsluit, is geen rechtsstaat, zeker niet als ze principieel geweldloos zijn. Europa moet daarover ook maar eens duidelijk zijn.

Lees verder

Tijd Connect